Ιράν: Η CIA πίσω από την ανατροπή του Μοσαντέχ

Η Κεντρική Υπηρεσία Πληροφοριών (CIA) των Ηνωμένων Πολιτειών έδωσε για πρώτη φορά στη δημοσιότητα πρόσφατα αποχαρακτηρισμένα έγγραφα, τα οποία επιβεβαιώνουν ότι ενορχήστρωσε το πραξικόπημα που ανέτρεψε στις 18 Αυγούστου του 1953, τον δημοκρατικά εκλεγμένο Ιρανό πρωθυπουργό, Μοχάμεντ Μοσαντέχ, ο οποίος είχε εθνικοποιήσει το πετρέλαιο της χώρας. Τα έγγραφα δημοσιεύτηκαν στο ανεξάρτητο Αρχείο Εθνικής Ασφάλειας μ' αφορμή τη συμπλήρωση 60 ετών από το πραξικόπημα. «Το στρατιωτικό πραξικόπημα που ανέτρεψε τον Μοσαντέχ και το υπουργικό συμβούλιο του Εθνικού Συμβουλίου, έγινε υπό τη διεύθυνση της CIA σε μια πράξη εξωτερικής πολιτικής», αναφέρει το αποχαρακτηρισμένο έγγραφο. Ο Μοσαντέχ κρατικοποίησε το 1951 την Αγγλο-Ιρανική Εταιρεία Πετρελαίου - πρόδρομος της BP, προκαλώντας την έντονη αντίδραση του Λονδίνου, το οποίο θεωρούσε το ιρανικό πετρέλαιο, ζωτικής σημασίας για την ανάκαμψη της βρετανικής οικονομίας που είχε υποστεί μεγάλη καταστροφή κατά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο.

Το 2000, η τότε υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μαντλίν Όλμπραϊτ, σε μια προσπάθεια να βελτιώσει τις σχέσεις με την Τεχεράνη, δήλωσε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν « παίξει σημαντικό ρόλο» στην ανατροπή του Μοσαντέχ, σημειώνοντας ότι το πραξικόπημα ήταν μια «οπισθοδρόμηση για την πολιτική ανάπτυξη του Ιράν». Παρόμοια θέση είχε εκφράσει και ο Μπαράκ Ομπάμα σε ομιλία του στο Κάιρο, μετά την ανάληψη των καθηκόντων του. Είναι η πρώτη φορά που η CIA επισήμως παραδέχεται ότι διαδραμάτισε ρόλο σε πραξικόπημα μαζί με τις βρετανικές υπηρεσίες πληροφοριών, MI6. Με την πτώση του Μοσαντέχ, ο Σάχης Ρεζά Παχλεβί, ο οποίος τοποθετήθηκε στο θρόνο, έγινε στενός σύμμαχος της Ουάσιγκτον, μέχρι που ανατράπηκε από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979.

Λ.Χ.