Τέσσερα νέα μεγάλα μυθιστορήματα

Τέσσερα σύγχρονα μυθιστορήματα που πραγματεύονται μεγάλα θέματα της εποχής μας: η σκοτεινή πλευρά της ιστορίας σαν τροφός και δασκάλα, η γοητεία του ολοκληρωτισμού, η ποινικοποίηση της ομοφυλοφιλίας, η τοξική αρρενωπότητα. Έξοχες γραφές, που συστήνονται ανεπιφύλακτα.

* * *

Ίαν ΜακΓιούαν, «Μαθήματα» (μετάφραση Κατερίνα Σχινά, 688 σελίδες, Εκδόσεις Πατάκη). Κατά πολλούς ένα από τα καλύτερα μυθιστορήματα του ΜακΓιούαν, τα «Μαθήματα», αυτό το «σύγχρονο έπος» με τα έντονα αυτοβιογραφικά στοιχεία, εκτυλίσσονται με φόντο γεγονότα-ορόσημα του 20ού αιώνα, εστιάζοντας στα ανεξίτηλα σημάδια που αφήνει επάνω μας η παγκόσμια και η εθνική ιστορία. Προκλήσεις, πισωγυρίσματα στον χρόνο, απογοητεύσεις, η πίκρα και η αμείλικτη γήρανση του σώματος, και τα μαθήματα που μας προσφέρει η ζωή. Μεγάλο βιβλίο. Η ΥΠΟΘΕΣΗ: Ενώ ο κόσμος συνεχίζει να μετράει τις πληγές του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και το Σιδηρούν Παραπέτασμα χωρίζει ήδη την Ευρώπη στα δυο, η ζωή του μικρού Ρόλαντ Μπέινς ανατρέπεται. Δύο χιλιάδες μίλια μακριά από την προστατευτική αγάπη της μητέρας του, εσωτερικός σ’ ένα περίεργο οικοτροφείο, ευάλωτος και μοναχικός, προσελκύει το ενδιαφέρον της δασκάλας του πιάνου, Μίριαμ Κορνέλ. Η συνάντησή τους θ’ αφήσει ένα ανεπούλωτο τραύμα αλλά και την ανάμνηση μιας αγάπης που ποτέ δε θα ξεθωριάσει. Είκοσι πέντε χρόνια αργότερα, η Γερμανίδα γυναίκα του Ρόλαντ εξαφανίζεται αφήνοντάς τον μόνο με τον επτά μηνών γιο τους. Καθώς η ακτινοβολία από την έκρηξη του Τσερνόμπιλ εξαπλώνεται στην Ευρώπη, ο Ρόλαντ αρχίζει μια εναγώνια αναζήτηση για απαντήσεις, που θα τον οδηγήσει στα βάθη της οικογενειακής του ιστορίας.

Damon Galgut, «Αρκτικό καλοκαίρι» (μετάφραση Κλαίρη Παπαμιχαήλ, 424 σελίδες, Εκδόσεις Διόπτρα). Ο Damon Galgut, ο βραβευμένος με Booker συγγραφέας της «Υπόσχεσης», υπογράφει ένα βιβλίο-φόρο τιμής σε έναν από τους μεγαλύτερους συγγραφείς του 20ού αιώνα. Μια εξαιρετικά καλογραμμένη ιστορία για την επιθυμία, τη μοναξιά, και τη λογοτεχνική δημιουργία. Θυμίζουμε ότι η ομοφυλοφιλία στη Μεγάλη Βρετανία της εποχής του Φόρστερ ήταν έγκλημα. Η ΥΠΟΘΕΣΗ: Το 1912 το ατμόπλοιο Σίτι οφ Μπέρμιγχαμ προσεγγίζει τις ακτές της Ινδίας. Στο πλοίο επιβαίνει ένας Βρετανός συγγραφέας ήδη γνωστός για τα έργα του, ο οποίος κάνει τώρα ένα ταξίδι αναζήτησης. Καθώς στέκεται στο κατάστρωμα, η υπόσχεση ενός παράξενου, διαφορετικού μέλλοντος αρχίζει να σχηματίζεται μπροστά στα μάτια του. Και οι σπόροι μιας καινούριας ιστορίας φυτρώνουν σε κάποιο σημείο του μυαλού του: η αίσθηση μιας επικείμενης απειλής, ο πόθος σ’ έναν στενό, περιορισμένο χώρο κάτω από τον καυτό ήλιο… Θα χρειαστούν άλλα δώδεκα χρόνια κι άλλο ένα ταξίδι στο ίδιο μέρος για να δημοσιεύσει ο Ε. Μ. Φόρστερ το «Πέρασμα στην Ινδία». Μέσα σ’ αυτό το διάστημα καταφέρνει να κατανοήσει βαθιά τον εαυτό του και την πολυπλοκότητα της ανθρώπινης φύσης και αυτή τη γνώση την αποτυπώνει σ’ αυτό το μυθιστόρημα, που θα μείνει στην ιστορία ως το αριστούργημά του.

Μπεν Λέρνερ, «Αμερικανική αγωγή» (μετάφραση Παλμύρα Ισμυρίδου, 404 σελίδες, Εκδόσεις Δώμα). Ένα ημι-αυτοβιογραφικό μυθιστόρημα (ο Λέρνερ γεννήθηκε στην πόλη όπου γεννιέται ο ήρωάς του και οι γονείς του είναι ψυχαναλυτές) που εξερευνά με εξαίσιο τρόπο —έναν τρόπο που κάποιες φορές πονάει, πάντα προβληματίζει, και που συχνά θυμίζει David Foster Wallace— τις ρίζες του κακού για αυτό που λέμε «τοξική αρρενωπότητα», μία από τις μεγαλύτερες πληγές της εποχής μας και πηγή μεγάλων δεινών. Ο μισογυνισμός, η επέλαση του τραμπισμού πριν από τον Τραμπ, το βάρος της ιστορίας, ο θρίαμβος του Κακού. Ένα βιβλίο που βρίσκεται μεταξύ αυτο-μυθοπλασίας και δοκιμίου, μυθοπλασίας και πραγματικότητας, κατασκευής και αλήθειας, και που προκαλεί να το υπογραμμίσεις. Η ΥΠΟΘΕΣΗ: Τέλη της δεκαετίας του ’90 και, παρά το υποτιθέμενο «τέλος της Ιστορίας» και τον θρίαμβο του φιλελευθερισμού, τα νεαρά αρσενικά της βαθιάς Αμερικής δείχνουν αποπροσανατολισμένα. Ο εκνευρισμός είναι διάχυτος, οι ρωγμές εμφανείς. Επικρατεί ο φόβος ότι μια μεγάλη βία όπου να ’ναι θα ξεσπάσει. Ο Άνταμ Γκόρντον, τελειόφοιτος Λυκείου, προσπαθεί να μάθει πώς ένα αγόρι γίνεται άντρας. Μέσα απ’ τους αγώνες ρητορικής, τις μονομαχίες ραπ αυτοσχεδιασμού, τις ψυχαναλυτικές συνεδρίες, ο Άνταμ έχει προλάβει να καταλάβει πως η γλώσσα δεν είναι εργαλείο χαλιναγώγησης της βίας. Η γλώσσα είναι όπλο.

Thomas Snégaroff, «Πούτζι» (μετάφραση Κατερίνα Γούλα, 421 σελίδες, Εκδόσεις Gutenberg). Ο «Πούτζι», πρώτο μυθιστόρημα του Γάλλου ιστορικού και δημοσιογράφου Τομάς Σνεγκαρόφ (γεννημένος το 1974), ζωντανεύει την εποχή των Γκέμπελς, Γκέρινγκ, Τόμας Μαν, Καρλ Γιούνγκ κ.ά. Ο Πούτζι είναι ένας τους ανθρώπους που η ιστορία φροντίζει συνήθως να κρατά στη σκιά. Εδώ όμως ο συγγραφέας καταφέρνει να μας τον συστήσει σε όλες του τις πτυχές. Ένα σαγηνευτικό μυθιστόρημα, με σασπένς, χωρισμένο σε πολλά μικρά κεφάλαια, για μια παράδοξη προσωπικότητα. Η εικόνα του πρωταγωνιστή, που περπατά μόνος στους δρόμους του Μονάχου, όταν επιστρέφει στην πατρίδα του μετά το τέλος του πολέμου, μένει χαραγμένη στο μυαλό μας. Και, τελικά, νιώθεις συμπόνια γι’ αυτόν τον πλημμυρισμένο τύψεις και μοναξιά άνθρωπο. Η ΥΠΟΘΕΣΗ: Ένα μυθιστόρημα βασισμένο στην αληθινή ιστορία του Αμερικανογερμανού Ερνστ Χανφστένγκλ (1887-1975), που ξεκίνησε ως έμπορος τέχνης και μουσικός στη Νέα Υόρκη της δεκαετίας του 1910, γοητεύτηκε από τον Χίτλερ, έγινε έμπιστος φίλος και προσωπικός του πιανίστας, κι έμεινε γνωστός με το παιδικό του παρατσούκλι Πούτζι, που σημαίνει «ανθρωπάκος», παρόλο που ήταν δύο μέτρα. Ονειρευόταν μια συμμαχία ΗΠΑ-Γερμανίας, όμως έχασε την εύνοια του Φίρερ και αποπέμφθηκε από τη ναζιστική Γερμανία. Επέστρεψε στην Αμερική και διετέλεσε βασικός πληροφοριοδότης του Ρούσβελτ για τον Χίτλερ.