Μάρκος Αυρήλιος: Ο Ρωμαίος Αυτοκράτορας και φιλόσοφος

Ο Μάρκος Αυρήλιος ήταν από τους σπουδαιότερους Ρωμαίους αυτοκράτορες. Περίοδος εξουσίας 161 - 180 μ.Χ. Επί των ημερών του η ρωμαϊκή αυτοκρατορία έφτασε στο απόγειό της. Ήταν φιλόσοφος του Στωικισμού, ένας διακεκριμένος στωικός φιλόσοφος.

Ο Στωικισμός ήταν φιλοσοφική σχολή της Ελληνιστικής και Ρωμαϊκής εποχής, ~ 300 π.Χ. ~250 μ.Χ.), η οποία ιδρύθηκε στην Αθήνα από τον Ζήνωνα τον Κιτιέα με κέντρο την Ποικίλη Στοά από όπου πήρε το όνομά της (Στοά> Στωική φιλοσοφία). Απορρίπτει τον πλουτισμό και τη φήμη ενώ διδάσκει πρακτικά θέματα ηθικής, την απόκτηση ευτυχίας μέσω της αρετής, τη λογική και την αποδοχή της πραγματικότητας μέσω όσων διαθέτουμε.

Ο Στωικισμός πρεσβεύει ότι:

• Είναι απαραίτητο να διαχωρίζουμε τις καταστάσεις που εξαρτώνται από εμάς από εκείνες που δεν έχουν να κάνουν με εμάς.
• Ο ανθρώπινος λόγος και η λογική να πορεύονται με τον Λόγο της φύσεως και την συμπαντική λογική.
• Η δικαιοσύνη, ο στοχασμός, η γενναιότης, η αρετή ορίζουν την οδό της ευτυχίας.
• Αποδέσμευση από πάθη όπως, φόβος, θυμός, δειλία, παρορμήσεις.
• Φιλόσοφοι του στωικισμού: Ζήνων ο Κιτιεύς (ιδρυτής), Επίκτητος, Σενέκας, ο αυτοκράτωρ Μάρκος Αυρήλιος που έγραψε το περίφημο «Τα εις εαυτόν» που είχε το χαρακτήρα ενός οδηγού διακυβέρνησης και αυτοβελτίωσης. Θεωρείται από τα πιο σημαντικά φιλοσοφικά έργα της ύστερης Αρχαιότητας. Το έργο χωρίζεται σε 12 βιβλία και είναι γραμμένο στην Κοινή Ελληνική. Διεθνώς είναι γνωστό ως Meditations («Στοχασμοί» ή «Διαλογισμοί»).

Αποσπάσματα από το έργο του Μάρκου Αυρηλίου «Τα εις εαυτόν»

• Του ανθρωπίνου βίου ο μεν χρόνος στιγμή, η δε ουσία ρέουσα, η δε αίσθησις αμυδρά, η δε όλου του σώματος σύγκρισις εύσηπτος, η δε ψυχή ρόμβος (σβούρα), η δε τύχη δυστέκμαρτον, η δε φήμη άκριτον. «Τα εις εαυτόν», β’17.
• Εύσηπτος ( ευ + σήπω).
• Ρόμβος ὁ, <ῥέμβω. Σβούρα ή τροχός. Λατινικά rhombus, turbo. Μαγικός τροχός που χρησιμοποιείται από μάγους για να ενισχύσουν τα ξόρκια τους. Περιστροφική κίνηση. Λέγεται για σβούρα ή τροχό, ἱέντα ῥόμβον ἀκόντων, εξαπολύοντας περιστρεφόμενα βέλη. ῥόμβος αἰετοῦ, αιφνιδιαστική επίθεση και βουτιά ή κυκλοτερής κίνηση και ορμητική εφόρμηση αετού. Στην ευκλείδεια γεωμετρία ρόμβος, είναι το τετράπλευρο σχήμα με ίσες πλευρές και τις απέναντι γωνίες ίσες. 
• ἄ-κρῐτος, -ο. Μη διακρινόμενος, αδιόρατος, συγκεχυμένος, ασύλληπτος, άτακτος, ανάκατος, ακατάστατος.
• Ορθόν ουν είναι χρη, ουχί ορθούμενον. Να είσαι όρθιος, όχι να σε κρατάνε όρθιο. “Τα εις εαυτόν”, γ` 5.
• Βραχύβιον και ο επαινών και ο επαινούμενος και ο μνημονεύων και ο μνημονευόμενος. Είναι όλοι βραχύβιοι, και αυτός που επαινεί και ο επαινούμενος, και αυτός που μνημονεύει και ο μνημονευόμενος. “Τα εις εαυτόν”' γ’ 35
• Μη ως μύρια μέλλων έτη ζην. Το χρεών επήρτηται. Έως ζης, έως έξεστιν, αγαθός γενού. Μη φέρεσαι σαν να πρόκειται να ζήσεις μυριάδες έτη. Το χρέος είναι μέσα σου. Όσο ζεις, όσο υπάρχεις, γίνε καλός. “Τα εις εαυτόν” δ’ 16.
• Εγγύς μεν η ση περί πάντων λήθη, εγγύς δε η πάντων περί σου λήθη. Κοντά η λήθη των πάντων, κοντά και δική σου λήθη. “Τα εις εαυτόν” ζ’ 21.
• Ένδον σκάπτε, ένδον η πηγή του αγαθού και αεί αναβλύειν δυναμένη, εάν αεί σκάπτεις. Ερεύνησε τον εσωτερικό σου κόσμο. Εκεί υπάρχει και αναβλύζει πάντα η πηγή του αγαθού. “Τα εις εαυτόν” ζ’ 59.
• Η βιωτική τη παλαιστική ομοιοτέρα ήπερ τη ορχηστική κατά το προς τα εμπίπτοντα και ου προεγνωσμένα έτοιμος και απτώς εστάναι. Ο βίος είναι όμοιος με πάλη και όχι με χορό αφού πρέπει να είσαι έτοιμος και σταθερός σ’ αυτά που συμβαίνουν ξαφνικά.“Τα εις εαυτόν” ζ’ 61.
• Εν ολιγίστοις κείται το ευδαιμόνως βιώσαι.“Τα εις εαυτόν” ζ’ 67.

Ο Μάρκος Αυρήλιος κάνει αναφορές στην αρχαία ελληνική μυθολογία στο έργο του Εις Εαυτόν (γνωστό και ως Meditations), αλλά με έναν πολύ συγκεκριμένο τρόπο. Έναν «στωικό», «αυτοκρατορικό» τρόπο.