Πάση Θυσία

Το «Πάση θυσία» του Σκοτσέζου Ντέιβιντ Μακένζι («Νεαρός Αδάμ», «Αίσθηση του έρωτα») είναι ένα αριστοτεχνικό νεογουέστερν πολλών... ίππων. Μέσα από τη ριψοκίνδυνη περιπέτεια των δύο αδελφών από το Δυτικό Τέξας, ο υπαρξιστής σκηνοθέτης μιλάει με μια συναρπαστική σύζευξη δράσης, δράματος και χιούμορ –όλες οι σκηνές του σερίφη (ένας σπουδαίος Τζεφ Μπρίτζες) με τον ινδιάνο βοηθό του είναι ευφυέστατα βαλμένες σε ένα πλαίσιο κωμικής και τραγικής συνύπαρξης– όχι απλώς για ένα κόσμο που έχει χαθεί αλλά για το κενό που υπάρχει σήμερα στη θέση του. Μοιραία ο αλλοτινός ρομαντισμός του Μακένζι πάει κόντρα στο πολιτικό ρεύμα της κυνικής νέας εποχής. Εκεί που η απληστία κυριαρχεί διαλύοντας κάθε ίχνος αξιοπρέπειας. Είναι μια σκοτεινή εποχή όπου «οι τραπεζίτες έχουν αντικαταστήσει τους Κονκισταδόρες που αφάνισαν τους ιθαγενείς», σύμφωνα με τα λόγια του ινδιάνου βοηθού του Μπρίτζες, ενώ το ταξίδι των παράνομων ηρώων μετατρέπεται σε μια θαυμάσια ελεγεία για το θάνατο, το καθήκον και τη χαμένη τιμή μέσα από μια ύστατη πράξη «ηρωισμού». Η μελαγχολική ματιά του Μακένζι προς την παλιά άγρια Δύση πάντως δεν αφήνει παρερμηνείες. Ξέρει πως οι αναχρονιστικοί ήρωές του (όχι μόνο οι «ληστές τραπεζών» αλλά και το έτερο ξεχασμένο ζευγάρι του σερίφη και του Ινδιάνου που τους καταδιώκει) καταργούν ουσιαστικά –παρά αποθεώνουν– κάθε έννοια ηρωισμού και οδηγούν μέσω της υποδειγματικής δραματουργίας του σεναρίου (τα εύσημα στον Τέιλορ Σέρινταν του «Sicario») στην πλήρη απομυθοποίηση του αμερικανικού ονείρου. Στο κορυφαίο φιλμ της ως τώρα καριέρας του ο Μακένζι μεγαλουργεί με εμπνευσμένα πλάνα (αυτή η απεραντοσύνη της αμερικανικής Δύσης), πολυεπίπεδη αλληγορία –η διάλυση της οικογένειας, η εναντίωση απέναντι στην αλαζονεία και την απληστία, ο ρατσισμός, η πολιτικοοικονομική κρίση, η αντρική φιλία κ.ά. – και λυρική δύναμη βγαλμένη από τις καλύτερες στιγμές του σινεμά των Κοέν. Σε μια σκηνή στο καζίνο ο μονίμως τσαμπουκαλεμένος και έτοιμος για καβγά Τάνερ κοντράρεται με έναν «Ινδιάνο». Ο τελευταίος τον ρωτάει αν ξέρει τι σημαίνει κομάντσι. «Tι;» απαντά εκείνος. «Εχθροί για πάντα». «Εχθρός τίνος;» ρωτάει ο Τάνερ. «Εχθρός όλων» λέει ο Ινδιάνος. Ο Τάνερ παίρνει τις μάρκες του και απομακρύνεται από το τραπέζι μονολογώντας «Τότε αυτό με κάνει αυτομάτως Κομάντσι».