Γκέντζι της Μουρασάκι Σικίμπου: Οι περιπέτειες ενός Ιάπωνα Άμλετ

Αν έχετε βαρεθεί τη σύγχρονη λογοτεχνία, αν έχετε μπουχτίσει από τις αυτοεκδόσεις Ελλήνων wannabe συγγραφέων, αν επιθυμείτε να μεταφερθείτε στο παρελθόν μιας άλλης χώρας –που για μένα είναι άλλος πλανήτης, όχι απλώς μια άλλη χώρα– με όχημα το μυθιστόρημα μιας γυναίκας, το οποίο θεωρείται σταθμός της ιαπωνικής πεζογραφίας, τότε είναι καιρός να βυθιστείτε στην ανάγνωση του «Γκέντζι».

Μιλάμε για ένα άλμα στις αρχές του 11ου αιώνα – Μεσαίωνα για την Ευρώπη. Κάπου μακριά, στη χώρα που οι Κινέζοι ονόμασαν Γη του Ανατέλοντος Ηλίου, στην Ιαπωνία κοντολογίς, μια κυρία επί των τιμών του αυτοκρατορικού παλατιού αποφασίζει να γράψει τις περιπέτειες ενός πρίγκιπα ονόματι Γκέντζι. Το προσωνύμιο του πρίγκιπα είναι «Ακτινοβόλος», και πώς αλλιώς, αφού είναι όμορφος, σαγηνευτικός, νέος (πού το πας αυτό;), καλόκαρδος και φυσικά έξοχος ποιητής.

Η συγγραφή ποίησης εκείνα τα χρόνια είχε γίνει τόσο σημαντική, ώστε υπήρχε επίσημη κυβερνητική υπηρεσία που κύριο μέλημά της ήταν τα ποιητικά ζητήματα, με επαγγελματίες κριτικούς να διοργανώνουν και να κρίνουν διαγωνισμούς ποίησης, αλλά και να συντάσσουν συλλογές (φίλων τους, κατά τα ειωθότα).

Φαντάζομαι την απόγνωση των σημερινών δικών μας ποιητών, όταν διαβάζουν ότι εκείνη την παλιά εποχή η ικανότητα στη συγγραφή ποίησης ήταν απαραίτητη για τα πάντα.

Στην ερωτοτροπία, για παράδειγμα, τομέα στον οποίον επιδίδονται κατ’ εξοχήν οι στιχοπλόκοι μας, η διαδικασία της αποπλάνησης ήταν εξόχως τελετουργική. Ο επίδοξος εραστής, αφού άκουγε ότι μια κυρία ήταν πολύ όμορφη ή ότι είχε ωραίο γραφικό χαρακτήρα, συνέθετε ένα ποίημα, το μετέγραφε με πινέλο σε ελαφρά αρωματισμένο χαρτί και το έστελνε στο σκοτεινό αντικείμενο του πόθου του. Στη συνέχεια η κυρία αξιολογούσε τον γραφικό χαρακτήρα και το χρώμα του χαρτιού καθώς και το πνεύμα και τη δεξιοτεχνία του ποιητή. Αν τα έβρισκε του γούστου της, αποκρινόταν με μια δική της ποιητική σύνθεση – και το πράγμα έπαιρνε τον δρόμο του. Σήμερα υπάρχει η τεχνητή νοημοσύνη για τέτοια εγχειρήματα.

Το μυθιστόρημα «Γκέντζι» έχει μεταφραστεί στα ελληνικά από τον Νίκο Πιτσινό, που έκανε σπουδαία δουλειά. Η συγγραφέας μάς μεταφέρει σε τόπους και χρόνους μαγικούς. Ο ήρωας της, ο πρίγκιπας Γκέντζι, ζει διάφορες περιπέτειες γλιστρώντας σε γυναικείους κοιτώνες, ανατρέποντας κοινωνικές συμβάσεις, μπλέκοντας σε μυστικά διαβούλια, ενώ την ίδια στιγμή προσπαθεί να ζήσει μια απλή ζωή, μακριά από τις δολοπλοκίες του παλατιού για τη διαδοχή στον θρόνο. Ένας πρώιμος Άμλετ ενώπιον πολλαπλών καθρεφτισμών από Οφηλίες με σχιστά μάτια.

Αχ, ήταν μια εποχή αφοσιωμένη στην αισθητική και την ομορφιά. Άντρες και γυναίκες λεύκαιναν την επιδερμίδα τους, έβαφαν ροδαλά τα μάγουλά τους και ζωγράφιζαν μια έντονα κόκκινη κουκκίδα καταμεσής στο κάτω χείλος. Οι γυναίκες ξύριζαν τα φρύδια τους, αντικαθιστώντας τα με δυο γκρίζες κηλίδες ψηλά στο μέτωπο. Φορούσαν μεταξωτά κιμονό, συνταιριάζοντας τα χρώματα με την τελευταία λέξη της μόδας. Μια κυρία της Αυλής ήταν πιο πιθανό να δεχτεί μομφή για την έλλειψη γούστου στα χρώματα των κιμονό της παρά γιατί είχε πολλούς εραστές.

Δεν είναι τυχαίο που πιστεύω ότι στην προηγούμενη ζωή μου υπήρξα Ιάπων.