Βασίλης Καψής και Μάρα Ανδρέου μιλούν για τις πρώτες τους ποιητικές συλλογές

Ο Βασίλης Καψής («Τονική μετάθεση») και η Μάρα Ανδρέου («Στα Υστερόγραφα»), δύο ποιητές που εξέδωσαν την πρώτη τους ποιητική συλλογή πρόσφατα από τις εκδόσεις Βακχικόν, μιλούν για τα νέα τους βιβλία.

Συνέντευξη στον Γιάννη Παπαδόπουλο 

Τι είναι εκείνο που σας ωθεί να γράφετε;

Βασίλης Καψής: Είναι μια εσωτερική, αυτόματη λειτουργία, κάτι σαν ορμέμφυτο. Είναι ο τρόπος να εκφράσω το πώς βλέπω τα πράγματα, πώς αντιλαμβάνομαι τις καταστάσεις και τους ανθρώπους. Νομίζω ότι η λέξη «έκφραση» τα περιγράφει όλα, καθώς η καλλιτεχνική δημιουργία –στην προκειμένη περίπτωση η συγγραφή- είναι ακριβώς η εξωτερίκευση αυτού που «φέρουμε» μέσα μας, είτε πρόκειται για συναισθήματα είτε για σκέψεις.

Μάρα Ανδρέου: Δεν έχω ιδέα. Είναι μια θεμιτή απάντηση πως «δεν ξέρω»; Συνήθως γράφω μετά από μια εικόνα. Κάτι που συνέβη, κι ο εγκέφαλός μου το συγκράτησε φωτογραφικά σαν μία σκηνή. Την έχω πίσω από τις κόρες των ματιών μου, και αν δεν την γράψω εκείνη τη στιγμή που την αντιλαμβάνομαι,  ξεθωριάζει κι εξαφανίζεται.

Πόσο εύκολο ή δύσκολο είναι για εσάς να καταφέρετε να εκφράσετε τη σκέψη σας πάνω στο χαρτί;

Β.Κ.: Δεν αντιμετωπίζω καθόλου τη γραφή ως μια λειτουργία που θα πρέπει να γίνεται σε συγκεκριμένο χώρο, χρόνο, πλαίσιο. Δεν γράφω συστηματικά, αλλά γράφω όταν πραγματικά αισθάνομαι την ανάγκη να αποδώσω μέσω των λέξεων αυτό που με απασχολεί, που με ερεθίζει ή μου γεννά συναισθήματα. Γράφω όταν θέλω να σχηματοποιήσω τις ιδέες και τα συναισθήματά μου.

Μ.Α.: Ευκολότερο από το να την μιλήσω. Και πάντα προκύπτει παραβολικά. Να μην χρειάζεται, να την ευτελίσω με λεπτομέρειες.

Ποιες είναι οι επιρροές σας;

Β.Κ.: Νομίζω ότι κάθε συγγραφέας δέχεται, εκούσια ή ακούσια, επιρροές από όλα του τα αναγνώσματα. Προσωπικά έχω επηρεαστεί περισσότερο από τους νεότερους  έλληνες ποιητές, ειδικά της γενιάς του `70, του `80 και μετά.

Μ.Α.: Πάντα είναι οι άνθρωποι. Με εντυπωσιάζουν οι ικανότητές μας. Κι η ανικανότητά μας το ίδιο.

Ποια θεματολογία κρατεί τον κυρίαρχο ρόλο στα έργα σας;

Β.Κ.: Θα έλεγα ότι κέντρο της ποίησής μου είναι ο ίδιος ο άνθρωπος, ως ένα ενιαίο σύνολο σκέψεων, συναισθημάτων, εκφράσεων.

M.Α.: Η ματαίωση; Η θνητότητα; Όλα αυτά τα αυτονόητα που είναι αδιανόητα μάλλον.

Πείτε μας λίγα λόγια για το βιβλίο σας.

Β.Κ.: Η «Τονική μετάθεση» είναι το πρώτο μου βιβλίο, και περιλαμβάνει ποιήματα που γράφτηκαν σε ένα ευρύ χρονικό διάστημα. Δεν υπάρχει κάποια συγκεκριμένη θεματική, αλλά μιλά με διάφορους τρόπους για την ανθρώπινη  ύπαρξη, την αγάπη, την ματαιοδοξία, τον έρωτα, τη φύση. Θα έλεγα ότι χαρακτηρίζεται από εκφραστική λιτότητα, αφαιρετικότητα και –ορισμένες φορές– κάποια λεπτή αίσθηση ειρωνείας. Το τελευταίο στοιχείο, μάλιστα, το θεωρώ σημαντικό, γιατί ενίοτε αποδίδει τα πράγματα στη σωστή τους διάσταση.

Μ.Α.: Το βιβλίο αυτό είναι ένα παιδί. Μαθαίνει τον κόσμο, ταπεινώνεται από την ενηλικίωση και βιάζεται να προλάβει τις συγκινήσεις. Να ζήσει πριν του τελειώσει ο χρόνος που του αναλογεί.

Συγγραφέας γεννιέσαι ή γίνεσαι;

Β.Κ.: Πολλά έχουν ειπωθεί και γραφτεί σχετικά. Πιστεύω ότι συγγραφέας γεννιέσαι. Μπορεί να διδαχτείς ή να μελετήσεις τεχνικές γραφής, να εμπλουτίζεις συνεχώς το λεξιλόγιό σου και να εξελίσσεις τον τρόπο που χρησιμοποιείς τη γλώσσα, όμως υπάρχει κάτι βαθύτερο. Σε όλες τις τέχνες συμβαίνει αυτό· υπάρχουν χιλιάδες ζωγράφοι ή χιλιάδες μουσικοί, με υψηλή τεχνική μάλιστα, όμως λίγοι είναι αυτοί που θα δημιουργήσουν το ιδιαίτερο, το ξεχωριστό έργο, είτε λόγω του θέματος είτε λόγω της ατμόσφαιρας που θα αποδώσουν ή της συγκίνησης που θα προκαλέσουν στο κοινό.

Μ.Α.: Νομίζω για τις τέχνες γενικά πως είναι δυνατόν και να γίνεις αλλά και να γεννηθείς καλλιτέχνης αν έχεις παρακαταθήκη συναισθηματική αφθονία και ταυτόχρονα καθολικό έλλειμα. Μιλώ γι’ αυτό το αίσθημα του ανικανοποίητου που δεν έχεις τι να το κάνεις κι αν δεν σε βρει η τέχνη, σε εξοντώνει. Με αυτόν τον τρόπο είσαι ή γίνεσαι. Έτσι νομίζω δηλαδή.

Αν μπορούσατε να αλλάξετε κάτι στον τομέα της λογοτεχνίας τι θα ήταν αυτό;

Β.Κ.: Πολλοί σχολιάζουν αρνητικά το ότι υπάρχει μεγάλη παραγωγή συγγραφικού και εκδοτικού έργου, θεωρώντας ότι αυτό έχει επίπτωση στην ποιότητα των ίδιων των έργων. Εγώ θα έλεγα ότι αυτός ακριβώς ο πλουραλισμός, αποτελεί, ίσως, το πιο δημοκρατικό στοιχείο στο χώρο της λογοτεχνίας. Νομίζω ότι είναι θετικό το γεγονός ότι υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που ασχολούνται με τη συγγραφή, είτε πρόκειται για ποίηση είτε για πεζογραφία. Είναι σημαντικό, το ότι υπάρχουν αρκετοί εκδοτικοί οίκοι, και δίνεται η δυνατότητα σε πολλούς ανθρώπους να εκδίδουν βιβλία, και εξίσου σημαντικό, ότι ο κάθε αναγνώστης μπορεί να βρει το βιβλίο που τον ενδιαφέρει ή τον συγκινεί.

Μ.Α.: Να αλλάξω κάτι δεν ξέρω αν είναι χρήσιμο. Θέλω να πω, δεν αντέχω τη «λεξιλαγνεία» και τον καθωσπρεπισμό. Αλλά αυτό είναι προσωπική υπόθεση. Εγώ γράφω όπως γράφω, και με διαβάζει όποιος με διαβάζει. Αν κάποιος άλλος εκφράζεται με άλλον τύπο γραφής, ποια είμαι εγώ να ορίσω τι είναι λογοτεχνία?! Ελευθερία έκφρασης να μας χωράει όλους θέλω.

Έχετε επόμενα συγγραφικά σχέδια;

Β.Κ.: Σίγουρα έχω κάποια σχέδια για το μέλλον. Μου αρέσει πολύ η ιδέα της έκδοσης ενός βιβλίου που θα περιλαμβάνει ποιήματα μικρής φόρμας σε συνδυασμό με πεζοποιήματα, και αυτό είναι κάτι πάνω στο οποίο δουλεύω το τελευταίο διάστημα. 

Μ.Α.: Σχεδόν τελειώνω την δεύτερη συλλογή μου. Και λέω «σχεδόν» γιατί δεν έχω την ικανότητα να γράφω κατά παραγγελία. Έχω απεμπλακεί συναισθηματικά από τα «Υστερόγραφα». Θα ξέρω ότι έχει ολοκληρωθεί η δεύτερη συλλογή όταν θα έχω απεμπλακεί κι από αυτήν. Θα το ξέρω γιατί θα έχει όνομα.