Απρίλης: Ένας από τους «σκληρότερους» μήνες του έτους

«Ο Απρίλης είναι ο σκληρότερος μήνας, γεννά / πασχαλιές μέσ’ από τη νεκρή γη, σμίγει / ανάμνηση και επιθυμία, ανασαλεύει / νωθρές ρίζες με ανοιξιάτικη βροχή», μας λέει ο Τ. Σ. Έλιοτ, στους πρώτους στίχους του διάσημου ποιήματός του, «Η άγονη γη» (μτφρ. Χάρης Βλαβιανός, εκδ. Πατάκη), ένα από τα πλέον αντιπροσωπευτικά έργα του Μοντερνισμού. Ετυμολογικά, η λέξη «Απρίλιος» βγαίνει από το λατινικό ρήμα aperire, που σημαίνει «ανοίγω», εξ ου και η «άνοιξη». Στην αρχαία Ρώμη, ήταν ο μήνας κατά τον οποίο λάμβαναν χώρα τα Ανθεστήρια ή Φλοράλια (από την θεά Φλόρα, που αντιστοιχούσε στην νύμφη Χλωρίδα από την ελληνική μυθολογία), μια γιορτή αφιερωμένη στο κρασί, τα λουλούδια και την άνοιξη, που ξεκινούσε προς το τέλος του μήνα. Η εποχή αυτή του έτους ήταν τόσο σημαντική που, το 65 μ.Χ., μέσα στη μανία του για υστεροφημία, ο Νέρωνας προσπάθησε να μετονομάσει τον μήνα σε Νερώνιο —και την Ρώμη σε Νερώπολη— για να θυμίζει σε όλους τη σωτηρία του, ύστερα από την συνωμοσία του Πίσωνα και την αποτυχημένη απόπειρα δολοφονίας του, στην οποία συμμετείχε και ο δάσκαλος του, ο στωικός φιλόσοφος Σενέκας ο Νεότερος, ο οποίος καταδικάστηκε τελικά να αυτοκτονήσει, κόβοντας τις φλέβες του.

Στην σύγχρονη ελληνική λαογραφία, ο Απρίλιος ονομάζεται μερικές φορές και «Αϊ-γεωργίτης», λόγω της γιορτής του Αγίου Γεωργίου που πέφτει στις 23 του μήνα. Ο άγιος της χριστιανικής παράδοσης, που συνήθως απεικονίζεται πάνω σε άλογο, να σκοτώνει με το δόρυ του τον δράκο, σχετίζεται με τον μύθο του Περσέα, ο οποίος, προκειμένου να σώσει την κόρη του βασιλιά Κηφέα, την όμορφη Ανδρομέδα, μάχεται από τη ράχη του φτερωτού αλόγου, του Πήγασου, το θαλάσσιο κήτος (ή αλλιώς τον δράκοντα) που έχει στείλει ο Ποσειδώνας για να την κατασπαράξει, αφότου η μητέρα της, η Κασσιόπη, προκάλεσε την οργή του, λέγοντας δεξιά και αριστερά πως είναι ομορφότερη από τις κόρες του, τις Νηρηίδες.

Δεν ξέρω αν ο Απρίλης είναι ο «σκληρότερος μήνας» του έτους, ενώ, προσωπικά, δεν του έχω μεγαλύτερη αδυναμία απ’ ό,τι έχω στους υπόλοιπους μήνες. Καταλαβαίνω, ωστόσο, τον συμβολισμό που ενείχε για τους αρχαίους λαούς και τους πρώτους Χριστιανούς, όντας ο μήνας κατά τη διάρκεια του οποίου η φύση αναγεννάται και αφήνει οριστικά πίσω της την στειρότητα του χειμώνα. Από τις γιορτές προς τιμή του Άττι, του Άδωνι και του Διονύσου —όλοι τους θεοί της γονιμότητας, οι ακριβείς συμβολισμοί των οποίων εξηγούνται στο έργο, «Περί αγαλμάτων», του Πορφύριου (εκδ. Κάκτος)— μέχρι τα κόκκινα αυγά και τους εορτασμούς της Διακινησίμου, της εβδομάδας, δηλαδή, που ακολουθεί το Πάσχα, οι συμβολισμοί είναι κοινοί και αφορούν την ίδια αυτή χαρά που νιώθουμε και σήμερα, όταν η θερμοκρασία ανεβαίνει και φοράμε ξανά τα κοντομάνικα μπλουζάκια και τις βερμούδες που είχαμε φυλάξει από τον Οκτώβριο στα ψηλότερα ράφια της ντουλάπας.