Στην Ανάληψη του Υμηττού, μια φυσική κοιλότητα στο βράχο λειτουργεί ως άτυπος χώρος λατρείας. Η λεγόμενη «Τρύπια Εκκλησία» παραμένει ανοιχτή, χωρίς όρια, χωρίς σαφή διαχωρισμό ανάμεσα στο φυσικό και το ανθρώπινα διαμορφωμένο.
Στο διήγημά του «Το Θαύμα της Καισαριανής», ο Αλέξανδρος Παπαδιαμάντης αναφέρεται στο ξωκλήσι της Ανάληψης και στη λαϊκή δοξασία για το θαυματουργό νερό των πηγών του Υμηττού:
«Ήταν μια σπηλιά ωραία, στον βράχο τον θεόρατο, με χρώμα σταχτερό, που έσταζε δροσιές ολόγυρα. Μοσχοβολούσε ο τόπος από θυμάρια, σχοίνους και αγριοδυόσμους. Κόσμος ένα πλήθος, γυναίκες ένα σωρό, άντρες πολλοί και παιδιά ένα μελίσσι, άλλοι ορθοί, άλλοι καθισμένοι, μερικοί άρρωστοι από διάφορες ασθένειες, μισεροί και σακατεμένοι, βρίσκονταν εκεί και έκαναν το σταυρό τους. Το νερό ήταν δροσερό, γλυκό νερό, αγίασμα. Είχε μια μοσχοβολιά, που δεν ξαναέγινε…».
Σήμερα η ροή έχει σχεδόν εξαφανιστεί. Πίσω από την Αγία Τράπεζα παραμένει μια μικρή κοιλότητα με ίχνη υγρασίας — υπόλειμμα της προηγούμενης λειτουργίας.
Ο χώρος παραμένει εντελώς ανοιχτός, προσβάσιμος όλες τις ώρες, όλες τις εποχές, όχι μόνο για ανθρώπους αλλά και για τα μικρά ζώα που βρίσκουν εκεί καταφύγιο. Τα ίχνη παρουσίας — κεριά, καντήλια, αφιερώματα — παραμένουν χωρίς συστηματική φροντίδα, συσσωρεύοντας χρόνο.
Το φωτογραφικό δοκίμιο προσεγγίζει τον χώρο ως πεδίο συνύπαρξης φυσικού σχηματισμού, θρησκευτικής έκφρασης και φθοράς. Εστιάζει στα υλικά και άυλα ίχνη μιας πίστης που έχει μετατοπιστεί, χωρίς να έχει εξαφανιστεί πλήρως. Δεν επιχειρεί να επιβεβαιώσει, ή να αναιρέσει τη θαυματουργική διάσταση του τόπου· καταγράφει τη μετάβαση από την προσδοκία στην παρουσία.
Η «Τρύπια Εκκλησία» δεν είναι όμορφη ούτε εντυπωσιακή. Είναι απλώς ανοιχτή.
Αυτό είναι όλο. Και, στον κόσμο που ζούμε, ίσως αυτό να είναι το μόνο πραγματικό θαύμα.
17°
