Οδύσσεια, ο δρόμος της επιστροφής: Η μεγαλύτερη περιπέτεια του κόσμου σε νέα έκδοση

Η «Οδύσσεια» υπήρχε στη βιβλιοθήκη του πατρικού μας, η κλασσική, δερματόδετη (μετάφραση Ν. Καζαντζάκη-Ι. Κακριδή) και την άνοιγα πότε-πότε – στην τύχη, γιατί σε όποιο σημείο κι αν την ανοίξεις την Οδύσσεια, θα πέσεις πάνω σε περιπέτεια, και μάλιστα πολύ περιπετειώδη. Μου είχε κάνει εντύπωση από τότε πόσο ωραία περιγράφει ο Όμηρος την εμφάνιση των παράπλευρων ηρώων, της Κίρκης, της Ναυσικάς, του Τηλέμαχου – ο Μενέλαος για παράδειγμα αναφέρεται ως ξανθός, ανοιχτόχρωμος, μπορεί μέχρι και γαλανομάτης, δεν τη θυμάμαι αυτή τη λεπτομέρεια. Πάντως τα πρόσωπα όπως και τα τέρατα ξεπρόβαλλαν ολοζώντανα, ο Πολύφημος ο τρομερός Κύκλωπας ήτανε σκιαχτικός, οι Σειρήνες σου πάγωναν το αίμα, η Σκύλλα και η Χάρυβδη με κράταγαν ξύπνια τις νύχτες, οι Λωτοφάγοι, οι Κίκονες, ο κακόμοιρος ο Τηλέμαχος και η επίσης κακομοίρα Πηνελόπη, ο πιστός σκύλος, ο επίσης πιστός υπηρέτης, όλοι οι «παράπλευροι» του Οδυσσέα ξεφοντάριζαν σαν πραγματικά πρόσωπα. Ή και τέρατα, ανάλογα. 

Χρόνια είχα να πιάσω την «Οδύσσεια». Ήταν το αγαπημένο βιβλίο του μπαμπά μας, που ισχυριζόταν ότι ήξερε απ’ έξω, στα Αρχαία Ελληνικά παρακαλώ, τη Ραψωδία Α’ (αλλά ποτέ δεν μας την απήγγειλε ολόκληρη…) Ούτε ξέρω πού βρίσκεται εκείνο το βιβλίο, σίγουρα χάθηκε σε κάποια μετακόμιση. Τώρα διαβάζω την «Οδύσσεια» σε σύγχρονη, στρωτή μετάφραση του Παναγιώτη Γιαννακόπουλου (εκδ. Κάκτος), σπαστά, γιατί δεν είναι από τα βιβλία που τα διαβάζεις σε μια καθισιά, κάθε άλλο: είναι από αυτά που τα ανοίγεις, με την ελπίδα ότι δεν θα πέσεις σε τερατώδη τέρατα, ούτε σε φριχτή δυσκολία του πρωταγωνιστή, σόρι, του ήρωα, ο οποίος περνάει κυριολεκτικά δια πυρός και σιδήρου (με κάμποσα διαλείμματα σεξουαλικών τσιριμπιμπόμ) μέχρι να γυρίσει επιτέλους, καραβοτσακισμένος, στην πατρίδα του την Ιθάκη. Με τόσο κινηματογραφική ζωή, ο Οδυσσέας δεν έχει κάνει μεγάλη καριέρα στο σινεμά – θα περίμενε κανείς να τον πετύχει σε πάνω από δέκα-είκοσι ταινίες, μια και είναι πιο διάσημος από τον Μπεν Χουρ, ας πούμε, ή από τους Καίσαρα και Κλεοπάτρα, ή από οποιονδήποτε μυθικό ήρωα που σήκωσε στις πλάτες του μεγάλες κινηματογραφικές επιτυχίες.

Τέλος πάντων, κάλλιο αργά παρά ποτέ, ο Κρίστοφερ Νόλαν υιοθέτησε τον Οδυσσέα για να τον κάνει ταινία, και το βιβλίο «Ομήρου Οδύσσεια, ο Δρόμος της Επιστροφής» κυκλοφόρησε πρόσφατα – 24 τόμοι, 12.109 εξάμετροι στίχοι, εδώ σε (πεζή, αλλά πιστή στο ορίτζιναλ) αφήγηση, που την πιάνεις και την αφήνεις. Σαν να μην πέρασε μια μέρα από το 700-750 π.Χ., ή όποια χρονιά ο Όμηρος, «ο αρχαιότερος ποιητής της Δυτικής Κουλτούρας του οποίου τα έργα έχουν διασωθεί ολόκληρα», ξεκίνησε να γράφει τη συγκλονιστική του Οδύσσεια.