Ερουρέμ: Το ταξίδι ζωής και πολιτισμού του Δημήτρη Γιαλαμά

Είμαι ιδιαίτερα συγκινημένος από την έκδοση του υπέροχου αυτού έργου του εφηβικού μου φίλου και πνευματικού συνοδοιπόρου Δημήτρη Γιαλαμά. Είχα την χαρά να παρευρεθώ και στην παρουσίαση του βιβλίου στον χώρο ETERON πρόσφατα (17/3/2026).

Το βιβλίο του με τίτλο «Ερουρέμ», που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Νήσος, αποτελεί θα έλεγα ένα αυτοβιογράφημα του Δημήτρη που αφηγείται χαρισματικά γιατί ο Δημήτρης Γιαλαμάς είχε πάντα το χάρισμα του παραμυθά. Όταν το διαβάζω νιώθω την ίδια δόνηση όπως όταν τον άκουγα να μιλάει κατά τη διάρκεια των συχνών συναντήσεων μας στο Περιστέρι των εφηβικών μας χρόνων.

Ο συγγραφέας διατρέχει τα παιδικά-εφηβικά του χρόνια στο Περιστέρι και μεταφέρει πολύ ζωντανά τις εικόνες με νοσταλγία και νοιάξιμο για τους ήρωες του και πρωταγωνιστές στο κινηματογραφικό έργο της ζωής του. Ιδιαίτερη συγκίνηση για εμένα η αναφορά στις κοινές μας εμπειρίες και ονειροπολήσεις- θα έλεγα βουτιές χωρίς ανάσα-στη μουσική, την ποίηση και τον πολιτισμό. Από την γευστική πανδαισία των μυθικών γαλακτομπούρεκων της αείμνηστης μητέρας του Ερασμίας στις συναντήσεις με τον Χρίστο Τσιαμούλη και τα ταξίδια μας στα μοναστήρια του Άθω. Τις γνωριμίες με Αγιονορείτες πατέρες και πνευματικές μορφές όπως ο γέροντας Εφραίμ της Φιλοθέου και ο Γέροντας Παΐσιος-ο σύγχρονος Άγιος πλέον. Αξέχαστος ο αείμνηστος Ιερόθεος, ο «καλογερόμαγκας» υπεύθυνος του μυθικού βιβλιοπωλείου Πανσέληνος των Καρυών, τον οποίο άψογα περιγράφει στο βιβλίο του ο Δημήτρης. Στο κελί του Ιερόθεου είχαμε φιλοξενηθεί και γνωρίσει ως συν-επισκέπτη τον ζωγράφο και φιλόσοφο-στοχαστή του ανθρώπινου βίου Γιάννη Τσαρούχη στον οποίον επίσης αναφέρεται συχνά στο βιβλίο του ο Γιαλαμάς.

Δημήτρης Γιαλαμάς και Θανάσης Δρίτσας σε ταξίδι στο Άγιον Όρος (περίοδος 1983-1987)

Το βιβλίο μέσω των αναμνήσεων και εμπειριών του Δημήτρη Γιαλαμά διατρέχει τη σύγχρονη ιστορία του  ελληνικού πολιτισμού μέσα από τις συναντήσεις του συγγραφέα με ποιητές όπως ο Μάνος Ελευθερίου, ο Μίλτος Σαχτούρης, ο Μιχάλης Κατσαρός, με μουσικούς όπως ο Χατζιδάκις, ο Θεοδωράκης, ο Σαββόπουλος και άλλοι. Καταλυτική η συνάντηση ζωής του Γιαλαμά με τον (παιδικό φίλο) μουσικό Χρίστο Τσιαμούλη, το βιβλίο αναφέρεται ιδιαίτερα στην ατμόσφαιρα της εποχής που γεννήθηκε το ιστορικό μουσικό συγκρότημα «Δυνάμεις του Αιγαίου».

Το «Ερουρέμ» (βλ. οπισθόφυλλο του βιβλίου) είναι ένα ταξίδι στις αναμνήσεις του Δημήτρη Γιαλαμά. Ανατέμνει τον Έλληνα του σύντομου 20ού αιώνα με αφετηρία την οικογενειακή του ιστορία, από τον Α’ Παγκόσμιο πόλεμο στη δικτατορία του Μεταξά και από την Κατοχή στη μετεμφυλιακή Ελλάδα. Μέσα από τις περιπλανήσεις του στην Ελλάδα της δεκαετίας του 1980, τη Σοβιετική Ένωση και τη Μόσχα των μεγάλων αλλαγών, ο συγγραφέας μοιράζεται εμπειρίες, μνήμες και πρόσωπα που σημάδεψαν τη ζωή του. Ποιητές, λαϊκοί μουσικοί, τοπικοί θρύλοι, οικογενειακές αφηγήσεις που διατρέχουν πολέμους και δικτατορίες, η γνωριμία με το Άγιον Όρος, τα πρώτα ταξίδια στη Μόσχα, οι φιλίες και η σταδιακή εξοικείωση με τον ρωσικό πολιτισμό, όλα συνθέτουν το χρονικό μιας προσωπικής και ιστορικής διαδρομής. «Είδα πιο πολλά μέρη από όσα έχω διαβάσει στην κλασική ρωσική λογοτεχνία. Έχω γυρίσει τη Ρωσία, όπως ο Τσίτσικοφ στις Νεκρές ψυχές του Γκόγκολ, κι ακόμα πιο πολύ…»

Το «Ερουρέμ» είναι μια μαρτυρία μετάβασης, μια προσωπική εξομολόγηση και το χρονικό μιας εποχής που άλλαξε για πάντα, ιδωμένο από τις αφηγήσεις ανθρώπων που δεν ήταν πρωταγωνιστές αλλά τα υποκείμενα της ιστορίας.

Βίντεο slide show με φωτογραφίες που τράβηξε ο Θανάσης Δρίτσας κατά την διάρκεια ταξιδιών στο Άγιον Όρος 1983-1987)

Δημήτρης Γιαλαμάς - βιογραφικό

Ο Δημήτρης Γιαλαμάς γεννήθηκε στην Αθήνα (Περιστέρι) στις 24 Μαΐου 1960. Κατάγεται από την πλευρά του πατέρα του από τη Μεσσηνία (Κάτω Μέλπεια) και από τη μεριά της μητέρας του από τη Μέσα Μάνη (παλαιότερα Τζίμοβα, σήμερα Αρεόπολη). Σπούδασε στην Αθήνα και συνέχισε τις σπουδές του στο Πανεπιστήμιο Λομονόσοφ της Μόσχας, όπου εκπόνησε Διδακτορική Διατριβή (PhD) και στη συνέχεια Υφηγεσία, με θέμα πάντα την ιστορία των ελληνορωσικών πολιτισμικών σχέσεων της περιόδου 16ου-18ου αιώνα. Από το 1994 εργάζεται ως Μορφωτικός Σύμβουλος στην Ελληνική Πρεσβεία στη Μόσχα. Ταυτόχρονα, από το 1996 μέχρι το 2010 υπήρξε ιδρυτής και πρώτος Πρόεδρος του Τμήματος Βυζαντινής και Νεοελληνικής Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Λομονόσοφ της Μόσχας (στη συνέχεια το εμπιστεύτηκε στα χέρια των μαθητών του, που είναι πλέον διδάκτορες και ερευνητές με σταδιοδρομία). Ως φιλόλογος, έχει παρουσιάσει μια μεγάλη μονογραφία (Υλικό για τη μελέτη της ζωής και του έργου των αδελφών Λειχούδη, Μόσχα 2024) και περίπου 60 ερευνητικά άρθρα σε ειδικά επιστημονικά περιοδικά. Έχει εκδώσει τρεις ποιητικές συλλογές και έχει γράψει (σε συνεργασία με σύγχρονους πρωτοποριακούς μουσικούς) έξι λιμπρέτα για όπερες, μία σκηνική καντάτα και ένα ρέκβιεμ, τα περισσότερα από τα οποία έχει παρουσιάσει ο καλός του φίλος, μαέστρος Θόδωρος Κουρεντζής. Είναι παντρεμένος με τη σολίστ του Θεάτρου Μπολσόι Γεκατερίνα Σερμπατσένκο. Το βιβλίο "Ερουρέμ" είναι το πρώτο του εγχείρημα στην πεζογραφία.