Ένα σκάνδαλο 350 εκατ. δολαρίων ταράζει τον κόσμο της τέχνης
Έντονες αντιδράσεις προκαλεί στον διεθνή κόσμο της τέχνης η αποκάλυψη ότι η περίφημη συλλογή Γκέλμαν, μία από τις σημαντικότερες ιδιωτικές συλλογές μεξικανικής τέχνης, πωλήθηκε μυστικά και πρόκειται να μεταφερθεί εκτός Μεξικού. Η συλλογή, αξίας περίπου 350 εκατ. δολαρίων, περιλαμβάνει 96 έργα κορυφαίων δημιουργών όπως η Φρίντα Κάλο, ο Ντιέγκο Ριβέρα και ο Ρουφίνο Ταμάγιο.
Σύμφωνα με τις αποκαλύψεις, η πώληση πραγματοποιήθηκε το 2023 από τον επιμελητή τέχνης Ρόμπερτ Λίτμαν, ο οποίος είχε οριστεί διαχειριστής της συλλογής από τη συλλέκτρια Νατάσα Γκέλμαν πριν από τον θάνατό της. Η συλλογή αποκτήθηκε από την οικογένεια Ζαμπράνο στο Μεξικό και χρησιμοποιήθηκε ως εγγύηση για δάνειο ύψους 150 εκατ. δολαρίων από την Banco Santander. Στη συνέχεια, η τράπεζα ανέλαβε τον έλεγχο των έργων, μετονομάζοντάς τα σε «Gelman-Santander Collection».
Η νέα αυτή εξέλιξη ανοίγει τον δρόμο για τη μεταφορά της συλλογής στην Ισπανία, όπου θα παρουσιαστεί σε νέο μουσείο της τράπεζας. Ωστόσο, η κίνηση αυτή έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τη διαθήκη της Γκέλμαν, η οποία όριζε ότι τα έργα θα πρέπει να παραμείνουν ενιαία και να εκτίθενται σε μουσείο στο Μεξικό για το κοινό.
Η υπόθεση περιπλέκεται ακόμη περισσότερο από το παρελθόν του Λίτμαν, ο οποίος είχε εμπλακεί επί σειρά ετών σε δικαστικές διαμάχες με συγγενείς της Γκέλμαν. Οι κατηγορίες εστίαζαν στο ότι εκμεταλλεύτηκε την επιβαρυμένη υγεία της συλλέκτριας τα τελευταία χρόνια της ζωής της, επηρεάζοντας αποφάσεις που του έδιναν αυξημένο έλεγχο στην περιουσία της. Ο ίδιος είχε αρνηθεί κατηγορηματικά τους ισχυρισμούς, ενώ τα δικαστήρια σε μεγάλο βαθμό τον δικαίωσαν.
Παρά τις νομικές εξελίξεις, η πρόσφατη πώληση έχει προκαλέσει νέο κύμα αντιδράσεων. Περισσότεροι από 400 καλλιτέχνες, επιμελητές και ιστορικοί τέχνης έχουν υπογράψει ανοικτή επιστολή προς την κυβέρνηση της Κλαούντια Σέινμπαουμ, ζητώντας διαφάνεια και παρεμβάσεις ώστε να αποτραπεί η μόνιμη απομάκρυνση των έργων από τη χώρα.
Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται στο γεγονός ότι έργα της Κάλο που βρίσκονται σε δημόσιες συλλογές στο Μεξικό είναι ελάχιστα — μόλις επτά, σύμφωνα με ειδικούς. Ανάμεσα στα έργα της συλλογής Γκέλμαν συγκαταλέγονται δύο από τα σημαντικότερα της, το «Diego on My Mind» και το «Self Portrait with Necklace».
Απαντώντας στις αντιδράσεις, η Fundación Banco Santander διαβεβαίωσε ότι η συλλογή θα επιστρέψει στο Μεξικό το 2028, τονίζοντας ότι θα τηρηθεί το ισχύον νομικό πλαίσιο για την προστασία των έργων τέχνης.
Η υπόθεση της συλλογής Γκέλμαν αναδεικνύει για ακόμη μία φορά τα σύνθετα όρια ανάμεσα στην ιδιωτική ιδιοκτησία, την πολιτιστική κληρονομιά και τις διεθνείς αγορές τέχνης — ένα πεδίο όπου οι αποφάσεις δεν κρίνονται μόνο σε δικαστικές αίθουσες, αλλά και στη δημόσια συνείδηση.
Πίσω από τις παραστάσεις, τις πρεμιέρες και τα μεγάλα ονόματα κρύβεται μια ευρύτερη φιλοδοξία: να μετατραπεί η εμπειρία της Επιδαύρου σε κάτι πολύ μεγαλύτερο από μια βραδιά θεάτρου
17°
