«Ο Κος Ζυλ» στο Θέατρο Πόρτα: Ο Θωμάς Μοσχόπουλος διασκευάζει το «Δεσποινίς Τζούλια» του Στρίνμπεργκ, σε μια διαφορετική ανάγνωση του έργου
Ένα διαφορετικό ερωτικό τρίγωνο παρουσιάζει για δεύτερη σεζόν στο Θεάτρο Πόρτα. Ο Θωμάς Μοσχόπουλος ξαναπιάνει το νήμα της «Δεσποινίδας Τζούλιας» του Αυγούστου Στρίντμπεργκ, παρουσιάζοντας τον «Κο Ζυλ», μια ανατρεπτική διασκευή που φέρνει στο προσκήνιο δύο άντρες, τον Ανδρέα Κοσώνα (Κος Ζυλ) και τον Γιάννη Καράμπαμπα (Ζαν), στη θέση του αρχικού ετερόφυλου ζευγαριού. Κι επειδή ένα τρίγωνο δεν είναι ποτέ υπόθεση δύο, στην ιστορία παραμένει και η Κριστίν (Θεόβη Στύλλου), περιπλέκοντας ακόμη περισσότερο τις σχέσεις, τις επιθυμίες και τα παιχνίδια εξουσίας.
Κος Ζυλ στο Θέατρο Πόρτα: σχέσεις εξουσίας, πάθους και χαμένων ισορροπιών
Ο Στρίντμπεργκ τοποθετεί τη δράση της «Δεσποινίς Τζούλιας» σε μια νύχτα όπου οι κοινωνικές συμβάσεις μοιάζουν να χαλαρώνουν και οι επιθυμίες να βρίσκουν χώρο για να εκδηλωθούν. Σε αυτή την ιδιαίτερη συνθήκη επιστρέφει ο Θωμάς Μοσχόπουλος στο Θέατρο Πόρτα, μεταφέροντας την ιστορία στο καλοκαίρι και στη νύχτα του θερινού ηλιοστασίου — τη μεγαλύτερη ημέρα και, κατ’ επέκταση, τη μικρότερη νύχτα του χρόνου. Στον κόσμο του «Κου Ζυλ», η χρονική αυτή μετατόπιση δεν λειτουργεί απλώς ως σκηνικό φόντο, αλλά δημιουργεί ένα περιβάλλον οριακό, όπου οι χαρακτήρες μοιάζουν να απομακρύνονται προσωρινά από τους ρόλους και τις βεβαιότητες που τους καθορίζουν. Μέσα στην ατμόσφαιρα μιας νύχτας που μοιάζει να επιτρέπει τα πάντα, οι σχέσεις αποκτούν άλλη ένταση, οι ισορροπίες μετακινούνται και όσα συνήθως παραμένουν κρυμμένα έρχονται στην επιφάνεια.
Εδώ ο Θωμάς Μοσχόπουλος βλέπει την πατριαρχία μέσα από ένα εντελώς διαφορετικό πρίσμα από το σύνηθες. Ο στόχος του δεν είναι να δημιουργήσει ένα queer έργο, αλλά να προσεγγίσει το βάρος που ασκεί η πατριαρχία στους άντρες και όχι στις γυναίκες. Όπως ο ίδιος μου είχε αναφέρει σε παλιότερη συνέντευξή του για την παράσταση, «με ενδιέφερε να δω την καταπίεση των ίδιων των αντρών από την πατριαρχία. Τη γυναικεία καταπίεση από την πατριαρχία την έχουμε επεξεργαστεί πολύ. Κι από την άλλη, δεν ήθελα να είναι ένα queer έργο, αλλά ένα έργο όπου η έννοια του ανδρισμού παίζει ρόλο ανεξαρτήτως. Ξέρουμε ότι για πάρα πολλούς αιώνες, σε πάρα πολλούς πολιτισμούς, η ταυτότητα του ομοφυλόφιλου είχε να κάνει πολύ με τον ανδρισμό. Ξέρουμε τη μακεδονική και τη θηβαϊκή φάλαγγα. Δηλαδή είσαι πιο άντρας όταν κατακτάς τον άλλον άντρα παρά τη γυναίκα, που τη θεωρείς δεδομένη».
Μια ερωτική εξομολόγηση -που δεν ξέρουμε αν είναι αληθινή- ένας χορός μεταξύ δυο αντρών, που φαίνεται να ξεπερνά τα όρια της φιλίας και συνεχή παιχνίδια εξουσίας και ισορροπιών: αυτά είναι τα χαρακτηριστικά της σχέσης των δυο αντρών. Η σταθερά τους είναι η Κριστίν, στην οποία έχουν και οι δυο μεγάλη αδυναμία - ο Ζαν άλλωστε είναι ο αρραβωνιαστικός της. Ο Νίκος Κοσώνας μού είχε περιγράψει τη σχέση των δυο αντρών ως εξής: «Ο έρωτας λειτουργεί και για τους δύο ως εργαλείο εξουσίας. Τα κίνητρά τους είναι θολά και μεταβάλλονται συνεχώς, πολλές φορές και ετεροχρονισμένα, δημιουργώντας μια συνεχή αστάθεια στη σχέση τους. Έχουν την κατάρα, όταν ο ένας ζητά κάτι ευγενώς από τον άλλο, εκείνος να θέλει να τον εκμεταλλευτεί και το αντίστροφο».
Έρωτας, εξουσία ή φιλοδοξία; Ποια είναι τα κίνητρα των δυο πρωταγωνιστών; Και τι ρόλο παίζει στη μεταξύ τους εξίσωση η διαφορετική τους κοινωνική τάξη; Ο Γιάννης Καράμπαμπας σχολιάζει τη δική του θέση ως εξής: «Όλα μπαίνουν σε δεύτερη μοίρα προκειμένου να του ετοιμάσει τις μπότες του και να τον υπηρετήσει τον κόμη, όπως κάνει όλα αυτά τα χρόνια. Έχει την αγωνία και τη φιλοδοξία να κατακτήσει κάτι μεγαλύτερο, αλλά παραμένει άπραγος λόγω αυτής της συνθήκης».
Τι συμβαίνει όταν η γιορτή τελειώνει, η Κριστίν ξυπνάει και οι ήρωες έρχονται και πάλι αντιμέτωποι με τις συμβατικότητες της καθημερινότητάς τους; Η συνέχεια επί σκηνής στο θέατρο Πόρτα.
Η σπουδαία ηθοποιός επιστρέφει, σχεδόν 40 χρόνια μετά, στον εμβληματικό ρόλο της Χαδούλας Φραγκογιαννούς, σε μια παράσταση που παραμένει ζωντανή μέσα της
20°
