27 καλλιτέχνες συνομιλούν με τις πέτρες του Νίκου Νικολάου στην Αίγινα

Η Αίγινα είναι ένα νησί που έχει εμπνεύσει πολλούς καλλιτέχνες. Εκεί σε αυτόν τον τόπο φωτός και δημιουργίας, ο Νίκος Νικολάου εγκαταστάθηκε μόνιμα το 1964 μαζί με τη σύζυγό του Αγγέλα. Το σπίτι τους στα Πλακάκια έγινε γρήγορα ένας ζωντανός χώρος συνάντησης φίλων, καλλιτεχνών και πνευματικών ανθρώπων· ένα «ανοιχτό σπίτι όλες τις ώρες», όπως το περιγράφει ο Γιάννης Νεγρεπόντης. Ανάμεσα σε ελαιογραφίες, νωπογραφίες, γλυπτά και ενθέσεις, ξεχωριστή θέση απέκτησαν και οι πέτρες του – πέτρες που συνέλεγε με επιμονή από την Αίγινα, την Επίδαυρο και άλλες ακτές, και που μετουσιώνονταν σε πρόσωπα, σώματα και ερωτικά συμπλέγματα. Αυτήν ακριβώς την ιδιαίτερη σχέση του Νικολάου με την πέτρα αναδεικνύει η έκθεση «Πέτρες Αιγίνης και άλλες θάλασσες στο ατελιέ του Νίκου Νικολάου», σε επιμέλεια της Ίριδας Κρητικού.

Η έκθεση «Πέτρες Αιγίνης και άλλες θάλασσες στο ατελιέ του Νίκου Νικολάου» στο Nikolaou Residence

Η έκθεση διοργανώνεται από το Nikolaou Residence και τη Γκαλερί Ζουμπουλάκη, με την αιγίδα του Δήμου Αίγινας και του 16ου Fistiki Fest, και παρουσιάζεται στους ίδιους χώρους του σπιτιού του καλλιτέχνη. Συμμετέχουν 27 καλλιτέχνες, οι οποίοι εμπνέονται από το έργο του Νικολάου και τη σχέση του με τις πέτρες. 

Η πέτρα αποτέλεσε για τον Νικολάου –όπως και για καλλιτέχνες όπως ο Henry Moore και ο Χρήστος Καπράλος– πηγή έμπνευσης, συλλογής και μεταμόρφωσης. Ο Moore έγραφε ότι «η ωμή φύση της πέτρας, η συγκλονιστική δύναμή της… αποτελεί σταθερά την αφετηρία της ποίησης», ενώ ο Καπράλος περιέγραφε με γλαφυρότητα τους περιπάτους και τις συγκομιδές του στην ακροθαλασσιά. Στις ίδιες ακτές, ο Νικολάου διέλεγε για ώρες πέτρες μοναδικές, τις οποίες επέστρεφε στο ατελιέ του για να τους δώσει νέα μορφή. Το 1972 παρουσίασε τις πέτρες του στη Γκαλερί Ζουμπουλάκη, στην εμβληματική έκθεση «Θέαινες». Ο Οδυσσέας Ελύτης, στον κατάλογο της έκθεσης, σημείωνε ότι «μόνο στο αντίκρισμα των Θεαινών του Νικολάου νιώθεις να έρχεται σε συνάντησή σου ο ήχος της θάλασσας που ξυπνά και συνεγείρει». Ένα κείμενο που κατόπιν συμπεριέλαβε στα Ανοιχτά Χαρτιά.

Η Σύγχρονη Συνάντηση

Σήμερα, οι πέτρες του Νικολάου γίνονται η αφορμή για έναν νέο διάλογο. Οι συμμετέχοντες καλλιτέχνες χρησιμοποιούν κι αυτοί την πέτρα ως ύλη και μνήμη, δημιουργώντας οργανικές φόρμες, γλυπτά και εγκαταστάσεις, ζωγραφισμένες επιφάνειες και εγχάρακτες ιστορίες. Οι πέτρες που παρουσιάζονται έχουν περισυλλεγεί σε τόπους όπως η Αίγινα, η Επίδαυρος, η Ύδρα, η Αττική, η Εύβοια, η Μυτιλήνη, η Μάνη, οι Κυκλάδες, η Κρήτη, η Κύπρος· και σε κάθε έργο αποκτούν νέα υπόσταση, παραμένοντας ταυτόχρονα μάρτυρες του τόπου καταγωγής τους. Πέτρες της Αίγινας και πέτρες από άλλες θάλασσες, κορμοί κυκλαδικοί, κεφάλια αρχέγονα, αγιογραφίες λιτές και ευρήματα παράδοξα συνδιαλέγονται τώρα με τις δικές του πέτρες, συνεχίζοντας τον μύθο και την παράδοση της ελληνικής τέχνης.

Οι καλλιτέχνες που συμμετέχουν στην έκθεση: Ηώ Αγγελή, Αλεξάνδρα Αθανασιάδη, Έλενα Βότση, Κατερίνα Γιάννακα, Βένια Δημητρακοπούλου, Ανδρέας Θεοδώρου, Νίκος Καλαφάτης, Μαριγώ Κάσση, Αγγελική Κλαυδιανού, Σπύρος Κόικας, Νεκτάριος Κοντοβράκης, Γιώργος Κόρδης, Τάσος Λιακόπουλος, Παναγιώτης Μαρίνης, Παναγιώτης Μπελντέκος, Ελένη Μυλωνά, Ανδρέας Νικολάου, Βασίλης Νικολάου, Χρίστος Παπαδάκης, Iris Papamarkou, Βαγγέλης Πολύζος, Βαγγέλης Ρήνας, Γιώργος Σκλάβαινας, Νίκος Σκλαβενίτης, Βάσω Τρίγκα, Θεοδώρα Χωραφά, Γιάννης Ψυχοπαίδης.

Παράλληλες Δράσεις

Την Κυριακή 14 Σεπτεμβρίου στις 12:00 θα πραγματοποιηθεί ξενάγηση από την επιμελήτρια Ίριδα Κρητικού και εργαστήριο πέτρας για μικρούς και μεγάλους, με τον καλλιτέχνη Παναγιώτη Μαρίνη. Η συμμετοχή είναι ελεύθερη. Νέες ξεναγήσεις και εργαστήρια θα ανακοινωθούν κατά τη διάρκεια της έκθεσης.

Το Σπίτι του Νίκου Νικολάου Σήμερα

Από το 2019, το σπίτι του καλλιτέχνη ανακαινίστηκε με σεβασμό στην ιστορία του Νίκου και της Αγγέλας Νικολάου. Δημιουργήθηκαν πέντε ξενώνες και ανασυστάθηκε η ατμόσφαιρα του χώρου, με οδηγό το φωτογραφικό αρχείο και τις προσωπικές μνήμες της οικογένειας. Η συλλογή έργων ανήκει στην οικογένεια της Αγγέλας Νικολάου, στους Θοδωρή, Χριστίνα, Δάφνη και Φίλιππο Ζουμπουλάκη.

INFΟ
Nikolaou Residence, Αίγινα, 13 Σεπτεμβρίου έως 26 Οκτωβρίου 2025
Εγκαίνια: Σάββατο 13 Σεπτεμβρίου 2025 13:00-16:00