Δημήτρης και Ορέστης Σταυρόπουλος: «Η φυλακή του Σόσανκ είναι μια μεταφορά του Κινγκ για την κοινωνία»

Στην πρώτη μεταφορά του στην ελληνική αθηναïκή σκηνή το μυθιστόρημα του Στίβεν Κινγκ «Η τελευταία έξοδος- Ρίτα Χέιγουρθ» παρουσιάζεται στο θέατρο Άνεσις, σε σκηνοθεσία του Δημήτρη και του Ορέστη Σταυρόπουλου. Η ιστορία γνωστή, από την  εμβληματική ταινία του 1994, σε σενάριο και σκηνοθεσία του Φρανκ Ντάραμοντ, που απέσπασε 7 υποψηφιότητες για Όσκαρ. Ένας άντρας (Νίκος Ψαρράς) φυλακίζεται άδικα σε μια πολύ αυστηρή φυλακή. Εκεί προσπαθεί με κάθε τρόπο και να επιβιώσει αλλά και να μην ιδρυματοποιηθεί. Μέσα στη φυλακή γνωρίζει πολλούς κρατούμενους αλλά εξ αρχής ξεχωρίζει έναν (Δημήτρη Παπανικολάου), με τον οποίο θα αναπτύξει μια ιδιαίτερη φιλία. Μέσα από την πορεία του κρατούμενου, παρακολουθούμε το πώς αλλάζει μέσα στη φυλακή, πώς εκμεταλλεύεται τις ικανότητές του ώστε να επιβιώσει μέσα σε ένα τόσο εχθρικό περιβάλλον, πώς τον αντιμετωπίζουν οι κλίκες των κρατουμένων που θέλουν να επιβληθούν στον κάθε νεο-εισερχόμενο. Παράλληλα, βλέπουμε και τη διαφθορά ενός σωφρωνιστικού ιδρύματος, που δεν νοιάζεται για τις ανθρώπινες ζωές...

Ορέστης και Δημήτρης Σταυρόπουλος: Συνέντευξη για την παράσταση «Η τελευταία έξοδος- Ρίτα Χέιγουρθ» στο Άνεσις

Πώς έγινε η επαφή με το Άνεσις; Εσείς προτείνατε το ανέβασμα της παράστασης ή σας το πρότειναν;

Δημ. και Ορ.: Η επαφή μας με το Άνεσις προέκυψε μέσα από την γνωριμία μας με την Ευδοκία Ρουμελιώτη και τον Δημήτρη Αρχιμανδρίτη, ο οποίος είδε την παράσταση που κάναμε εκείνη την περίοδο (Ο Κροκόδειλος του Φ. Ντοστογιέφσκι - Θέατρο Πόρτα - Άνοιξη 2024) και σε συνέχεια αυτού μας πρότεινε να συνεργαστούμε. Κάπως έτσι ήρθε και η γνωριμία μας με τον Νίκο Ψαρρά όπου συμφωνήσαμε από κοινού να δουλέψουμε παρέα σε αυτό το νέο project. Η παραγωγή μας πρότεινε μια σειρά από έργα και καταλήξαμε στο συγκεκριμένο κείμενο, γιατί μας ενδιέφερε αρκετά αλλά και γιατί πήγαινε περισσότερο με τη σκηνική γλώσσα που θέλαμε να δοκιμάσουμε.

Το γνωρίζατε ότι στο ίδιο θέατρο ανεβαίνει άλλος ένας Στίβεν Κινγκ, που έχει γίνει επίσης ταινία; Είναι ανταγωνιστικές ή συμπληρωματικές αυτές οι παραστάσεις; Πώς επέδρασε αυτό στο έργο σας;

Δημ.: Το μάθαμε αρκετό καιρό πριν αρχίσουμε τις πρόβες. Είναι πολύ ενδιαφέρον ότι διαπραγματευόμαστε τον ίδιο συγγραφέα και μάλιστα έναν μη- θεατρικό συγγραφέα. Το ότι παραθέτουμε δύο ξεχωριστές οπτικές πάνω σε δύο διηγήματα που έχουν γίνει επιτυχημένες ταινίες, έχει να αποκαλύψει διαφορετικά δημιουργικά μονοπάτια. Οι ματιές που ρίχνει ο κάθε δημιουργός στο έργο τέχνης είναι αναπόφευκτα διαφορετικές και μοναδικές και αυτό είναι το πιο ωραίο πράγμα στην ανθρώπινη φαντασία. Θα έλεγα πως είναι ένας πολύ δημιουργικός διάλογος αυτός που συμβαίνει φέτος στο Άνεσις.

Ορ.: Θεωρώ πως τα δύο υλικά λειτουργούν συμπληρωματικά μεταξύ τους. Αποτελούν δυο χαρακτηριστικά παραδείγματα - του διαφορετικού ύφους γραφής του Στίβεν Κίνγκ. Σαν τις δύο όψεις ενός νομίσματος. Αποτυπώνουν τα σκοτάδια της ανθρώπινης κατάστασης, αλλά και την δύναμη που μας ωθεί να αντισταθούμε σε αυτόν τον ζόφο. Από τη φάση των προβών λάβαμε υπόψιν μας πως στην ίδια σκηνή παίζει το Misery και αναλογιστήκαμε την εμπειρία ενός θεατή που μπορεί να δει και τις δύο παραστάσεις. Νομίζω πως η λύτρωση του φινάλε έρχεται να κυκλώσει και τα δύο έργα με ένα φως - παρά το τραύμα που μένει - και να μας περάσει σε μια πιο αισιόδοξη συνθήκη.

Πώς αποφασίσατε τη διανομή; Από τους 2 πρωταγωνιστές και τον διευθυντή, μέχρι τον νταή της φυλακής, τον γέρο βιβλιοθηκάριο –που έχει εντελώς ιδρυματοποιηθεί- αλλά και τον διαρρήκτη, που μπαίνει για λίγο, όλοι φαίνονται καλά μελετημένοι και καλοκουρδισμένοι.

Δημ.: Προσπαθήσαμε να αποφύγουμε την μίμηση της ταινίας και να έρθουμε σε επαφή με το πνεύμα του έργου. Καταλάβαμε γρήγορα πως θα ήταν λάθος να αντιγράψουμε την ταινία, θα ήμασταν χαμένοι από τα αποδυτήρια. Οπότε εμπιστευτήκαμε τα θεατρικά εργαλεία. Την αφαίρεση που σου προσφέρει το θέατρο που ενεργοποιεί την φαντασία. Όπως και την ικανότητα των ηθοποιών, που πολύ γρήγορα και με ξεχωριστό ταλέντο ο καθένας τους, άρχισαν να ζυμώνονται και να έρχονται στον ίδιο κόσμο παίζοντας ο ένας με τον άλλο. Το βασικό μας κριτήριο για την διαμόρφωση του θιάσου ήταν να έχουμε να κάνουμε με ανθρώπους ανοιχτούς, δημιουργικούς και να μπορούμε κάνουμε ένα ensemble με καύσιμο για να τρέξει στην σεζόν, κάτι το οποίο είναι εξαιρετικά απαιτητικό για τον θίασο.

Ορ.: Θέλαμε εξαρχής να φτιάξουμε μια ομάδα ανθρώπων που θα ήταν σε θέση να δομήσουν από κοινού ένα σύνολο τόσο διακριτό, όπως τα μέλη μιας μικρής κοινότητας. Έτσι και αλλιώς και η φυλακή είναι μια κοινωνία, ίδια με αυτή που υπάρχει έξω από αυτήν. Απλά η συνθήκη είναι πιο οξυμένη. Έχει ανθρώπους διαφορετικών ηλικιών και καταβολών, έχει ιεραρχία και βία, ηθικές αξίες και άγραφους κανόνες, αλλά και συντροφικότητα. Όταν συμφωνήσαμε όλοι σε αυτό, κατανοήσαμε πως μιλάμε για τους ρόλους που βλέπουμε και επιτελούμε στη ζωή μας καθημερινά και όχι για κάτι ξέχωρο - απομακρυσμένο από αυτήν. Τα υπόλοιπα ήταν αποτέλεσμα της δουλειάς και της εμπιστοσύνης που δημιουργήθηκε μέσα στην ομάδα.

Πόσο δύσκολη αλλά και προκλητική ήταν η μεταφορά στο θέατρο ενός βιβλίου που έχει μεταφερθεί στον κινηματογράφο και αποτελεί μια από τις καλύτερες ταινίες όλων των εποχών;

Δημ.: Οι μεταγραφές πάντα δημιουργούν προκλήσεις. Στη συγκεκριμένη περίπτωση είχαμε να κάνουμε με ένα πολύ καλογραμμένο διήγημα που έχει γίνει μια ταινία-σταθμός, άρα είναι ήδη παγιωμένη στην αντίληψη του κοινού και ο πήχης είναι ψηλά. Η απάντηση βρίσκεται μέσα στο ίδιο το έργο, το ότι είναι μια πολύ δυνατή ιστορία με καλοδομημένους χαρακτήρες, γεμάτη ανατροπές. Αυτό βάλαμε στον πυρήνα της διαδικασίας, γιατί αν σταθείς κάτω από το πέπλο της ταινίας θα παραλύσεις δημιουργικά. Το θέατρο έχει την μαγεία της εγγύτητας κι αυτό είναι αναντικατάστατο. Ερχόμαστε εδώ και τώρα σε συσχέτιση με ανθρώπους, στην σκηνή, εμπρός μας ο μύθος ζει για λίγο. Αν αυτό πετύχει κάτι έχει κερδηθεί. Σημασία έχει πώς βγαίνουμε τελικά από την αίθουσα.

Ορ.: Ήταν σίγουρα μια πρόκληση και γνωρίζαμε πως η σύγκριση με την ταινία θα γίνει αναπόφευκτα. Εμείς εξαρχής θέσαμε ως κέντρο μας την ιστορία αυτών των χαρακτήρων, όπως δίνεται από το διήγημα και πιάσαμε από εκεί το νήμα της σκηνικής αφήγησης. Το πρωτότυπο κείμενο του Στίβεν Κίνγκ ήταν σημείο αναφοράς στο οποίο επιστρέφαμε διαρκώς. Σε δεύτερο χρόνο παρατηρήσαμε τους μηχανισμούς της ταινίας. Εκεί ψάξαμε στοιχεία που τελικά μας ήταν χρήσιμα για τις σχέσεις και την ατμόσφαιρα ενός τόσο ψυχρού τόπου. Είχαμε βέβαια επίγνωση του πόσο διαφορετικό μέσο είναι το σινεμά και η γλώσσα του. Αυτό ήρθε ως πρόσθετο υλικό έχοντας ήδη δημιουργήσει μια σκηνική βάση, που δεν θα λειτουργούσε μιμητικά στην ταινία αλλά ως ένα αυτόνομο έργο.

Υπήρχαν πράγματα που σας δυσκόλεψαν στη θεατρική απόδοση;

Δημ.: Τα μεγαλύτερα στοιχήματα ήταν η διαχείριση του ρυθμού και η αισθητική προσέγγιση. Στο κομμάτι της αισθητικής προσπαθήσαμε να ανοίξουμε τις θεματικές του Κίνγκ έξω από τα στενά όρια μιας συγκεκριμένης εποχής και να τη βγάλουμε όσο γινόταν από τον καμβά της ταινίας. Προσπαθώνταςέτσι να μιλήσουμε περισσότερο στο σήμερα, να συσχετιστούμε με τον μύθο στην ουσία του που είναι διαχρονικός. Η εξαιρετική ομάδα συντελεστών που μας συντρόφευσε, μας έφτιαξε το πεδίο για να πετύχουμε μια αφαιρετική προσέγγιση, αλλά όχι φτωχή, το αντίθετο θα έλεγα. Η σκέψη του να κατασκευάσουμε μια φυλακή χωρίς κάγκελα - με ό,τι αυτό συνεπάγεται - έδωσε το πλαίσιο μέσα στο οποίο κινήθηκαν όλα τα μέσα. Ο κινηματογραφικός χρόνος έχει με το μέρος του την δύναμη του μοντάζ, εδώ έπρεπε να το διαχειριστούμε με άλλα υλικά. Αυτό μας παίδεψε πιο πολύ. Για να απαντήσουμε σε αυτό επιστρατεύσαμε τα θεατρικά μέσα, το φως, την μουσική, την αφηγηματικότητα και την ικανότητα των ηθοποιών. Την πλέξη που κάνουμε με αυτά για να πάμε από μια περιοχή σε μια άλλη. Ο θεατρικός χρόνος άλλωστε μετράει αλλιώς.

Ορ.: Η διαχείριση της αφηγηματικότητας υπήρξε ένα πεδίο δημιουργικού προβληματισμού. Αποτελεί βασικό μέρος της δραματουργικής δομής του κειμένου - το οποίο έχει μορφή ημερολογίου. Η ίδια λειτουργία συμπυκνώνει και το πέρασμα των ετών στη φυλακή, το οποίο φυσικά δεν είναι εύκολο να αποτυπωθεί στον σκηνικό χρόνο μιας παράστασης. Έτσι επιλέξαμε να δώσουμε έμφαση στις ρουτίνες της φυλακής και την επαναληπτικότητα. Σε αυτό το σύστημα καταλαβαίνουμε τις μεγάλες αλλαγές, μέσα από τις εντάσεις και τις ησυχίες. Όπως και στη ζωή μας δηλαδή.

Είχατε ατυχήματα- δυσκολίες στη σκηνοθετική σας προσέγγιση; Αναγκαστήκατε να αλλάξετε πράγματα κατά τη διάρκεια της παράστασης; Πόσον καιρό δουλέψατε την παράσταση προτού ανέβει;

Δημ.: Κάναμε πρόβες περίπου επτά εβδομάδες, φυσικά η δουλειά είχε ξεκινήσει σχεδόν έναν χρόνο πριν. Έτσι όταν μπήκαμε στις πρόβες είχαμε το σκηνικό ήδη έτοιμο και είχαμε συγκεκριμένα εργαλεία με τα οποία θα δουλεύαμε. Είχαμε «συνωμοτήσει» με τους ηθοποιούς για τη ματιά μας πάνω στον κόσμο του έργου. Ατυχήματα ευτυχώς δεν είχαμε. Ζητήματα που σε φέρνουν σε στιγμιαία αδιέξοδα πάντα συναντάς, αλλά αυτό διεγείρει και τη φαντασία ώστε να πας παρακάτω.

Ορ.: Με τον Δημήτρη και τους υπόλοιπους συντελεστές δουλέψαμε περίπου έναν χρόνο. Έγινε σε διαφορετικά στάδια και ο σκοπός ήταν να πάμε όσο το δυνατόν πιο προετοιμασμένοι στις πρόβες, γιατί ο χρόνος που θα είχαμε εκεί ήταν κάπως περιορισμένος. Οπότε απαιτούσε ένα συντονισμό και μια αμεσότητα στις αποφάσεις και οι συνεργάτες μας ήταν εξαρχής στην ίδια γραμμή με εμάς. Ευτυχώς η ψυχραιμία που τους διακρίνει είναι μεταδοτική και έτσι δεν είχαμε ατυχήματα ή ζητήματα που δεν μπορούσαν να ξεπεραστούν. Τις δυσκολίες σε αυτή την δουλειά είναι προτιμότερο να τις βλέπουμε ως προκλήσεις. Κάπως έτσι ένα δυσεπίλυτο πρόβλημα γίνεται μια διαδικασία περισσότερο δημιουργική που εντέλει δίνει και κίνητρο.

Έχουμε πολλές σκηνές δυνατές βίας στην παράσταση που αποδίδουν το κλίμα αυτής της φυλακής. Πόση βία χωράει στο θέατρο;

Ορ. Είναι χρήσιμο να αναρωτηθούμε πόση βία χωράει ακόμα στη ζωή μας. Έτσι κι αλλιώς το θέατρο είναι καθρέφτης της πραγματικότητας που ζούμε και είναι φυσικό να αποτυπώσει και τις βίαιες εκφάνσεις της μαζί με όλα τα υπόλοιπα. Όμως όλοι γνωρίζουμε πως όσα βλέπουμε στη σκηνή είναι κατά βάση μια κατασκευή, που έχει δουλευτεί με προσοχή μέσα στον χρόνο. Το να μας σοκάρει αυτό το «φροντισμένο» θέαμα, αλλά να μένουμε απαθείς στην πραγματική βία που μας κυκλώνει καθημερινά μου φαίνεται υποκριτικό.

Δημ. Θα έλεγα να αντιστρέφαμε την ερώτηση. Πόση βία χωράει η ζωή μας; Σε αυτό, ως ανθρωπότητα έχουμε την ικανότητα να εκπλήσσουμε τους εαυτούς μας. Αναρωτιέμαι σε ποιο βαθμό στην κλίμακα της βίας θα κατατάσσαμε μια γενοκτονία σε live μετάδοση, τον βομβαρδισμό παιδιών στο σχολείο τους ή τα αρχεία Epstein. Η απόσταση τα κάνει να φαίνονται πιο ανώδυνα. Παρακολουθούμε να συμβαίνουν κάπου μακριά, μέσα από μια οθόνη. Το θέατρο ευτυχώς συμβαίνει σε απόσταση αναπνοής και μας φέρνει αντιμέτωπους με το εδώ και τώρα. Σε μια βίαιη εποχή είναι αδύνατο να εξαιρέσεις την βία. Είναι χρέος των δημιουργών να έρθουν αντιμέτωποι με αυτήν. Ίσως μετασχηματίζοντας την, σχολιάζοντας την ή βλέποντας τα θραύσματα αυτής, υπονοώντας την. Αλλά σίγουρα δεν συμμερίζομαι την οπτική ενός θεάτρου που επιλέγει να αγνοεί την εποχή του προς χάριν της διασκέδασης.

Στην παράσταση έχουμε έναν επίμονο στοχοπροσηλωμένο ήρωα, τον Άντι Ντουφρέϊν (Νίκος Ψαρράς)  που δεν ιδρυματοποιείται όπως οι υπόλοιποι. Πόσο δύσκολο είναι να διατηρήσει κάποιος την... ανθρωπιά του υπό τόσο αντίξοες συνθήκες;

Δημ.: Είναι μια ελπίδα, ειδικά όταν το περιβάλλον γύρω μας γίνεται όλο και πιο απάνθρωπο. Βιώνουμε έναν ανταγωνισμό του ποιος θα καταφέρει να γίνει πιο αναίσθητος, πιο κυνικός, πως θα τα καταφέρεις να κερδίσεις με κάθε κόστος. Ερχόμαστε αντιμέτωποι με μια κατάρρευση θεμελιωδών αξιών και ιδανικών. Ιδεών πάνω στις οποίες χτίστηκε και ένα ευρωπαϊκό φαντασιακό: των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, της αλληλεγγύης, της δικαιοσύνης και κοινωνικής ευημερίας. Οπότε ο Άντι Ντουφρέϊν, για εμένα, είναι ο άνθρωπος που πιστεύει σε κάτι ιδανικό και που μοιάζει αδιανόητο, ενώ όλοι γύρω του έχουν πάψει να πιστεύουν σε οτιδήποτε. Έχει την ικανότητα να το εμφυσήσει και στους άλλους και την υπομονή για να φτάσει σε μια μικρή επαναστατική πράξη. Η ελπίδα ότι πίσω από αυτόν τον τοίχο που ορθώνεται μπρος μας, υπάρχει φως, είναι παρήγορη αλλά και κινητήρια.

Ορ.: Αυτό ακριβώς είναι που κάνει τη συγκεκριμένη ιστορία τόσο ιδιαίτερη και γοητευτική. Αποτυπώνει με μοναδικό τρόπο πόσο σπουδαία είναι η επιμονή του ανθρώπου απέναντι στην βαρβαρότητα, την βία, την αδικία και το σκοτάδι. Είναι τόσο δύσκολο και σπάνιο να το αντέξει κάποιος, που τολμώ να πω, μου φαίνεται Γολγοθάς. Το βασικό στοιχείο είναι η επιμονή που πραγματικά είναι σπουδαία αρετή, όταν συνδυάζεται με μια τέτοια αξία. Εννοώ την αξία, του να διαφυλάξει την ανθρωπιά του και μάλιστα να βρει τη δύναμη να το υπενθυμίζει και στους γύρω του, μέσα σε μια τόσο ζοφερή συνθήκη. Με συγκινεί πόσα μπορεί να υπομείνει κάποιος για να παραμείνει άνθρωπος: Να μην υποκύψει στην αποκτήνωση, να μην ιδρυματοποιηθεί - που θα σήμαινε συμβιβασμό - και τελικά να μην παραιτηθεί μετά από την κόπωση τόσων χρόνων. Είναι πραγματικά ηρωικό και γι’ αυτό στο τέλος υπάρχει η λύτρωση, είναι ουσιαστική δικαίωση.

Μια δυνατή φιλία γεννιέται μέσα στη φυλακή. Πόσο ανάγκη έχουν αυτοί οι άνθρωποι από συμπόνια, κατανόηση, επαφή;

Δημ.: Δεν θέλω να γενικεύσω, ούτε να μιλήσω για το τι πάει να πει φυλακισμένος στην Ελλάδα. Η αλήθεια είναι ότι δεν μπορούμε ούτε να το φανταστούμε, αν δεν έχεις κάποιον δικό σου έγκλειστο ή δεν το έχεις βιώσει ο ίδιος. Καταλαβαίνω ότι αντιμετωπίζουμε αυτούς τους ανθρώπους ως έναν πληθυσμό σε εξαίρεση. Σαν να βρίσκονται σε κάποιον μη τόπο. Κοιτάμε με ενδιαφέρον τις ιστορίες τους γιατί νομίζουμε ότι είναι σαν τις ταινίες, με τις αποδράσεις και τα σχετικά. Αλλά νομίζω χρειάζονται περισσότερα βλέμματα πάνω στην πραγματικότητα των σωφρονιστικών καταστημάτων και των ανθρώπων τους. Γι’ αυτό θεωρώ σπουδαία πράξη τις καλλιτεχνικές δράσεις που λαμβάνουν χώρα εκεί. Είναι ζωές κι αυτές που περνάνε εκεί μέσα, σε αναμονή. Οπότε τα πράγματα που χαμηλώνουν λίγο τον τοίχο ανάμεσα στο μέσα και το έξω αξίζουν τα εύσημα. Η καλλιέργεια, η επαφή, η αξιοπρέπεια, είναι και αυτά εργαλεία στην σωφρονιστική διαδικασία.

Ορ.: Πιστεύω πως οι άνθρωποι που βρίσκονται σε συνθήκες εγκλεισμού κατανοούν αυτές τις έννοιες πολύ πιο ουσιαστικά από εμάς που βρισκόμαστε έξω από τα κελιά. Η ζωή σε μια τέτοια κατάσταση κάνει τη σχέση με τον διπλανό πιο άμεση. Η στέρηση της ελευθερίας είναι σκληρό πράγμα και νομίζω πως καταρρίπτει βεβαιότητες που οι υπόλοιποι θεωρούμε δεδομένες καθημερινά. Ειδικά σε ένα σύστημα που λειτουργεί τιμωρητικά - και όχι σωφρονιστικά ως όφειλε - το μέλλον αυτών των ανθρώπων βρίσκεται σε τεντωμένο σχοινί. Κάπου εκεί αναδύονται αξίες που συνήθως τις υποτιμάμε. Ως κοινωνία οφείλουμε να στρέψουμε περισσότερο την προσοχή μας στους έγκλειστους. Να έρθουμε σε επαφή, να αφουγκραστούμε και να δώσουμε χώρο και ευκαιρίες για επανένταξη. Είναι απαραίτητη μια σύνδεση του «μέσα» με την ζωή έξω, αλλιώς μου φαίνεται σαν αιώνια καταδίκη. Δυστυχώς μέχρι και σήμερα αυτοί οι άνθρωποι βρίσκονται σε ένα περιθώριο, σαν να τους εξαιρούμε. Ανά διαστήματα μαθαίνουμε φρικιαστικά πράγματα για τις συνθήκες διαβίωσης στα κέντρα κράτησης και είναι πραγματικά βάρβαρο να θεωρούμε πως αυτό είναι δεδομένο στο πλαίσιο της τιμωρίας. Έχει άμεση σύνδεση με αυτό που αναφέραμε παραπάνω, για το πώς παραμένουμε άνθρωποι τελικά.

Τι κοινά στοιχεία με το σήμερα και την κοινωνικοπολιτική κατάσταση υπάρχουν στις συνθήκες, τα γεγονότα και τις προσωπικότητες που βλέπουμε σε αυτήν την κατά τα άλλα ακραία φυλακή;

Δημ.: Η φυλακή του Σόσανκ είναι μια μεταφορά του Κίνγκ για την κοινωνία. Το Σώσανκ είναι ένα βίαιο και αυταρχικό σύστημα που οι αξίες είναι ρευστές και η ανθρώπινη αξιοπρέπεια δοκιμάζεται. Ο καθένας κάνει ότι μπορεί για να επιβιώσει επιλέγοντας το μικρότερο κακό. Μοιάζει με τις δυτικές κοινωνίες, βιώνουμε κι εμείς μια κρίση αξιών, με ότι αυτό συνεπάγεται για τα άτομα και την επιβίωση σε ένα τόσο ανταγωνιστικό και επισφαλές περιβάλλον. Την εξουσία στο Σώσανκ την χαρακτηρίζει η διαπλοκή και η εργαλειοποίηση της δικαιοσύνης.Είναι ένα σύστημα που πνίγει και καταστέλλει οτιδήποτε το ελπιδοφόρο.Η εξουσία στις μέρες μας γίνεται χυδαία και απροκάλυπτη και η απελπισία κερδίζει έδαφος συνεχώς. Όλο και περισσότερο διαφαίνεται το αδιέξοδο ενός κόσμου που σύρεται πίσω από τις επιλογές ανθρώπων που μοιάζουν με γκροτέσκες καρικατούρες.Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, κάποιος που παραμένει άνθρωπος σε πείσμα όλων, είναι ίσως η απάντηση. Η πίστη ότι μπορούμε να κάνουμε την διαφορά, επιμένοντας, κρατώντας την αξιοπρέπεια μας, ακόμα κι όταν όλα γύρω μας ωθούν προς το αντίθετο. Ότι υπάρχει διέξοδος, ένας τρόπος να για να ζεις που είναι εντελώς διαφορετικός από αυτόν που παίρνουμε για δεδομένο και ότι μπορούμε να καταφέρουμε ρωγμές σε αυτό που μοιάζει με τόνους μπετόν.

Ορ.: Κατά την άποψή μου υπάρχει ένα στοιχείο συμβολισμού στο έργο. Όσο ρεαλιστική και αν φαίνεται η συνθήκη της φυλακής πιστεύω πως μιλάει για τον κόσμο που ζούμε. Η επιτήρηση και η τιμωρία, η βία και η καταστολή, η ιεραρχική δομή και η διαφθορά, είναι συστατικά υλικά της καθημερινότητας μας πλέον. Είναι διαρκώς μπροστά μας ως γεγονότα που δεν σηκώνουν αμφισβήτηση. Πιστεύουμε πως είμαστε δικτυωμένοι και έχουμε την πληθώρα των ελεύθερων επιλογών στα χέρια μας, αλλά στην πραγματικότητα είμαστε θλιμμένοι και φοβισμένοι άνθρωποι, κλεισμένοι σε τέσσερις τοίχους, μπροστά σε μια οθόνη. Οπότε καταλήγω στο ερώτημα - πώς έφτασε η ζωή μας να μοιάζει τόσο τρομακτικά με το κελί που περιγράφει ο Στίβεν Κινγκ στο κείμενό του; Αξίζει να αναλογιστούμε, το γιατί ο φόβος έγινε το κυρίαρχο συναίσθημα στις μέρες μας.

Πόσο δύσκολο είναι να συνεργάζεστε σε ένα πρότζεκτ; Υπάρχουν μοιρασμένοι ρόλοι; Το γεγονός ότι είστε δίδυμοι συμβάλλει ώστε να επικοινωνείτε καλύτερα; Αλληλοσυμπληρώνεστε στον τρόπο που δουλεύετε;

Δημ.: Κάθε φορά ανακαλύπτουμε κάτι νέο στην συνεργασία μας, γινόμαστε πιο ουσιαστικοί στην επικοινωνία μας. Δεν είναι αυτονόητο ότι θα λειτουργήσει επειδή είμαστε δίδυμοι, καταλαβαίνω πως η συνεργασία και το να μοιραστείς έναν κόσμο είναι πεδία που πρέπει να τα εξελίσσεις. Από δουλειά σε δουλειά κατανοούμε και εμείς ποια είναι τα δυνατά σημεία του καθενός και τα επιστρατεύουμε ανά περίσταση. Εκεί που κερδίζουμε πολύ χρόνο και πραγματικά συμφωνούμε άμεσα, είναι στις αναφορές και στην αισθητική. Σίγουρα σε αυτό φαίνεται το ότι έχουμε μεγαλώσει μαζί. Αλλά το πιο δημιουργικό πράγμα που προκύπτει με τον καιρό είναι οι διαφωνίες ή τα αδιέξοδα στα οποία ερχόμαστε γιατί έτσι κάνουμε ένα βήμα παραπάνω και διαμορφώνουμε ο καθένας τη δική του ματιά.

Ορ.: Σίγουρα το ότι είμαστε δίδυμα αδέλφια παίζει βασικό ρόλο στο πώς συνεργαζόμαστε και επικοινωνούμε στη διαδικασία. Μέσα στα χρόνια έχουμε βρει έναν τρόπο να δουλεύουμε ως ντουέτο και να οδηγούμαστε σε μια κοινή σκηνική και αισθητική γραμμή. Αυτό πλέον συμβαίνει κάπως αυτόματα. Οι κώδικες επικοινωνίας και οι κοινές μας αναφορές είναι κομβικά στοιχεία σε αυτή την διαδικασία και υπό αυτή την έννοια τα πράγματα γίνονται πολύ πιο γρήγορα. Θεωρώ πως πλέον έχουμε φτάσει σε ένα σημείο που συμπληρώνει ο ένας τον άλλον. Φυσικά προκύπτουν κομμάτια που μπορεί να τα πάρει πιο πολύ «πάνω» του ο ένας από τους δύο, ανάλογα με την φάσητης πρόβας ή το ύφος του υλικού την δεδομένη στιγμή. Αλλά αυτό εναλλάσσεται σταθερά μέσα στη δουλειά και διαρκώς προσθέτουμε πράγματα μαζί, μέχρι να φτάσουμε σε ένα αποτέλεσμα που μας εκφράζει από κοινού.

Δουλεύετε και σε άλλα πρότζεκτ αυτό το διάστημα; Στις μέχρι τώρα δουλειές σας, αν δεν κάνω λάθος, έχετε συνεργαστεί όλες τις φορές; Γιατί επιλέγετε να δουλεύετε μαζί;

Δημ.: Συνεργαζόμαστε, κάποιες φορές και από διαφορετικά πόστα, όχι πάντα ως σκηνοθετικό ντουέτο. Δεν το αντιμετωπίζουμε ως κάτι δεδομένο, σε αυτή την φάση υπάρχει η επιθυμία να διευρύνουμε τα όρια αυτής της σχέσης ως δημιουργοί, γιατί έχουμε μπει σε ένα μονοπάτι διαλόγου από τον “Κροκόδειλο” κι έπειτα, βλέπουμε πως κάθε φορά κάτι νέο ανακαλύπτουμε και γινόμαστε πιο μεστοί. Καταλαβαίνουμε καλύτερα τα όρια μας και τι μπορεί να ψάξει ο καθένας και να τα φέρει στο τραπέζι. Οπότε η συνεργασία προς το παρών είναι περισσότερο επιλογή και λιγότερο συνήθεια. Είναι σπουδαίο πράγμα να πορεύεσαι μαζί με ανθρώπους που έχεις κατακτημένους κώδικες και λεξιλόγιο αλλά ταυτόχρονα ερευνάς και ωριμάζεις από κοινού. Είναι ίσως και ένα αντίδοτο στον ναρκισσισμό, που λίγο ή πολύ παραφυλάει στην γωνία στην δουλεία μας, και στις μέρες μας γίνεται όλο και περισσότερο κυρίαρχη τάση στην κοινωνία.

Ορ.: Έχουμε συνεργαστεί αρκετές φορές και από διαφορετικούς ρόλους. Δεν λειτουργούμε πάντα κάτω από το πρίσμα της συνσκηνοθεσίας και αυτό έχει επίσης το ενδιαφέρον του. Νομίζω πως σε έναν βαθμό χρειαζόμαστε το βλέμμα του άλλου στην πρόβα. Είναι μια διαδικασία υπό διαμόρφωση αυτό το μεταξύ μας «μαγείρεμα» και πιστεύω πως λειτουργεί θετικά σε αυτή την συγκυρία. Το να δουλεύουμε μαζί δεν αποτελεί προϋπόθεση ή απαραίτητη ανάγκη, είναι περισσότερο επιλογή που καταλαβαίνουμε ότι μας εξελίσσει την δεδομένη στιγμή. Αυτή την περίοδο βρισκόμαστε στις πρόβες της παράστασης «Τζένη - Τζένη» που θα ανέβει στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά στις 23 Απριλίου σε σκηνοθεσία Νίκου Καραθάνου.

ΙΝFO
Θέατρο Άνεσις, έως 26 Απριλίου
Δείτε περισσότερα για την παράσταση στο City Guide της Athens Voice