13 κλασικά παιδικά βιβλία που «πρέπει» να διαβάσει ένα παιδί

Όπως όλα τα πράγματα, έτσι και τα βιβλία, είναι θέμα γούστου – ευτυχώς δεν αρέσουν όλα σε όλους. Παρόλο που «έχουμε σταματήσει να διαβάζουμε βιβλία», όπως λένε οι ειδικοί, τα παιδιά συνεχίζουν απτόητα, τουλάχιστον μέχρι κάποια ηλικία, δηλαδή μέχρι να τα καταπιεί το κινητό. Απόδειξη, τα εκατομμύρια καινούργια παιδικά βιβλία που κυκλοφορούν κάθε χρόνο, και τα εκατοντάδες που κυκλοφορούν στην Ελλάδα, ορίτζιναλ ή μεταφρασμένα. Έχουμε πολλούς και καλούς Έλληνες συγγραφείς παιδικών βιβλίων, κάμποσοι από τους οποίους είναι φίλοι, και τα βιβλία τους είναι αγαπημένα, θα μπορούσα να γράφω μέρες για το έργο τους… απλώς σε αυτόν τον κατάλογο συμπεριλάβαμε τα πιο κλασικά:

1. «Το βιβλίο της Ζούγκλας», του Ράντγιαρντ Κίπλιγκ, με τον Μόγλι να γοητεύει μικρούς-μεγάλους αναγνώστες από το 1894. Έχουνε γυριστεί εκατό ταινίες, και το βιβλίο, σε διαφορετικές εκδοχές (για μικρότερα παιδιά, εικονογραφημένο, συντομευμένο κλπ) είναι από τα απαραίτητα – όχι για την παιδική βιβλιοθήκη αλλά για την παιδική φαντασία, ποιος νοιάζεται για τη βιβλιοθήκη…

2. «Μάγκας», της Πηνελόπης Δέλτα, η ζωή των Ελλήνων σε μια σχεδόν μυθική Αλεξάνδρεια της Αιγύπτου, μέσα από τα μάτια και τις περιπέτειες του πιο διάσημου σκύλου –  τύφλα να έχει η Λάσση. Πρωτοποριακή αφήγηση και ακόμα πιο πρωτοποριακό χιούμορ για την εποχή, αρχές του 20ού αιώνα, με μαγικές εικόνες και μυρωδιές…

3. «Χάρυ Πότερ», της Τζ. Κ. Ρόουλινγκ, επτά βιβλία συνολικά – τι να λέμε; Έχουν κυκλοφορήσει σε όλες τις γλώσσες της υφηλίου, σε εκατομμύρια αντίτυπα, και σκίζουν σε μεγάλη γκάμα ηλικιών, από 5 έως 15 ετών. Η δημιουργία μαγικών κόσμων και ηρώων, με πατήματα στην Κέλτικη-Αγγλοσαξωνική μυθολογία αλλά με τρομερό ρυθμό και πλοκή σε κάνουν να θέλεις να τα διαβάσεις όλα αμέσως, ως παιδί. Και να πνίξεις τη Ρόουλινγκ, ως ενήλικας.

4. «Αισώπου μύθοι», του Αισώπου του ιδίου: στις εικονογραφημένες εκδόσεις, διάβαζα τους μύθους στα παιδιά μου από μωρά και ενθουσιαζόντουσαν, άσχετα που δεν θυμούνται τίποτα, έτσι είναι τα παιδιά, αχάριστα. Οι μύθοι με ήρωες διάφορα πονηρά ή αθώα ζώα, τους οποίους έπλασε ή κατέγραψε ένας κακοχυμένος, χαρισματικός πρώην σκλάβος (620-564 π.Χ.) πριν τον ενοχοποιήσουν άδικα και τον θανατώσουν οι ιερείς του Μαντείου των Δελφών, έχουν σουξέ μέχρι σήμερα στα παιδιά μας, και θα έχουν  πάντα…

5. «Τομ Σόγιερ» και «Οι περιπέτειες του Χώκλμπερι Φινν», του Μαρκ Τουαίην. Είναι δύο βιβλία, αλλά με τους ίδιους ήρωες και στο ίδιο σκηνικό –στον φτωχό, ψωριάρικο και ταυτόχρονα τόσο διασκεδαστικό αμερικανικό Νότο του 1876– αισθάνεσαι την κόκκινη σκόνη των στεγνών καλαμποκόκαμπων πάνω στο δέρμα σου όσο τα διαβάζεις. Και αφού η Ρόουλινγκ μπαίνει στη λίστα με εφτά βιβλία, ας μπει ο Μαρκ με δύο.

6. «Το νησί του θησαυρού», του Ρόμπερτ Λιούις Στήβενσον. Παρόλο που είναι σκοτεινή και φοβιστική περιπέτεια προ-εφηβικού ενδιαφέροντος, έχει κυκλοφορήσει σε παιδικές και εικονογραφημένες εκδοχές, πιο mild, για όλες τις ηλικίες. Ο πειρατής με το ξύλινο πόδι πάντως στοιχειώνει για χρόνια τους παιδικούς εφιάλτες, ή ίσως μόνο τους δικούς μου – τον περίμενα να πεταχτεί από τη γωνία όταν πρωτοδοκίμασα ρούμι.

7. «Ο μικρός Πρίγκηπας», του Σεντ Εξυπερύ. Μυθικό και μυθικά ονειρικό βιβλίο του οποίου δεν κατάλαβα την σημασία ως παιδί – το εκτίμησα πολύ περισσότερο διαβάζοντάς το στα παιδιά μου, «εκατό» χρόνια αργότερα. Η εικονογράφηση, του συγγραφέα και Πόλυ Μπερναντένε, είναι αριστουργηματική, κάθε σελίδα είναι έργο τέχνης.

8. «Η Αλίκη στη χώρα των θαυμάτων», του Λούις Κάρολ. Πιο ψυχεδελικό παραμύθι δεν υπάρχει, και ήταν η πρώτη ηρωίδα-κορίτσι που τάραξε τα νερά – που έζησε δικές της περιπέτειες, εντελώς πρωτότυπες, με προσωπική της κινητοποίηση και εμπλοκή. Μεγάλη υπόθεση για τα κοριτσάκια, όλων των εποχών! Η Μαφάλντα, η Ζήνα Βασίλισσα της Ζούγκλας και η Ντόρα η Εξερευνήτρια ήρθαν πολύ πιο μετά…

9. «Ο Μικρός Νικόλας», των Ζαν Ζακ Σεμπέ και Ρενέ Γκοσινύ. Είναι μια σειρά βιβλία, με ήρωα τον μικρό μαθητή Νικόλα, με τον οποίον ταυτίζονται τα παιδιά πάντα – κάνει ζημιές, σκασιαρχείο, πλάκες στους δασκάλους και γονείς του, γενικά είναι από τους πιο διασκεδαστικούς ήρωες, όχι μόνο για παιδιά. Ιδανικό αντίδοτο στην κατάθλιψη, αποκλείεται να το διαβάσει κανείς όταν είναι κουρέλι και να μη γελάσει.

10. «Τα τρία μικρά λυκάκια», του Ευγένιου Τριβιζά, ή αλλιώς «Ο Ρούνι Ρούνι το ύπουλο κακό γουρούνι». Πολλά από τα βιβλία του Τριβιζά είναι κλασικά πλέον, αλλά ο Ρούνι είναι αξεπέραστος σε κακία, χαζομάρα και… ικανότητα τελικά να αλλάζει, πράγμα σπουδαίο για κάθε ήρωα, πόσο μάλλον παιδικού βιβλίου. Η εικονογράφηση της Ελεν Οξενμπέρυ είναι καταπληκτική, πιάνει ακόμα και σε βρέφη.

11. «Ο γύρος του κόσμου σε 80 ημέρες», του Ιουλίου Βερν. Εισαγωγή του παιδιού στην μεγάλη, εντυπωσιακή περιπετειώδη περιπέτεια, που δεν έχει γίνει αναχρονιστική ακόμα και σήμερα, στην εποχή των διαστημικών ταξιδιών.

12. «Ροβινσών Κρούσος», του Ντάνιελ ντε Φόε. Το πρότυπο του ήρωα που επιβιώνει μόνος του σε ερημονήσι – όλοι το έχουμε κάνει φαντασίωση ως παιδιά, κολυμπώντας ή τραβώντας κουπί προς βραχονησίδα, με τους ενήλικους να χτυπιούνται στη στεριά πίσω μας. Το μόνο παράπονο ήταν ότι δεν υπήρχε κορίτσι Ροβινσωνία, να κάνει τα ίδια και καλύτερα.

13. «Δον Κιχώτης», του Μανουέλ Θερβάντες. Για μεγαλύτερα παιδιά, αν και στην προ-εφηβεία τον πετάνε ήδη στην άκρη («Μα είναι γέρος!»). Σπουδαίο  βιβλίο από φιλοσοφική και αφηγηματική άποψη – αν και όταν αρχίσουν επιτέλους την ανάγνωση, τα παιδιά δύσκολα τον παρατάνε.

Η λίστα αυτή είναι απλώς μία λίστα, την γράψαμε επειδή αγαπάμε το παιδικό βιβλίο πάρα πολύ. Εξακολουθεί να αποτελεί ιδανικό δώρο για παιδιά, ακόμα κι όταν τα παιδιά προτιμάνε το Χ ηλεκτρονικό μαραφέτι που κάνει γκλιν-γκλαν-γκλον. Εσείς να επιμένετε, να τους διαβάζετε βιβλία, κάνουν καλό. Βοηθάνε το μυαλό να πετάει, να απλώνει φτερά, να ταξιδεύει και να δημιουργεί κόσμους ολόκληρους. Εκτός που λειτουργεί σαν bonding ανάμεσα στον ενήλικα και το παιδί, το παιδικό βιβλίο, εκτός που είναι (ακόμα) οικονομικό… η ποικιλία του είναι ατελείωτη και αποκλείεται να μην ανακαλύψετε κάτι που θα μαγέψει το παιδί σας. Έστω κι αν δεν είναι κλασικό – σημασία έχει να είναι βιβλίο.