Ο μύθος ως φιλοσοφικό και ποιητικό ένδυμα

Αναξίμανδρος: Φιλόσοφος του 6ου αιώνα π.Χ. από τη Μίλητο. Είναι γνωστός για τη θεωρία του περί «Απείρου» ως αρχής των πάντων. Ένας από τους τρεις Μιλήσιους φιλοσόφους ( Θαλής, Αναξίμανδρος, Αναξιμένης). Προχωρά σε απομυθοποίηση χωρίς ένταση και πολεμική. Ο Ηράκλειτος κρατά μυθική γλώσσα ενώ ο Αναξίμανδρος την εγκαταλείπει. «...ἐξ ὧν δὲ ἡ γένεσίς ἐστι τοῖς οὖσι, καὶ τὴν φθορὰν εἰς ταῦτα γίνεσθαι κατὰ τὸ χρεών· διδόναι γὰρ αὐτὰ δίκην καὶ τίσιν ἀλλήλοις τῆς ἀδικίας κατὰ τὴν τοῦ χρόνου τάξιν». Σε αυτά που γενούν τα όντα επέρχεται φθορά καθ' υποχρέωση. Αποδίδεται δίκαιο και τιμωρία για τις αδικίες κατά την τάξη του χρόνου.

Χρέος: Πρόστιμο που πρέπει κάποιος να πληρώσει, υποχρέωση, οφειλή.

Δίκη: Συνήθεια, έθος, έξη, δίκαιο που εξαρτάται από έθιμο, καλή συνήθεια, τάξη, αρμονία, δίκῃ, δικαίως, προσηκόντως, ορθά βγάζω απόφαση, ετυμηγορώ..

Τίσις, τίσεως, ἡ (<τίνω): Απότιση, ανταπόδοση, εκδίκηση τίσιν δοῦναί τινος, τιμωρούμαι για κάποια πράξη.

Πυθαγόρας, 580-490 π.Χ. Ο Πυθαγόρας ο Σάμιος, υπήρξε φιλόσοφος, μαθηματικός, γεωμέτρης και θεωρητικός της μουσικής. Iδρυτής μυστικιστικού φιλοσοφικού κινήματος του οποίου τα μέλη αποκαλούνταν «Πυθαγόρειοι».

Στον Πυθαγόρα αποδίδεται η θεωρία της «Αρμονίας των Σφαιρών». Επίσης έχουν αποδοθεί σε αυτόν γεωμετρικές ανακαλύψεις με γνωστότερο το Πυθαγόρειο θεώρημα.

Σχετικό Άρθρο

More in Culture Ο Πυθαγόρας στο γλυπτικό διάκοσμο του γοτθικού ναού της Σαρτρ

Κωστής Καζαμιάκης 08.02.2026, 08:00

Οι Πυθαγόρειοι συμφιλίωσαν την φιλοσοφία με τον μύθο. Πεδία δράσης τους: Μύθος, σύμβολα, τελετές, μετεμψύχωση, καθαρμοί. Ο μύθος ως παιδαγωγικό μέσο και τρόπος ζωής. Οι Πυθαγόρειοι ζουν μέσα στον μύθο ενώ ο Ηράκλειτος τον χρησιμοποιεί κριτικά και ενίοτε ειρωνικά.

Είπε ο Πυθαγόρας:

• Βέλτιστοι γιγνόμεθα προς τους θεούς βαδίζοντες.
• Ξενοφάνης, 570-480 π.Χ. Αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος της Ελεατικής σχολής. Ο Ξενοφάνης ήταν ριζοσπαστικός κριτικός των μύθων.«Ἄνθρωποι ἐποίησαν θεοὺς κατ’ εἰκόνα ἑαυτῶν» Εδώ έχουμε θέση για τον τον ανθρωπομορφισμό των θεών, απόρριψη της παραδοσιακής μυθολογίας και τάση προς θεολογικό στοχασμό. Ο Ξενοφάνης απορρίπτει τον μύθο, ενώ Ηράκλειτος τον μετασχηματίζει.

Είπε ο Ξενοφάνης:

Σχετικό Άρθρο

More in Culture Άιν Ραντ: Η φιλόσοφος του Ατομικισμού γεννιέται σαν σήμερα πριν από 120 χρόνια

Γιώργος Δήμος 02.02.2026, 11:10

• Εκ γαίης γαρ πάντα και εις γην πάντα τελευτά.
• Πάντες γαίης τε και ύδατος εκγενόμεθα.

Παρμενίδης. ~ 515 – 470 π.Χ. Αρχαίος Έλληνας φιλόσοφος εκ των ιδρυτών της Ελεατικής σχολής. Θεωρείται η πλέον πρωτότυπη μορφή της προσωκρατικής σκέψης. Ο μύθος ως λογοτεχνικό ένδυμα. Το έργο του έχει μυθολογικό πλαίσιο και ορθολογικό περιεχόμενο. Η ομοιότητα με τον Ηράκλειτο είναι ότι ο μύθος είναι μορφή, όχι πηγή αλήθειας. Θεμελιωτής της οντολογίας (μεταφυσικής). Είπε: «Το ον είναι, το μη ον δεν είναι».

Πρωταγόρας.~ 487 – 412 π.Χ. Είπε:

Περί μεν θεών ουκ έχω ειδέναι, ούθ’ ως εισίν ουθ’ ως ουκ εισίν. Πολλά γαρ τα κωλύοντα ειδέναι, η τε αδηλότης, και βραχύς ών ο βίος του ανθρώπου.

Πάντων χρημάτων (όλων των καταστάσεων) μέτρον έστιν άνθρωπος, των μεν όντων ως έστιν, των δε ουκ όντων ως ουκ εστίν.