Visual Browsing
vasilissa freideriki

Φρειδερίκη: Μια φωτογραφική διαδρομή στη ζωή της

Σπάνιες φωτογραφίες με αφορμή τον θάνατό της, σαν σήμερα, πριν 39 χρόνια
«Ημερολόγιο Βασίλισσας Φρειδερίκης 1938-1967»: Μια φωτογραφική διαδρομή στη ζωή της βασίλισσας Φρειδερίκης από τις εκδόσεις Καπόν, σε επιμέλεια Κ.Μ. Σταματόπουλου.

Σαν σήμερα 6 Φεβρουαρίου απεβίωσε σε ηλικία 63 ετών η βασίλισσα Φρειδερίκη, πριγκίπισσα του Αννόβερου, της Μεγάλης Βρετανίας και της Ιρλανδίας, δούκισσα στο Μπράουνσβικ-Λύνεμπουργκ, και σύζυγος του βασιλιά Παύλου Α΄ της Ελλάδας, βασίλισσα των Ελλήνων.

Η Φρειδερίκη ήταν 20 χρονών όταν πρωτοήρθε στην Ελλάδα για να παντρευτεί τον διάδοχο του ελληνικού θρόνου και αγνοούσε τα πάντα για τη χώρα, επί κεφαλής της οποίας την έβαλε ο έρωτάς της για τον κατά 16 χρόνια μεγαλύτερό της Παύλο. Η πολυτάραχη ζωή της ξετυλίγεται μέσα από κείμενα και φωτογραφίες ενός τρίτομου έργου με τίτλο «Ημερολόγιο της Βασίλισσας Φρειδερίκης, 1938–1967» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Καπόν. Περιλαμβάνει περίπου διακόσιες σπάνιες φωτογραφίες μέσα από τις οποίες έρχονται για πρώτη φορά στο φως συγκεκριμένα, λεπτομερή στοιχεία για ένα πρόσωπο της πρόσφατης ελληνικής ιστορίας που λατρεύτηκε και μισήθηκε όσο κανείς.

Σταματόπουλος, Κώστας Μ. (επίμ.), «Ημερολόγιο Βασίλισσας Φρειδερίκης, 1938-1967», Εκδόσεις Καπόν, Αθήνα 2020, Εθνικό Ιστορικό Μουσείο

Το «Ημερολόγιο της βασίλισσας Φρειδερίκης», που φυλάσσεται στα Γενικά Αρχεία του Κράτους σε σειρά 35 χειρόγραφων τευχών, καλύπτει με σχεδόν καθημερινές καταγραφές το μέγιστο μέρος της δημόσιας και ένα τμήμα της ιδιωτικής ζωής της Φρειδερίκης επί μια τριακονταετία (1938-1967).

Σχετικα
8 celebrities που παντρεύτηκαν γαλαζοαίματους
8 celebrities που παντρεύτηκαν γαλαζοαίματους

Συντάκτρια είναι η εκάστοτε κυρία των τιμών η οποία συνόδευε τη Φρειδερίκη και σημείωνε στο τέλος της ημέρας τα πεπραγμένα της εν θερμώ, συχνά με λεπτομερείς περιγραφές και ενδιαφέροντα στιγμιότυπα που αποκαλύπτουν την πολύπλευρη όσο και έντονη προσωπικότητα της Φρειδερίκης και τη σχέση της με τον κόσμο.

Με την ευκαιρία της έκδοσης του τρίτομου έργου κυκλοφορεί και το λεύκωμα «Βασίλισσα Φρειδερίκη. Φωτογραφική διαδρομή, 1937–1967» (μία ακόμη προσεγμένη έκδοση των εκδόσεων Καπόν, σε επιμέλεια Κώστα Μ. Σταματόπουλου) το οποίο περιλαμβάνει το σύνολο του φωτογραφικού υλικού των τόμων. Φωτογραφίες που αποτυπώνουν την πολύπλευρη κοινωνική δραστηριότητα και δράση της Φρειδερίκης, όπως επίσης σκηνές από επίσημες τελετές και επισκέψεις της στην Ελλάδα ή στο εξωτερικό, καθώς και οικογενειακά στιγμιότυπα.

vasilissa freideriki
Σχετικα
​Τα άγρια νιάτα του Μπόρις Τζόνσον
​Τα άγρια νιάτα του Μπόρις Τζόνσον

vasilissa freideriki

vasilissa freideriki
H πριγκίπισσα Διαδόχου Φρειδερίκη λάμπει από χαρά, έχοντας στα γόνατά της τον επίδοξο διάδοχο Κωνσταντίνο, αμέσως μετά την βάπτισή του στις 20 Ιουλίου 1940. Δίπλα της ο Παύλος που κρατά την μικρή Σοφία.

vasilissa freideriki
Με τα παιδιά της Παιδόπολης «Άγιος Αθανάσιος». Τα παιδιά περικύκλωναν τη βασίλισσα που το απολάμβανε ιδιαίτερα.

vasilissa freideriki
H πενθήμερη επίσκεψη (6-11/12/1950) του διαδοχικού ζεύγους της Μεγάλης Βρετανίας στην Αθήνα

Η ανάμνηση του κοινού αγώνα των δυο χωρών στον πρόσφατο ακόμη πόλεμο παρέμενε ζωντανή και το Κυπριακό μόλις που άρχιζε να επηρεάζει κατά της Αγγλίας μέρος της ελληνικής κοινής γνώμης, εξ ου και τα σποραδικά επεισόδια που σημειώθηκαν τότε. Προερχόμενοι από τη Μάλτα, η Ελισάβετ και ο Φίλιππος κατέλυσαν στο Τατόι, όπου την ίδια ημέρα ανέβηκαν χωρίς συνοδεία στο Παλαιόκαστρο, στον τάφο του βασιλόπαιδος Ανδρέα. Την επόμενη της αφίξεώς τους έγιναν επισήμως δεκτοί στο Δημαρχείο των Αθηνών.

vasilissa freideriki
Στην ονομαστική εορτή του Κωνσταντίνου οι υπάλληλοι & οι εργάτες του Τατοϊου, αλλά και διάφορες αντιπροσωπείες επαγγελματικών συλλόγων κάθε κατηγορίας, ανέβαιναν στο Τατόι για να ευχηθούν τον διάδοχο και τη βασιλική οικογένεια που φωτογραφιζόταν μαζί τους

Η συγκεκριμένη φωτογραφία είναι από την εορτή στις 21 Μαΐου 1950, που δεν καταγράφεται στο Ημερολόγιο. Την ίδια ημέρα οι τεχνικοί της Β. Αεροπορίας προσέφεραν στον Κωνσταντίνο μικρό ομοίωμα αεροπλάνου.

vasilissa freideriki
Μία από τις πρώτες επίσημες φωτογραφίες της βασίλισσας Φρειδερίκης το 1947.

vasilissa freideriki
​Η βασίλισσα σέρνει τον καλαματιανό, ακολουθούμενη από τον βασιλέα και τη Μαίρη Καρόλου.

Η Φρειδερίκη χόρευε με χάρη τους δημοτικούς χορούς, πρώτα τον εθνικό καλαματιανό που χορευόταν και στα ανάκτορα, έπειτα την κρητική σούστα και τέλος τον συρτό του Πόντου, τον οποίο χόρευε συχνά στις περιοδείες στην Β. Ελλάδα.

vasilissa freideriki
Οι υποτυπώδεις ή ανύπαρκτοι δρόμοι στην ορεινή χώρα καθιστούσαν υποχρεωτική την πορεία είτε με τζιπ είτε με μουλάρια. Έτσι συχνά οι περιοδείες προκαλούσαν σοβαρή σωματική καταπόνηση.

vasilissa freideriki
Η ελληνική βασιλική οικογένεια στο «σπίτι» στο Τατόι

Αγορασμένο τον Μάιο του 1872 από τον Γεώργιο Α’, το Τατόι ήταν το «σπίτι» της ελληνικής βασιλικής οικογένειας. Η ζωή εκεί ήταν οικογενειακή και, τηρουμένων των αναλογιών, χωρίς ιδιαίτερη πολυτέλεια. Είναι το μέρος το πιο στενά συνδεδεμένο με την ελληνική Δυναστεία.

vasilissa freideriki
Tο δεύτερο δεκαπενθήμερο του Ιουλίου του 1963, ένα νέος μέλος έχει προστεθεί στον στενό οικογενειακό πυρήνα, η μνηστή του διαδόχου πριγκίπισσα Άννα Μαρία της Δανίας. Ο αρραβώνας τους είχε τελεσθεί στην Κοπεγχάγη στις 23 Ιανουαρίου

Η βασιλική οικογένεια της Ελλάδος ήταν, κατά γενική ομολογία όσων έζησαν στο περιβάλλον της, εξαιρετικά αγαπημένη. Ισχυρότατη σχέση αγάπης ένωνε το βασιλικό ζεύγος, σχέση που κάποιος στενός φίλος τους περιέγραψε ως «απόλυτη ένωση σωμάτων και ψυχών» και που είναι έκδηλη στις σελίδες του Ημερολογίου. Η αγάπη άλλωστε ήταν έννοια κεντρική της ιδεολογίας τους και της κοινωνικής τους πολιτικής. Στη φωτογραφία, παρμένη στο Mon Repos το δεύτερο δεκαπενθήμερο του Ιουλίου του 1963, ένα νέος μέλος έχει προστεθεί στον στενό οικογενειακό πυρήνα, η μνηστή του διαδόχου πριγκίπισσα Άννα Μαρία της Δανίας. Ο αρραβώνας τους είχε τελεσθεί στην Κοπεγχάγη στις 23 Ιανουαρίου.

vasilissa freideriki
Στιγμιότυπο από τη θριαμβική επιστροφή των τριών Ολυμπιονικών τη Δευτέρα 12 Σεπτεμβρίου. Στη βασιλική Rolls Royce ο διάδοχος, ανάμεσα στους γονείς του, χαιρετά όρθιος τα πλήθη που τον επευφημούν

Απαγορεύοντας στον Κωνσταντίνο να ασχοληθεί εν όψει των Ολυμπιακών Αγώνων της Ρώμης (1960) με την ιππασία –άθλημα επικίνδυνο για διάδοχο– ο βασιλεύς Παύλος τον έστρεψε προς την ιστιοπλοΐα. Μέρα τη μέρα καταγράφεται λεπτομερώς στο Ημερολόγιο η εκτύλιξη των αγώνων ιστιοπλοΐας στον κόλπο της Νεαπόλεως, από την τελετή ενάρξεως των Ολυμπιακών αγώνων στις 25 Αυγούστου – όπου παρήλασε η 11μελής ελληνική ιστιοπλοϊκή ομάδα με επί κεφαλής τον διάδοχο και την πριγκίπισσα Σοφία – έως την τελική νίκη στις 7 Σεπτεμβρίου με το σκάφος «Νηρεύς» τύπου Dragon και πλήρωμα τον Οδυσσέα Εσκιτζόγλου και τον Γιώργο Ζαΐμη. Στιγμιότυπο από τη θριαμβική επιστροφή των τριών Ολυμπιονικών τη Δευτέρα 12 Σεπτεμβρίου. Στη βασιλική Rolls Royce ο διάδοχος, ανάμεσα στους γονείς του, χαιρετά όρθιος τα πλήθη που τον επευφημούν. Όρθιοι επίσης στο τζιπ που ακολουθεί ο Εσκιτζόγλου και ο Ζαΐμης. Στη θέση του συνοδηγού κάθεται η πριγκίπισσα Σοφία.

vasilissa freideriki
O βασιλεύς έχει την εγγονή του στα γόνατά του. Πάνω του περίφροντις σκύβει η Φρειδερίκη. Ο Παύλος καπνίζει έως την τελευταία στιγμή

Η βασίλισσα με την Ειρήνη αναχωρούν στις 15 Ιανουαρίου του 1964 διά θαλάσσης για την Αμερική, όπου έφθασαν στις 21 Ιανουαρίου. Την επομένη η Φρειδερίκη έλαβε στο πανεπιστήμιο Columbia τον τίτλο της επίτιμης διδάκτορος. Αποδέχθηκε την τιμή «στο όνομα όλων των Ελληνίδων». Στις 2 Φεβρουαρίου ο διάδοχος της ζητά να επιστρέψει λόγω επιδεινώσεως του Κυπριακού. Ματαιώνοντας τις προγραμματισμένες συναντήσεις της, η βασίλισσα έφθασε στην Αθήνα την επομένη, στις 17:30μ.μ. Η Φρειδερίκη και η Ειρήνη ξεκινούν για το Τατόι με αυτοκίνητο με οδηγό τον Κωνσταντίνο. Λίγα λεπτά αργότερα η βασίλισσα πληροφορείται ότι ο άνδρας της είχε καρκίνο. Στις 15 Φεβρουαρίου φθάνει η πριγκίπισσα Σοφία με την κόρη της Ελένα. Δική της είναι η φωτογραφία, όπου ο βασιλεύς έχει την εγγονή του στα γόνατά του. Πάνω του περίφροντις σκύβει η Φρειδερίκη. Ο Παύλος καπνίζει έως την τελευταία στιγμή.

vasilissa freideriki
Η εξόδιος πομπή του Βασιλέως Παύλου υπήρξε μια από τις κορυφώσεις αυθόρμητης και μαγικής σύμπραξης, της ψυχικής κοινωνίας του λαού με τους βασιλείς του, αλλά και μια από τις ύπατες και πιο συγκλονιστικές στιγμές στην τότε εκατόχρονη ιστορία της Δυναστείας

vasilissa freideriki
Το βράδυ της αφίξεως της Άννας Μαρίας στην Ελλάδα, η κυβέρνηση παρέθεσε στις 10:15μ.μ. δεξίωση προς τιμήν των μελλονύμφων στο ξενοδοχείο «Μεγάλη Βρετάνια»

Το βράδυ της αφίξεως της Άννας Μαρίας στην Ελλάδα, η κυβέρνηση παρέθεσε στις 10:15μ.μ. δεξίωση προς τιμήν των μελλονύμφων στο ξενοδοχείο «Μεγάλη Βρετάνια». Τις δυο βασιλικές οικογένειες υποδέχεται ο Γεώργιος Παπανδρέου. Πίσω από τη βασίλισσα Φρειδερίκη, δίπλα στην οποία βρίσκεται ο βασιλεύς της Δανίας, στέκονται οι διάδοχοι της Δανίας και της Ελλάδας, πριγκίπισσες Μαργαρίτα (η νυν βασίλισσα) και Ειρήνη. Η πριγκίπισσα Άννα Μαρία φορά ήδη το ρωσικό σύνολο από ρουμπίνια και διαμάντια των Ελληνίδων βασιλισσών.

Η Βασίλισσα Φρειδερίκη πέθανε το 1981 από έμφραγμα που εκδηλώθηκε μετά από εγχείρηση καταρράκτη στην οποία είχε υποβληθεί, στα ισπανικά ανάκτορα της Θαρθουέλα. Η κηδεία έγινε στην Ελλάδα, στο βασιλικό κοιμητήριο στο Τατόι, ύστερα από ειδική άδεια που δόθηκε από την κυβέρνηση του Γεωργίου Ράλλη. 

Στο Τατόι, εκτός από μέλη βασιλικών οικογενειών της Ευρώπης (οι Βασιλείς της Ισπανίας, η πρώην Βασίλισσα Ιουλιάνα της Ολλανδίας, ο Πρίγκιπας Φίλιππος, Δούκας του Εδιμβούργου, κ.ά.), προσκλήθηκαν και 200 περίπου Αθηναίοι, που είχαν στενό σύνδεσμο με την Φρειδερίκη, και πήγαν περίπου 3-4 χιλιάδες λαού, που η χωροφυλακή δεν μπόρεσε να εμποδίσει. Την κυβέρνηση εκπροσώπησε ο μετέπειτα Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Στεφανόπουλος.


Πριν λίγες μέρες στη Γεννάδειο Βιβλιοθήκη οι εκδόσεις Καπόν παρουσίασαν το άγνωστο «Ημερολόγιο της βασίλισσας Φρειδερίκης». Το έργο παρουσίασαν η Ραχήλ Καπόν, ο Α. Δ. Παπαγιαννίδης, ο Στέφανος Γερουλάνος, ο Ε. Χατζηβασιλείου και ο συγγραφέας. Προεβλήθη και ένα δεκάλεπτο ντοκυμανταίρ με επίκαιρα της δεκαετίας του ΄50. Το ενδιαφέρον είναι ότι παρέστη ο (υπέργηρος και καταπονημένος) πρώην βασιλιάς Κωνσταντίνος με την Άννα Μαρία, τις αδελφές του Σοφία και Ειρήνη. Παρά την παρουσία σύσσωμης της βασιλικής οικογένειας, όλοι οι παρουσιαστές (του ιδίου του Σταματόπουλου συμπεριλαμβανομένου) μίλησαν ανοιχτά και αντικειμενικά για τα προβλήματα της ιστορικής παρουσίας της Φρειδερίκης.

Κώστας Σταματόπουλος, Ραχήλ Καπόν, Βασίλισσα Σοφία, Πριγκίπισσα Ειρήνη, Μωυσής Καπόν

Ο πρώην βασιλιάς Κωνσταντίνος με την Άννα Μαρία, τις αδελφές του Σοφία και Ειρήνη, ο Μωυσής Καπόν και η κ. Σόνια Ροσολύμου Κάτρη © Φωτεινή Μοίρα

Βασίλης Κουτσαβλής (Πρόεδρος Σωματείου των Φίλων του Κτήματος Τατοΐου), Ραχήλ Καπόν, Α.Δ.Παπαγιαννίδης, Μωυσής Καπόν © Φωτεινή Μοίρα

Δειτε επισης

Back to top

Προσεχως

Το Soundtrack της Πόλης
Athens Voice 102.5