«Η χλιδή δεν προσδίδει την ποιότητα» έλεγε από σκηνής στην τελετή λήξης ο υπουργός Πολιτισμού Παύλος Γερουλάνος, συνοψίζοντας κατά κάποιον τρόπο τα τελευταία πέντε χρόνια του φεστιβάλ και σχολιάζοντας τη φετινή διοργάνωση. Η 51η χρονιά ήταν ίσως η πιο δύσκολη στην ιστορία του, με δυσβάσταχτα χρέη που απειλούσαν την ίδια του την ύπαρξη, αλλά κατέληξε να είναι μια από τις πλέον ενδιαφέρουσες. Το φεστιβάλ έμοιαζε αναγκαίο να εφεύρει ξανά τον εαυτό του και το έκανε με επιτυχία, ρίχνοντας και πάλι το βάρος του στα ουσιαστικά, δηλαδή το σινεμά. Η παρέλαση των σταρ (πρώτης ή δεύτερης διαλογής) που είχαμε συνηθίσει τα τελευταία χρόνια διακόπηκε όχι μόνο λόγω έλλειψης χρημάτων, αλλά με τη συνειδητή απόφαση το ενδιαφέρον να στραφεί από τα φλας των φωτογράφων του κοσμικού ρεπορτάζ, στη δέσμη φωτός της μηχανής προβολής. Για πρώτη φορά εδώ και χρόνια, οι ταινίες του διαγωνιστικού προγράμματος δεν έμοιαζαν φτωχοί συγγενείς ανάμεσα στις πιο ελκυστικές που είχαν να προσφέρουν τα παράλληλα προγράμματα, αλλά κέντριζαν το ενδιαφέρον, είχαν να επιδείξουν μια σαφή άποψη για τον κινηματογράφο τού σήμερα. Στην τελετή λήξης, εκεί που παλιότερα τα φιλμ που βραβεύονταν κέρδιζαν ένα χλιαρό τυπικό χειροκρότημα γιατί ελάχιστοι εκτός από την κριτική επιτροπή τα είχαν δει, μπορούσες να νιώσεις φέτος την άποψη των θεατών. Το “Periferic” του Ρουμάνου Μπογκντάν ΤζόρτζεΑπέτρι, που κέρδισε τον Χρυσό Αλέξανδρο και το βραβείο γυναικείας ερμηνείας, χειροκροτήθηκε θερμά, ο Αργυρός Αλέξανδρος του “Attenberg” ξεσήκωσε την αίθουσα. Το μάλλον πιο «ράθυμο» “Jean Gentil” που πήρε τον Χάλκινο Αλέξανδρο αντιμετωπίστηκε πιο χαλαρά, αλλά τα βραβεία του επίσης ρουμάνικου “Morgen” (σκηνοθεσίας και ανδρικής ερμηνείας) έκαναν σαφώς πιο μεγάλη αίσθηση. Η ουσία ήταν όμως ότι το κοινό είχε δει τις ταινίες αντί να τις αποφεύγει όπως παλιότερα. Όπως είπε ο διευθυντής του φεστιβάλ Δημήτρης Εϊπίδης, η πληρότητα των αιθουσών στις προβολές του διαγωνιστικού άγγιξε φέτος το 91%. Τα νούμερα θα πείτε δεν λένε πολλά μια που οι αίθουσες ήταν πάντα γεμάτες, μόνο που φέτος οι αίθουσες ήταν γεμάτες από «κανονικούς» θεατές. Περπατώντας γύρω και μέσα στις εγκαταστάσεις του φεστιβάλ, εκεί που τα προηγούμενα χρόνια περιφέρονταν εκατοντάδες άνθρωποι που δεν έβλεπες ποτέ στις προβολές, φέτος το τοπίο ήταν πολύ πιο ήσυχο. Κανείς απ’ όσους φορώντας στο παρελθόν τη διαπίστευση του φεστιβάλ έκαναν δωρεάν διακοπές στη Θεσσαλονίκη δεν ήταν πλέον εκεί. Συν τοις άλλοις, ο αριθμός των προσκλήσεων που μοιράστηκαν για τις προβολές ήταν σημαντικά μικρότερος, ενώ και η μείωση του εισιτηρίου στα έξι ευρώ λειτούργησε σαν κίνητρο για περισσότερους ανθρώπους να έρθουν στις αίθουσες. Φέτος, μετά από μια χρονιά απουσίας, επέστρεψαν και οι ελληνικές ταινίες στο φεστιβάλ. Ακόμη κι έτσι όμως η ένωση Ελλήνων κριτικών κινηματογράφου δεν έδωσε το καθιερωμένο βραβείο της στην καλύτερη ελληνική ταινία, καθώς σύμφωνα με το σκεπτικό της δεν συμμετείχαν όλα τα ελληνικά φιλμ. Οι ξένοι συνάδελφοί τους από την άλλη, που δεν ενδιαφέρονται να ασκήσουν πολιτική, έκαναν αυτό που έπρεπε, βράβευσαν, όπως κλήθηκαν, την καλύτερη ελληνική ταινία του φεστιβάλ κι όχι την καλύτερη ταινία όλης της ελληνικής παραγωγής, μια που η συμμετοχή των Ελλήνων δημιουργών στο φεστιβάλ δεν είναι (ευτυχώς) εξαναγκαστική, αλλά θέμα επιλογής των ίδιων. Το βραβείο τους πήγε στην «Άπνοια» του Άρη Μπαφαλούκα, ένα υπαρξιακό θρίλερ με οικολογικές ανησυχίες, κάτι σαν μια μείξη της «Περιπέτειας» του Αντονιόνι με το “The Cove” του Λούι Ψυχογιού. Ο «Κανένας» του Θεσσαλονικιού Χρήστου Νικολέρη κέρδισε το Βραβείο Κοινού (έπαιζε κι εκτός έδρας), όμως αυτή η ανάγνωση του «Ρωμαίου και της Ιουλιέτας» στον κόσμο των μεταναστών ήταν μάλλον αμήχανη, αν και καλογυρισμένη. Το δικό μου βραβείο (εξαιρουμένου του “Attenberg”) θα πήγαινε μάλλον στον «Ξεναγό» του Ζαχαρία Μαυροειδή, μια απόλυτα φρέσκια και διασκεδαστική κομεντί για τα στερεότυπα, εθνικά, ερωτικά, κοινωνικά. Πλούσια σε χιούμορ, ιδέες και κέφι, μια μικρού προϋπολογισμού, αλλά ενδιαφέρουσας αισθητικής κινηματογραφική πρόταση. Πάνω κάτω, δηλαδή, όπως ήταν και το ίδιο το φετινό φεστιβάλ...
11°
