Πρώτη φορά στοιχεία για τον δανεισμό βιβλίων: Τι διαβάζουν οι Έλληνες στις δημόσιες βιβλιοθήκες

Για πρώτη φορά στη δημοσιότητα έρχονται πλήρη στοιχεία για τον δημόσιο δανεισμό βιβλίων από ελληνικές δημόσιες και δημοτικές βιβλιοθήκες, με πρωτοβουλία του ΟΣΔΕΛ (Οργανισμού Συλλογικής Διαχείρισης Έργων του Λόγου).

Τα δεδομένα συγκεντρώθηκαν στο πλαίσιο της πρώτης διανομής δικαιωμάτων από Δημόσιο Δανεισμό για τα έτη 2023 και 2024, και προέρχονται από 85 αντιπροσωπευτικές βιβλιοθήκες σε όλη τη χώρα.

Τα ευρήματα αποκαλύπτουν τις αναγνωστικές προτιμήσεις των Ελλήνων και φωτίζουν τις τάσεις που διαμορφώνουν οι αναγνώστες, καθώς και τους συγγραφείς, μεταφραστές, εικονογράφους και εκδότες που ξεχωρίζουν.

Κυριαρχία της μυθοπλασίας για ενήλικες

Σύμφωνα με τα δεδομένα, οι επιλογές δανεισμού αποκαλύπτουν ενδιαφέροντα στοιχεία σχετικά με τα είδη βιβλίων που προτιμήθηκαν. Το 43,1% των δανεισμών δείχνει την προτίμηση στα βιβλία μυθοπλασίας για ενήλικες, ενώ ακολουθούν με μικρότερα ποσοστά τα υπόλοιπα είδη:

• το 20,4% των δανεισμών ανήκει σε βιβλία μυθοπλασίας για παιδιά,
• το 15% σε παιδικά εικονογραφημένα βιβλία, και με σημαντική απόσταση ακολουθούν
• τα επιστημονικά βιβλία με 7,8%
• και τα βιβλία γενικών γνώσεων για παιδιά με 5,8%.

Ποια είναι τα πιο δημοφιλή βιβλία;

Παράλληλα, τα στοιχεία αναδεικνύουν ποια βιβλία δανείστηκαν περισσότερο, σε ποιους εκδοτικούς οίκους ανήκουν, ποιοι Έλληνες μεταφραστές και Ελληνίδες μεταφράστριες, καθώς και ποιοι Έλληνες, Ελληνίδες και ξένοι συγγραφείς και εικονογράφοι βρίσκονται πίσω από τη δημιουργία των έργων που κέρδισαν το ενδιαφέρον του κοινού.

Στη λίστα με τα 50 πρώτα βιβλία που δανείστηκε το ελληνικό αναγνωστικό κοινό κυριαρχούν τίτλοι όπως «Η σφραγίδα» και «Οι τρεις άσοι» της Λένας Μαντά, «Τιρκουάζ» και «Αλμύρα. Η ευτυχία αλλιώς» της Ρένας Ρώσση-Ζαΐρη, καθώς και «Κάτω απ' τη μηλιά» της Μαρίας Τζιρίτα.

Κορυφαίοι Έλληνες συγγραφείς

Η κατάταξη των δέκα Ελλήνων και Ελληνίδων συγγραφέων με τη μεγαλύτερη συχνότητα δανεισμού έχει στην κορυφή τον Ευγένιο Τριβιζά, του οποίου η απήχηση παραμένει αμείωτη.

Ο μεγάλος αριθμός των βιβλίων του και η διαχρονική του σχέση με τους αναγνώστες εξηγούν την πρωτιά του στη λίστα. Ακολουθούν η Λένα Μαντά, η Ρένα Ρώσση-Ζαΐρη, η Χρυσηίδα-Χρύσα Δημουλίδου, η Μαρία Τζιρίτα, ο Γιώργος Πολυράκης, η Σόφη Θεοδωρίδου, ο Φίλιππος Μανδηλαράς, η Πασχαλία Τραυλού και ο Αντώνης Παπαθεοδούλου.

Εικονογράφοι και μεταφραστές

Οι δέκα πρώτοι Έλληνες και Ελληνίδες εικονογράφοι, των οποίων τα έργα συνόδευσαν πολλά από τα βιβλία για παιδιά και νέους που προτιμήθηκαν, βάσει συχνότητας δανεισμού, είναι: Ναταλία Καπατσούλια, Ίρις Σαμαρτζή, Λήδα Βαρβαρούση, Βαγγέλης Ελευθερίου, Νίκος Μαρουλάκης, Ντανιέλα Σταματιάδη, Κατερίνα Βερούτσου, Σοφία Ζαραμπούκα, Ελίζα Βαβούρη και Νικόλας Ανδρικόπουλος.

Η κατάταξη των δέκα πρώτων Ελλήνων μεταφραστών και Ελληνίδων μεταφραστριών περιλαμβάνει τη Μαρία Αγγελίδου, τον Φίλιππο Μανδηλαρά, τη Μάρω Ταυρή, την Πετρούλα Γαβριηλίδου, τη Ρένα Ρώσση-Ζαΐρη, τον Αντώνη Παπαθεοδούλου, τη Βίκυ Λιανού, τη Βασιλική Κοκκίνου, την Ευγενία Κολυδά και τη Χαρά Γιαννακοπούλου.

Εκδοτικοί οίκοι και ξένοι συγγραφείς

Με βάση τους δανεισμούς που πραγματοποιήθηκαν, προέκυψε επίσης μια ενδιαφέρουσα αποτύπωση εκδοτικών οίκων. Οι πρώτες δέκα εκδοτικές επιχειρήσεις είναι: Ψυχογιός, Μεταίχμιο, Πατάκη, Διόπτρα, Παπαδόπουλος, Καστανιώτη, Μίνωας, Ίκαρος, Οίκος Α. Α. Λιβάνη και Κέδρος.

Από τα μεταφρασμένα βιβλία, τη μεγαλύτερη δημοφιλία εμφανίζουν τίτλοι για παιδιά και νέους. Οι δέκα ξένοι συγγραφείς με τους περισσότερους δανεισμούς είναι οι Jürgen Banscherus, Elisabetta-Maria Dami, Jeff Kinney, Roger Hargreaves, Daisy Meadows, Orianne Lallemand, Renée-Rachel Russell, Jo Nesbø, Axel Scheffler και Julia Donaldson.

Το πρόβλημα της υποχρηματοδότησης

Αξιοσημείωτο είναι το γεγονός πως η πλειονότητα των βιβλίων που καταγράφονται, ακόμη και μέσα στα 50 πρώτα σε αναγνωσιμότητα, ανήκουν σε εκδόσεις άνω της πενταετίας (από το 2007 έως το 2020), ενώ εντοπίζονται ακόμη και τίτλοι από τη δεκαετία του '90 (από το 1993 έως το 1999). Το γεγονός αυτό καταδεικνύει την έλλειψη νέων τίτλων στις συλλογές των βιβλιοθηκών, η οποία είναι απόρροια των περιορισμένων οικονομικών πόρων τους και της υποχρηματοδότησής τους από το κράτος.

Επισημαίνεται πως ο ΟΣΔΕΛ, μετά από πολυετείς προσπάθειες για την υλοποίηση του θεσμού του δημόσιου δανεισμού στη χώρα, θα διανείμει φέτος για πρώτη φορά δικαιώματα για τους δανεισμούς από δημόσιες και δημοτικές βιβλιοθήκες των ετών 2023 και 2024.