Νορβηγία: Ο Έρλινγκ Χάαλαντ και η βαθιά οικολογία του τρόμου

«Η ελευθερία δεν είναι η αυθαίρετη κυριαρχία στη φύση, αλλά η βαθιά υπαρξιακή κατανόηση της θέσης μας μέσα σε αυτήν και η δράση μας σε απόλυτη αρμονία με τις κολοσσιαίες, αδυσώπητες δυνάμεις της». Αυτή η σκέψη ανήκει στο πνεύμα ενός σπουδαίου Νορβηγού φιλοσόφου και συνιδρυτή της «βαθιάς οικολογίας», στον Άρνε Νες. Έναν διανοούμενο που πέρασε τη ζωή του στις πιο απόκρημνες και παγωμένες πλαγιές των σκανδιναβικών βουνών, αναζητώντας όχι την επιβολή του ανθρώπου στη φύση, αλλά την πλήρη, οργανική ενσωμάτωσή του σ’ αυτήν.

Οι Νορβηγοί στο πέρασμα των αιώνων, δεν επιχείρησαν να ξεγελάσουν το κρύο ούτε να υπεκφύγουν μπροστά στη θύελλα. Τη δέχονται. Απορροφούν την ωμότητά της, το σκοτάδι του ατελείωτου χειμώνα, τη νομοτέλεια του παγωμένου Βορρά και τη μετατρέπουν σε κινητήριο δύναμη. Κάτι σαν πρωτόγονο ένστικτο επιβίωσης και κυριαρχίας.

Το ποδόσφαιρο έχει αποδειχθεί πολλάκις, ότι δεν είναι τίποτα περισσότερο από την προέκταση της κοινωνικής και πολιτισμικής ταυτότητας ενός έθνους στο χορτάρι, η ωμή έκφραση της ψυχοσύνθεσης ενός λαού. Κι όταν αυτή η σκανδιναβική, δωρική ψυχοσύνθεση συναντά το υπέρτατο, ανόθευτο ποδοσφαιρικό ταλέντο, το αποτέλεσμα δεν είναι απλώς θεαματικό. Είναι τρομακτικό. Είναι ένα φυσικό φαινόμενο, μια χιονοστιβάδα που καταπίνει οτιδήποτε βρεθεί στο διάβα της, δίχως συναισθηματισμούς, δίχως περιττά στολίδια.

Το Μουντιάλ στη Βόρεια Αμερική έμελλε να αποτελέσει το απόλυτο παγκόσμιο σκηνικό για την επιβεβαίωση αυτής της υπαρξιακής θεωρίας. Η μοίρα που ανέκαθεν λατρεύει τέτοιου είδους δραματουργικές αντιθέσεις, έφερε αντιμέτωπους δύο κόσμους που δεν μοιράζονται απολύτως τίποτα. Η Βραζιλία, η ενσάρκωση (κάποτε) του ποδοσφαιρικού ρομαντισμού, το λίκνο του «περιττού», ο χορός, η σάμπα, η capoeira, η χαρά του παιχνιδιού που πηγάζει από τον ήλιο και την ελπίδα που δεν λέει να σβήσει. Συναίσθημα σε υπερθετικό βαθμό, αποθέωση στη νίκη, καταστροφή στην ήττα. Κανείς τους δεν το περίμενε αυτό που συνέβη – ποτέ δεν το βλέπεις να ‘ρχεται άλλωστε. Ειδικά όταν απέναντι είναι σχεδόν ο αντίθετος πόλος σου. Η Νορβηγία είναι η πειθαρχία, ο πάγος, ο ορθολογισμός, η βιομηχανική ακρίβεια, το ατσάλι. Η κλασική, αρχετυπική αναμέτρηση του αυθορμητισμού του Νότου με την οργανωμένη, κυνική επιβολή του Βορρά.

Όταν ο διαιτητής σφύριξε την έναρξη, το γήπεδο έμοιαζε έτοιμο να «το ζήσει». Οι Βραζιλιάνοι στις κερκίδες ασφαλώς περισσότεροι, λουσμένοι στο κίτρινο και το πράσινο, απαιτούσαν την επιστροφή της «Σελεσάο» στον θρόνο της, την αποκατάσταση της ποδοσφαιρικής δικαιοσύνης που -σύμφωνα με το δικό τους ευαγγέλιο- επιτάσσει οι αρτίστες να θριαμβεύουν. Ποιοι αρτίστες όμως; Η συγκεκριμένη Βραζιλία μπορούσε μονάχα να ελπίζει στα επιτυχημένα ξόρκια του καλοντυμένου Ιταλού κυρίου με το υψωμένο φρύδι στον πάγκο. Ούτε αυτός. Ούτε κανένας. Γιατί το ποδόσφαιρο του 21ου αιώνα είναι ένα σπορ που έχει αλλάξει ριζικά και αμετάκλητα. Όλα πρέπει να λειτουργούν υπεράνθρωπα, τα πάντα συνθλίβονται στις μυλόπετρες της αθλητικότητας, της γρήγορης απόφασης, της τεχνικής, της τακτικής, της τελειότητας ακόμα και του ίδιου του απρόβλεπτου.

Το φιλμ του αγώνα, αυτό το ιστορικό πλέον 1-2 που έστειλε τη Νορβηγία στα προημιτελικά του τουρνουά και τη Βραζιλία στο καναβάτσο της εσωστρέφειας, αποτελεί ήδη ορόσημο για τούτο το Παγκόσμιο Κύπελλο. Η Βραζιλία προσπάθησε να επιβάλει έναν κάποιο ρυθμό της, να κρύψει τις αδυναμίες της, να χτυπήσει με γρήγορες συνεργασίες στους στενούς χώρους. Ειδικά μετά το χαμένο πέναλτι ήταν σαφές ότι δεν μπορούσε. Κάθε προσπάθεια, κάθε ενέργεια κατέληγαν στον σκανδιναβικό τοίχο, σε μια ασπίδα από πάγο, κατακαλόκαιρο στο Νιού Τζέρσεϊ.

Οι Νορβηγοί δεν πανικοβλήθηκαν ποτέ. Αντιμετώπισαν την αφόρητη γι’ αυτούς ζέστη και το ταμπεραμέντο του φαβορί που είχαν απέναντί τους με την ψυχραιμία της ομάδας που ξέρει να επιβιώνει, να αναπνέει και να κυνηγά στους -20 βαθμούς Κελσίου. Υπέμειναν στωικά κι όταν βρήκαν την ευκαιρία, όταν το βραζιλιάνικο τέμπο δεν είχε απαντήσεις ούτε στα πιο απλά, χτύπησαν με τη δύναμη σφυριού. Του σφυριού του Θορ. Κάθε που έβγαιναν στο ξέφωτο οι Βραζιλιάνοι έμοιαζαν ολοένα και λιγότεροι. Γραμμικές, ταχύτατες, ανελέητες αντεπιθέσεις. Δύο κάθετες, δύο κοψίματα στο χώρο, δύο γκολ.

Εκείνο που θα μείνει ανεξίτηλα χαραγμένο στο θυμικό, εκείνο που αποτυπώθηκε ως μία από τις εμβληματικότερες στιγμές ολόκληρης της διοργάνωσης, δεν είναι τα γκολ αυτά καθαυτά. Είναι η δήλωση κυριαρχίας που ακολουθεί κάθε που η Νορβηγία κερδίζει. Ο πανηγυρισμός που έγινε αμέσως viral, προκαλώντας φρενίτιδα στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και ατέρμονες αναλύσεις στα τηλεοπτικά στούντιο όλου του πλανήτη. Οι Νορβηγοί μετά τη λήξη δεν έτρεξαν αλαφιασμένοι προς τα σημαιάκια, δεν χάθηκαν σε ατομικούς, εγωκεντρικούς πανηγυρισμούς αυτοπροβολής, δεν κυνήγησαν κάμερες και stories. Συγκεντρώθηκαν άμεσα στο πέταλο των ομοεθνών τους – το ήξεραν, όλοι το ξέραμε και όλοι το περιμέναμε. Κάθισαν ευλαβικά στο γκαζόν σε απόλυτη στοίχιση, και άρχισαν να κάνουν κουπί. Το σύνθημα πια γνωστό: «ROW».

Η τέλεια αναπαράσταση ενός Drakkar. Του εμβληματικού πολεμικού πλοίου των Βίκινγκς, μια χορογραφία βαθιά ριζωμένη στο DNA και το συλλογικό τους υποσυνείδητο. Οι «κωπηλάτες» του Βορρά διέσχιζαν τον πράσινο ωκεανό του Νιού Τζέρσεϊ, απόλυτα συγχρονισμένοι, πειθαρχημένοι, συμπαγείς σαν γροθιά. Τούτη τη φορά δεν ήταν απλώς ένας πανηγυρισμός χαράς. Ήταν ένα πολιτισμικό μανιφέστο, ένα ξεκάθαρο μήνυμα προς την παγκόσμια ποδοσφαιρική κοινότητα: Δεν είμαστε απλώς μια ομάδα. Είμαστε επιδρομείς και ήρθαμε να λεηλατήσουμε τις βεβαιότητές σας. Και μπροστάρης σε αυτό το νοητό πλοίο να δίνει το ρυθμό στο τύμπανο, όρθιος στην πλώρη σαν άλλο ακρόπρωρο που σπέρνει τον απόλυτο τρόμο στους αντιπάλους, ήταν αυτός. Ο σύγχρονος θεός του πολέμου. Ο Έρλινγκ Χάαλαντ. Δεν είναι έκπληξη, δεν είναι πια το παιδί της Ντόρντμουντ που χάζευαν μονάχα οι aficionados. Τότε ήταν ακόμα το φαινόμενο που βρισκόταν στην πρώτη, ακατέργαστη νιότη του. Η αφεντιά μου τον είχε χαρακτηρίσει σαν το πρώτο έμβιο glitch στην ιστορία του παγκόσμιου ποδοσφαίρου. Ένα σφάλμα του συστήματος, ένας κώδικας που γράφτηκε λάθος και κατέστρεψε τον αλγόριθμο.

Ναι. Οντολογικά δεν θα έπρεπε να υπάρχει. Ένας άνθρωπος με αυτό το ύψος, με αυτόν τον τρομακτικό μυϊκό όγκο, δεν θα έπρεπε, βάσει των νόμων της φυσικής, να έχει αυτή την εκρηκτικότητα, αυτή την επιτάχυνση, αυτή την αδιανόητη πλαστικότητα στις κινήσεις του. Είναι μια εξελικτική ανωμαλία. Κόντρα στους Βραζιλιάνους, ο Έρλινγκ Χάαλαντ δεν έπαιξε απλώς ποδόσφαιρο. Υπολόγισε, ανέλυσε και, εν τέλει, διέλυσε. Οι κεντρικοί αμυντικοί της «Σελεσάο», ο Μαρκίνιος και ο Μιλιτάο, έμοιαζαν να συγκρούονται με έναν κινούμενο τοίχο από μπετόν. Κάθε εναέρια μονομαχία ήταν χαμένη από χέρι, κάθε σπριντ στον κενό χώρο έμοιαζε με άνισο αγώνα ταχύτητας. Ο Χάαλαντ δεν διαθέτει τη χορευτική χάρη του Ρονάλντο, ούτε την αλήτικη μαγεία του Ροναλντίνιο. Έχει όμως κάτι πολύ πιο αποτελεσματικό, κάτι που ταιριάζει απόλυτα στο πνεύμα τούτης της δυσνόητης και πολυποίκιλης εποχής. Την απόλυτη, αδυσώπητη αποτελεσματικότητα μιας μηχανής που έχει σχεδιαστεί και προγραμματιστεί αποκλειστικά για έναν και μόνο σκοπό. Να εκτελεί. Μια βιομηχανική οντότητα που καταναλώνει χώρο, χρόνο, οξυγόνο και, φυσικά, κάθε λογής αντιπάλους. Δεν τριπλάρει για να εντυπωσιάσει το κοινό. Διασχίζει το χώρο με την ευθύτητα μιας οβίδας που έχει κλειδώσει τον στόχο της και θα τον διαλύσει.

Αυτή η κολοσσιαία μηχανή λειτουργεί αδιάκοπα στα «κόκκινα» και για να συντηρήσει αυτό το δυσθεώρητο βιολογικό και μυϊκό οικοδόμημα, δεν αρκείται στη σκληρή προπόνηση. Η διατροφή του Έρλινγκ Χάαλαντ δεν είναι ένα απλό, σύγχρονο αθλητικό διαιτολόγιο. Είναι ένα αυστηρό, σχεδόν ιερατικό και αρχέγονο πρωτόκολλο, εξαιρετικά στοχευμένο και προσαρμοσμένο στις κολοσσιαίες ενεργειακές ανάγκες ενός elite αθλητή. Ο Νορβηγός καταναλώνει καθημερινά τον ιλιγγιώδη αριθμό των 6.000 θερμίδων. Σε μια εποχή που οι συνάδελφοί του μετρούν ευλαβικά γραμμάρια υδατανθράκων και γυρεύουν συνθετικές σκόνες, ισοτονικά τζελ και συμπληρώματα εργαστηρίου, ο Χάαλαντ κάνει μια εντυπωσιακή επιστροφή στις ρίζες εστιάζοντας αποκλειστικά σε υψηλής ποιότητας, μη επεξεργασμένες τροφές.

Η διατροφή του βασίζεται κατά κύριο λόγο σε ζωικά προϊόντα, με έμφαση στο κόκκινο κρέας. Τεράστια, κορυφαίας ποιότητας κομμάτια μοσχαριού, ribeye και tomahawk, αποτελούν τη ραχοκοκαλιά των γευμάτων του.
Εκεί που πραγματικά η ρουτίνα του αποκτά διαστάσεις μύθου, ξεφεύγοντας εντελώς από τη νόρμα, είναι η συνειδητή και συστηματική επιλογή να καταναλώνει εντόσθια. Ο Χάαλαντ δεν διστάζει να τρέφεται με καρδιά και συκώτι μοσχαριού. Οποιοσδήποτε διατροφολόγος, εάν ξεπεράσει το αρχικό σοκ, θα επιβεβαιώσει πως αυτά τα όργανα είναι οι απόλυτες φυσικές πολυβιταμίνες της φύσης, γεμάτες σίδηρο, βιταμίνες συμπλέγματος Β και σπάνια ιχνοστοιχεία. Ουσίες απολύτως απαραίτητες για τη μέγιστη οξυγόνωση του αίματος και την αστείρευτη μυϊκή αντοχή.

Πέρα όμως από την ψυχρή βιοχημεία, υπάρχει και εδώ ένας τεράστιος σημειολογικός συμβολισμός. Στους αρχαίους, πρωτόγονους πολιτισμούς, ο πολεμιστής, ο κυνηγός, έτρωγε την καρδιά του θηράματός του για να ενσωματώσει τη δύναμή του, το κουράγιο του, τη ζωτικότητά του. Ο Χάαλαντ ακολουθεί, συνειδητά ή μη, το ίδιο ακριβώς αρχέγονο μονοπάτι των προγόνων του. Το διατροφικό του πλέγμα ολοκληρώνεται με χρήση φυσικών προϊόντων στην πιο αγνή, πρωτογενή τους μορφή. Τα πάντα σε μια ευθεία άρνηση της βιομηχανοποίησης που έχει αλλοιώσει την τροφή του σύγχρονου ανθρώπου. Ο Νορβηγός πίνει καθημερινά απαστερίωτο, ωμό γάλα κατευθείαν από τη φάρμα και χρησιμοποιεί ντόπιο, ανεπεξέργαστο μέλι, αναζητώντας τα καθαρά ένζυμα και τα θρεπτικά συστατικά που η διαδικασία της παστερίωσης καταστρέφει. Δεν τελειώσαμε. Οι βασικές πηγές πρωτεΐνης και καλών λιπαρών του συμπληρώνονται από άφθονα αυγά και ψάρια των παγωμένων νερών, όπως ο σολωμός και το λαβράκι.

«Πού είναι οι υδατάνθρακες;» θα πείτε. Εκεί η προσέγγιση είναι απόλυτα ωφελιμιστική. Καταβροχθίζει πολύ μεγάλες ποσότητες ζυμαρικών, αλλά όχι όπως τα γνωρίζει ο μέσος άνθρωπος. Ζυμαρικά νερόβραστα, απολύτως στεγνά, χωρίς κόκκο αλατιού, χωρίς σταγόνα λάδι. Ένα άνοστο καθαρό λευκό καύσιμο, αυστηρά υπολογισμένο και απαλλαγμένο από οτιδήποτε θα μπορούσε να προκαλέσει κατακράτηση υγρών ή μικροφλεγμονές στο χτιστό σώμα του. Ο Χάαλαντ δεν τρώει για να γευτεί, δεν αναζητά τη γαστρονομική ηδονή. Τρώει αποκλειστικά για να αποδώσει. Μέσα σε αυτή την απόλυτη, σπαρτιάτικη και σχεδόν απάνθρωπη ρουτίνα, υπάρχει ωστόσο και μια ρωγμή συναισθήματος. Μονάχα μία ιεροτελεστία που τον συνδέει με την ανθρώπινη φύση του. Ένα προσωπικό, ανεκτίμητο οικογενειακό «γούρι». Πριν από κάθε παιχνίδι, το μενού επιτάσσει ένα συγκεκριμένο γεύμα. Παραδοσιακά λαζάνια. Όχι όμως μαγειρεμένα από εξειδικευμένους σεφ. Αποκλειστικά από τα χέρια του πατέρα του, του Άλφι Χάαλαντ – ναι εκείνου που γνωρίζετε από το τάκλιν του Ρόι Κιν οι παλαιότεροι.

Αυτός είναι ο μοναδικός συνδετικός κρίκος με τις ρίζες του, μια τρυφερή υπενθύμιση του ποιος είναι και από πού ξεκίνησε, μια τελετουργία γείωσης που ηρεμεί το θηρίο λίγες ώρες πριν ανοίξουν οι πύλες του Κολοσσαίου. Η καταπόνηση από τις αλλεπάλληλες συγκρούσεις, τα ασταμάτητα σπριντ και τις εκρήξεις στο σύγχρονο ποδόσφαιρο είναι τεράστια, αυτό το αυστηρό διατροφικό πλάνο συνοδεύεται αναπόσπαστα από υπερσύγχρονες, ολιστικές πρακτικές αποκατάστασης. Ο Έρλινγκ περνάει ατελείωτες ώρες σε συνεδρίες red light therapy για την ταχύτερη δυνατή αναγέννηση των κυττάρων. Βυθίζεται σε ice baths που σοκάρουν το νευρικό σύστημα και εκμηδενίζουν τις μυϊκές φλεγμονές, χρησιμοποιεί πολύ συχνά σάουνα για την απόλυτη αποτοξίνωση του οργανισμού του.

Όλες αυτές οι πρακτικές, συνδυασμένες με την ασκητική του ζωή, μετατρέπουν το κορμί του σε έναν απροσπέλαστο ιερό ναό απέναντι σε ύπουλους τραυματισμούς και την αναπόφευκτη φθορά των αλλεπάλληλων αγώνων υψηλής έντασης. Αυτός «το έκανε». Αυτός ο υπεράνθρωπος πέταξε έξω τους Βραζιλιάνους και περιμένει το ερχόμενο Σάββατο Μεξικάνους ή (μακάρι) Άγγλους για τον μεγαλύτερο αγώνα στην ιστορία της Εθνικής Νορβηγίας μέχρι τον επόμενο. Τούτη η πρόκριση της Νορβηγίας δεν ήταν ένα τυχαίο αθλητικό συμβάν, μια «κακή μέρα» για τη Βραζιλία, μια «κλοπή» αλά ιταλικά. Είναι κάτι σαν ιστορικό ορόσημο που πιστοποιεί ότι στο υψηλότερο δυνατό επίπεδο, η ωμή δύναμη της φύσης, η ακραία βιολογική προετοιμασία και η επιστήμη, όταν συνδυάζονται με το γενετικό ταλέντο, δεν αφήνουν πλέον κανένα απολύτως περιθώριο για ρομαντικές, συναισθηματικές ανατροπές. Και είναι δικαιοσύνη.

Οι Βραζιλιάνοι στο τέλος του αγώνα έκλαιγαν με λυγμούς. Ραγισμένες καρδιές στην εξέδρα, γεμισμένα μάτια στον αγωνιστικό χώρο. Μπορεί οι παλαιότεροι να αναπόλησαν με μελαγχολία τις χρυσές, ξέγνοιαστες μέρες του Πελέ, του Γκαρίντσα και του Σώκρατες, τότε που το ποδόσφαιρο παιζόταν με το ένστικτο και το χαμόγελο σε αργούς, νωχελικούς ρυθμούς και δεν σκρόλαρε κανείς στο κινητό, διότι απλώς δεν υπήρχε. Το σπορ έχει προχωρήσει έτη φωτός μπροστά, αμείλικτα και δίχως επιστροφή, αλλάζοντας δέρμα, αλλάζοντας φιλοσοφία και σταθερές. Η εποχή που ένας αρτίστας μπορούσε να χορέψει και να νικήσει μόνος του ένα ολόκληρο στράτευμα έχει περάσει ανεπιστρεπτί στο χρονοντούλαπο της ιστορίας. Με μια εξαίρεση μονάχα. Εκείνον τον κοντοστούπη που μας έχει συγκινήσει (και) σε αυτό το Μουντιάλ και όσο πλησιάζουμε στο τέλος θα θέλουμε να ολοκληρώσει το παραμύθι με ένα happily ever after.

Χτες όμως, την ιστορία την έγραψαν εκείνοι που είναι διατεθειμένοι να υποβάλουν τον εαυτό τους στην απόλυτη ασκητική πειθαρχία. Σ' εκείνους που τρώνε καρδιές για να έχουν αντοχή, εκείνους που μπαίνουν οικειοθελώς στον πάγο για να μην νιώθουν πόνο. Οι Νορβηγοί κωπηλατούν όλοι μαζί, ρυθμικά και συγχρονισμένα, έχοντας οδηγό τον άνθρωπο που δεν γεννήθηκε για να παίζει, αλλά για να κατακτά. Ο Έρλινγκ Χάαλαντ αγκάλιασε τη βαριά κληρονομιά του Βορρά και την έκανε τον απόλυτο παγκόσμιο εφιάλτη για κάθε αντίπαλο αμυντικό, για κάθε φίλαθλο που αρνείται να δεχτεί το τέλος της αθωότητας.

Και όπως πιθανότατα θα συμφωνούσε, κουνώντας συγκαταβατικά το κεφάλι του κι ο ίδιος ο Άρνε Νες, απέναντι σε μια τέτοια πρωτόγονη δύναμη της φύσης, δεν μπορείς να κάνεις τίποτα άλλο από το να σταθείς ακίνητος και να παρακολουθήσεις σιωπηλός με απόλυτο δέος τη συνέχεια. Ο μύθος είχε ήδη γραφτεί.