Πώς η Gen Z αλλάζει τον τρόπο που στήνουμε το σπίτι μας

Σπίτι πρακτικό αλλά βαρετό ή μη λειτουργικό αλλά instagrammable; Ιδού η απορία. Αν είσαι Millennial, το πιθανότερο είναι να προτιμήσεις την πρώτη επιλογή, για την Gen Z όμως, η διακόσμηση παύει να είναι υπόθεση μαζικής παραγωγής και, αντί για έτοιμες λύσεις, όλο και περισσότεροι νέοι ψάχνουν αντικείμενα με παρελθόν, πειραματίζονται με χρώματα και υλικά, ανακαινίζουν μόνοι τους χώρους που νοικιάζουν και αντιμετωπίζουν το σπίτι ως προέκταση της εικόνας τους. Όλα αυτά μέσα σε μια περίοδο βαθιάς και αδιαμφισβήτητης στεγαστικής κρίσης, όπου τα τετραγωνικά γίνονται λιγότερα και το κόστος συντήρησης σπιτιού μεγαλύτερο.

Η νέα γενιά, όμως, καλείται να βρει λύσεις. Μέσα από βίντεο στο ελληνικό TikTok, ανάμεσα σε tutorials και PR πακέτα με φωτιστικά, το interior design γι’ αυτούς αποκτά άλλο νόημα, με vintage μπάνια που ξαναγεννιούνται on camera, αναλύσεις για το πώς ένα χρώμα μπορεί να αλλάξει τη διάθεσή σου, αρχιτεκτονικά fun facts της Αθήνας και DIY πρακτικές συμβουλές για το πώς η φοιτητική γκαρσονιέρα σου θα μοιάζει μεγαλύτερη.

Πέντε creators του TikTok μιλούν για το νέο τρόπο να βλέπουμε το σπίτι μας

Γιώργος Φωτιάς (@fogeor)

Ο Γιώργος Φωτιάς (@fogeor) ανήκει στη γενιά content creators που δεν ενδιαφέρεται να παρουσιάσει ένα σπίτι «έτοιμο», τέλειο και αψεγάδιαστο. Αντίθετα, από την αρχή μοιράζεται τη σταδιακή μεταμόρφωση του χώρου του, κάτι που απαντά σε μια μεγαλύτερη τάση της εποχής, αυτή του slow décor (κατά το slow living lifestyle) όπου η διακόσμηση του σπιτιού είναι μια αργή, συνειδητή και συνεχόμενη διαδικασία. Και αυτό ακριβώς, όπως φαίνεται, είναι που βρίσκει ανταπόκριση στο κοινό.

«Νιώθω ότι ο κόσμος στα social media συνδέεται πιο εύκολα με κάτι που συμβαίνει κι όχι με κάτι που έχει ήδη συμβεί. Βρίσκει πιο ελκυστική τη διαδικασία –τα λάθη, τις αλλαγές και την εξέλιξη–, γιατί εκεί ακριβώς είναι που υπάρχει η αλήθεια και η ταύτιση. Όταν είναι και το αποτέλεσμα επιτυχημένο, τότε έχεις και το “κερασάκι στην τούρτα”», λέει ο Γιώργος. Η Gen Z, παρατηρεί, μπορεί να διατηρεί μια minimal βάση, αλλά η αυθεντικότητα και η προσωπική έκφραση του μαξιμαλισμού την αφορά παραπάνω από την «τελειότητα» του μινιμαλισμού. «Αγαπάμε τα vintage κομμάτια που έχουν χαρακτήρα και βαρεθήκαμε την αποστειρωμένη, “αψεγάδιαστη” αισθητική».

Γι’ αυτό επενδύει σε αντικείμενα statement, που μπορούν να αποτελέσουν αφορμή για συζήτηση, και επιδίδονται σε «κυνήγι» μεταχειρισμένων επίπλων. Στο TikTok το hashtag dumpster diving μετρά χιλιάδες προβολές διεθνώς, ενώ στο ελληνικό TikΤok έχει κάνει την εμφάνισή του και το Σκουπίδια find premium (τσεκάρετε τον λογιαριασμό της karakoou, που βρίσκει «θησαυρούς» στους κάδους). Ο Γιώργος επιβεβαιώνει ότι δεν το κάνουν αποκλειστικά για οικονομικούς λόγους αλλά επειδή είναι κι αυτό ένα mindset.

«Το τέλειο design ασφαλώς το θαυμάζεις. Όμως το ατελές κομμάτι με ιστορία το αισθάνεσαι. Έχει σημάδια, παρελθόν, ανθρώπινη ιστορία, ψυχή. Έχει ζήσει. Στηρίζουμε τις αγορές μεταχειρισμένων, μια και τα second-hand αντικείμενα κουβαλούν πάντα χαρακτήρα και ιστορία. Ταυτόχρονα μειώνουν τη σπατάλη. Στο σπίτι μου έχω on display μια συλλογή με μεταχειρισμένα DVD αγαπημένων μου ταινιών που μάζεψα πέρυσι σε ταξίδια μου στην Αμερική και την Αγγλία. Μικρά παράθυρα, δηλαδή, σε διαφορετικούς κόσμους, που φέρνουν μια αίσθηση γνησιότητας ως φόρο τιμής στη νοσταλγία.

Θα απευθυνόμουν στο Modernon (Αγίας Ειρήνης 3) για αυθεντικά midcentury post modern και bauhaus αντικείμενα –που λατρέυω–, αλλά και στο Myran, στη Φωκυλίδου, για κομμάτια με λιτή αισθητική, κατασκευασμένα με σκανδιναβική μαεστρία. Φυσικά, δεν απορρίπτω ποτέ τις μεγάλες αλυσίδες, π.χ. ΙΚΕΑ, αφού προσφέρουν λειτουργικά, προσιτά είδη και συχνά λανσάρουν συνεργασίες και limited editions που με εκπλήσσουν».

Σάντρα Σιούλα (@sandra_sioula)

Ποια χρώματα trendάρουν στο ελληνικό TikTok και με ποια patterns έχει εμμονή η Gen Z; H Σάντρα Σιούλα (@sandra_sioula) με το content της εξερευνά πώς η χρωματική παλέτα επηρεάζει το υποσυνείδητό μας. Αγχωμένοι νέοι, άτομα που θέλουν να είναι πιο αποδοτικά στην τηλεργασία τους, χωρισμένοι ή συγκάτοικοι σε ένα μικρό διαμέρισμα, πλέον επιλέγουν το χρώμα στρατηγικά κι όχι στην τύχη.

«Υπάρχει ανάγκη για έκφραση, για συναίσθημα, για προσωπικότητα μέσα στον χώρο. Οι ερωτήσεις που λαμβάνω στα social έχουν τεράστιο εύρος. Από το “είναι πρόβλημα που μου αρέσει το μαύρο;” μέχρι το “χώρισα και δεν θέλω τίποτα να μου θυμίζει τον πρώην μου, αλλά δεν έχω τη δυνατότητα να τα αλλάξω όλα, τι να κάνω;”. Κάπου εκεί λοιπόν φαίνεται ξεκάθαρα ότι το design δεν αφορά μόνο την αισθητική, αφορά τη ζωή, τις αλλαγές της και το πώς ο χώρος μπορεί να μας στηρίξει σ’ αυτές. Τα χρώματα επηρεάζουν άμεσα την ψυχολογία μας, πολλές φορές ακόμη και τη συμπεριφορά μας. Ένα λάθος χρώμα σε λάθος σημείο μπορεί να δημιουργεί ένταση χωρίς καν να το καταλαβαίνουμε. Ένας κόκκινος τοίχος πίσω από την τηλεόραση μπορεί να μη σ’ αφήνει να χαλαρώσεις ή μια πορτοκαλί κουζίνα να σου ανοίγει την όρεξη κάθε φορά που μπαίνεις μέσα. Για μένα, όμως, το πιο σημαντικό δεν είναι μόνο τι λέει η θεωρία, αλλά ποιος είναι ο άνθρωπος που ζει στον χώρο. Ο καθένας μας έχει τη δική του “χρωματική προσωπικότητα”. Η δουλειά μου είναι να ξεκλειδώσω τον νου από αυτά τα πρότυπα, για να βρούμε μαζί τα χρώματα που εκφράζουν την ψυχή του κάθε ανθρώπου».

H Σάντρα εξηγεί ότι στη μετα-Covid εποχή που διανύουμε, υπάρχει έντονη ανάγκη για βάθος και συναίσθημα, παιδικότητα και ανεμελιά, αλλά και γείωση. Γι’ αυτό και κάποια χρώματα πρωταγωνιστούν στο feed.

«Tρεντάρουν πολύ τα: βουργουνδί, baby blue, olive green, τερακότα, deep brown, και κάπου ανάμεσα “πετάγεται” και λίγο κόκκινο. Αυτό με χαροποιεί πραγματικά, γιατί δείχνει ότι αρχίσαμε επιτέλους να ξεκολλάμε από τις αποχρώσεις του λευκού και την υπερβολικά ουδέτερη αισθητική. Όσον αφορά τα patterns, βλέπω έντονα τη σκακιέρα και τις ρίγες, αλλά με έναν πιο σύγχρονο τρόπο. Το μοτίβο εμφανίζεται στον ίδιο χώρο σε διαφορετικά μεγέθη, από διακοσμητικά μαξιλάρια μέχρι πλακάκια ή επιφάνειες, δημιουργώντας ενδιαφέρον χωρίς να κουράζει. Παράλληλα, παραμένουν δυναμικά οι καμπύλες, οι οργανικές γραμμές, λιγότερη αυστηρότητα και λιγότερες απόλυτες ευθείες. Ο χώρος γίνεται πιο “μαλακός”, πιο ανθρώπινος. Γιατί πιστεύω ότι, επιτέλους, συμβαίνει αυτό; Γιατί η αρχιτεκτονική, το design και οι τάσεις πάντα ακολουθούν την ψυχολογία της κοινωνίας. Ο κόσμος δεν θέλει πια απλώς όμορφους χώρους. Θέλει χώρους με ψυχή».

Τάσος Κρεμύδας (tasos_kremydas)

Στο design-tok η εικόνα συχνά προηγείται της εμπειρίας. Έπιπλα και χώροι που δείχνουν εντυπωσιακοί μέσα από την οθόνη, δεν είναι πάντα εξίσου λειτουργικοί στην πραγματική ζωή. Πού τελειώνει το trend, πού ξεκινά η καθημερινότητα, και πώς το interior μπορεί να είναι ταυτόχρονα ινσταγκραμικό και βιώσιμο; Ο Τάσος Κρεμύδας (tasos_kremydas) μέσα από τα social media δίνει πρακτικές συμβουλές για καθημερινούς χώρους: Πώς να επιλέξεις το κατάλληλο κάδρο για το χολ σου, tips για το ιδανικό τραπεζάκι σαλονιού, το σωστό μήκος της κουρτίνας σου και πώς να διαχειριστείς τον λεγόμενο οπτικό θόρυβο.

«Συχνά βλέπουμε χώρους φορτωμένους με αντικείμενα που αγοράστηκαν μόνο για να δείχνουν ωραία σε ένα βίντεο, χωρίς να έχουν πραγματική ποιότητα ή διαχρονικότητα. Και κάπως έτσι υστερεί σε προσοχή η “αόρατη” πλευρά του design που έχει να κάνει με την εργονομία και τη ροή της κίνησης. Ένα σπίτι μπορεί να είναι οπτικά άρτιο, αλλά, αν δεν εξυπηρετεί την καθημερινότητά σου, τότε κάτι λείπει από την εξίσωση. Όπως η τάση με τα έπιπλα που μοιάζουν περισσότερο με γλυπτά παρά με χρηστικά αντικείμενα – πολυθρόνες με περίεργα γεωμετρικά σχήματα, σκληρά υλικά ή καρέκλες που δείχνουν εντυπωσιακές στο μάτι, σχεδόν σαν έργα τέχνης. Στα βίντεο φαίνονται φανταστικά, στην πραγματική ζωή όμως είναι απλώς άβολα. Γυρνάς σπίτι κουρασμένος και θέλεις να βουλιάξεις κάπου μαλακά, όχι να προσπαθείς να βρεις πώς θα βολευτείς σε ένα έπιπλο που δεν υποστηρίζει το σώμα σου.

Όταν δίνω μια συμβουλή μέσα από τα βίντεό μου, το σκεπτικό δεν είναι μόνο το οπτικό αποτέλεσμα, αλλά το πώς η τάξη στον χώρο μεταφράζεται σε τάξη στο μυαλό. Είναι απίστευτο το πόσο άμεσα αλλάζει η ενέργεια ενός δωματίου μόλις εξαφανίσουμε τον λεγόμενο “οπτικό θόρυβο”, δηλαδή όλα αυτά τα μικροαντικείμενα που ξεμένουν δεξιά κι αριστερά χωρίς λόγο – κλειδιά, καλώδια, χαρτιά ή ένα ξεχασμένο ποτήρι στο τραπεζάκι. Δεν χρειάζεται να κάνουμε γενική καθαριότητα για να νιώσουμε τη διαφορά, αρκεί να εστιάσουμε στις κεντρικές επιφάνειες και να τις αφήσουμε να “αναπνεύσουν”».

Τι γίνεται, όμως, με τα σπίτια που σου φαίνονται αμέσως οικεία και ζεστά παρόλο που δεν ακολουθούν κανέναν κανόνα εργονομίας ή trends;
«Θα σου απαντήσω με ένα παράδειγμα. Πρόσφατα επισκέφτηκα έναν φίλο μου. Το σπίτι του δεν ήταν βγαλμένο από κατάλογο, αλλά κάθε γωνιά φώναζε το ποιος είναι. Είναι λάτρης του καλού καφέ, οπότε στην κουζίνα έχει ένα ειδικά διαμορφωμένο σημείο για τη μηχανή του, λες και είναι κεντρικό έκθεμα και όχι απλώς μια συσκευή. Σε διάφορα ράφια έβλεπες μοναδικά αντικείμενα που είχε φτιάξει μόνος του με 3D printing, καθώς ασχολείται χρόνια μ’ αυτό και είναι κάτι που αγαπάει πολύ. Παίζει τένις και στο γραφείο του οι ρακέτες και τα μπαλάκια ήταν τοποθετημένα ως βασικά διακοσμητικά στοιχεία του χώρου. Μπαίνοντας μέσα, ένιωθες αμέσως οικεία, γιατί ο χώρος ήταν ειλικρινής. Δεν προσπαθούσε να αντιγράψει κανένα στιλ, απλώς καθρέφτιζε τη ζωή του. Αυτό είναι τελικά εκείνο που λέμε “σπίτι με χαρακτήρα”, όταν σταματάει να είναι ένα απλό σκηνικό και γεμίζει με τα χόμπι, τις αγάπες και την αλήθεια του ανθρώπου που ζει εκεί».

Χαρά Κοντοχρήστου (chara_kontochristou) και Θάνος Ιωαννίδης (thanos__ioannidis) 

Κάποιες φορές, για να καταλάβεις το σπίτι, πρέπει πρώτα να καταλάβεις την πόλη. Η Χαρά Κοντοχρήστου (chara_kontochristou) και ο Θάνος Ιωαννίδης (thanos__ioannidis) αφηγούνται την ιστορία κτιρίων της Αθήνας μέσα από τη σειρά τους «Αρχιτεκτονική για το παγωτό σας», που συνδυάζει αρχιτεκτονικά fun facts και urban nostalgia, υπενθυμίζοντας ότι οι χώροι που κατοικούμε είναι πάντα μέρος μιας μεγαλύτερης αφήγησης. Η πληροφορία που θα πάρεις είναι τόση όση μπορεί να σου δώσει ένας αφηγητής καθώς εσύ απολαμβάνεις ένα παγωτό σε μια βόλτα – εξού και το όνομα.

«Ο στόχος μας είναι να δημιουργούμε αφορμές για να αρχίσουμε να παρατηρούμε καλύτερα τα κτίρια και την πόλη μέσα στην οποία ζούμε καθημερινά και μας διαμορφώνει. Συνήθως τη διασχίζουμε χωρίς να της αφιερώνουμε ούτε λίγα λεπτά προσοχής. Μέσα από αυτό το φορμάτ δεν μπορεί να καλυφθεί με σφαιρική πληρότητα ό,τι παρουσιάζουμε. Παρ’ όλα αυτά, κάτω από κάθε βίντεο παραθέτουμε πάντα τις πηγές που διαβάσαμε, για την περίπτωση που κάποιος θέλει να ξετυλίξει περισσότερο την ιστορία πίσω απ’ αυτό που είδε. Διαλέγουμε κτίρια που έχουν να πουν μια ωραία ιστορία ή που είναι ιδιαίτερα αντιπροσωπευτικά μιας κατηγορίας. Δεν μας ενδιαφέρει μόνο η αξία τους και η αρχιτεκτονική τους αρτιότητα, αλλά κυρίως το να μπορούν να σταθούν ως αφορμή για συζήτηση. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι ένα επεισόδιο που ετοιμάζουμε για μια σομόν πολυκατοικία απέναντι από το Χίλτον. Δεν ήταν στη λίστα μας. Σε μια βόλτα, η Χαρά είπε ότι είναι από τα αγαπημένα της κτίρια και ότι τη χαζεύει όποτε περνάει και τότε θυμήθηκα πως σε ένα μάθημα ιστορίας ο καθηγητής μάς είχε σταματήσει ακριβώς εκεί. Υπήρχαν σημειώσεις, υλικό, μια ιστορία που άξιζε να ξαναδιαβαστεί. Κάπως έτσι καταλήξαμε να την ψάξουμε πιο σοβαρά και να γίνει επεισόδιο», θα πει ο Θάνος.

H αναζήτηση για ομορφιά και προσωπικότητα στα παλιά και ρετρό περιβάλλοντα δεν είναι απλώς ένα αισθητικό παιχνίδι. Όπως εξηγούν οι δημιουργοί, «κάτι που ξεκίνησε ως ανάγκη, αφού δεν έχουμε όλοι πρόσβαση στο σύγχρονο κτιριακό απόθεμα, τελικά διαμορφώνει μια γενιά με πολύ πιο οξυμένο βλέμμα απέναντι στους χώρους όπου ζούμε, στα κτίρια που βλέπουμε γύρω μας και, εντέλει, στην ίδια την αρχιτεκτονική. Ένα βλέμμα που μπορεί να αναγνωρίσει το καλό και το ποιοτικό, ακόμα κι όταν το συναντά στον δρόμο σκονισμένο και ταλαιπωρημένο».

Και εδώ μπαίνει το TikTok ως εργαλείο – η πλατφόρμα μπορεί να ενισχύσει αυτή την ικανότητα ή να την περιορίσει. Σύμφωνα με τη Χαρά, «αν το χρησιμοποιείς για να αναζητήσεις πληροφορίες γύρω από προσωπικά ενδιαφέροντα και πραγματικές απορίες, μπορεί να σε βοηθήσει να χτίσεις το δικό σου γούστο. Αν, αντίθετα, βασίζεσαι αποκλειστικά σε ό,τι σου προτείνει, είναι πιο εύκολο να οδηγηθείς σε καλοφτιαγμένα πρότυπα προς μίμηση. Το αποτέλεσμα δεν το καθορίζει η πλατφόρμα, αλλά ο τρόπος που επιλέγεις να τη χρησιμοποιείς». 

Design-Tok Dictionary: Οι φράσεις που κυριαρχούν στο σύγχρονο ελληνικό TikTok γύρω από το design

• Dopamine decor: Διακόσμηση που λειτουργεί σαν ντοπαμίνη: έντονα χρώματα, παιχνιδιάρικα αντικείμενα και χώροι που σου φτιάχνουν τη διάθεση.
• Anti-beige /Anti-greige: Η αντίδραση στη «safe» ουδετερότητα. Λιγότερο μπεζ, περισσότερη προσωπικότητα.
• Slowdecor: Σπίτια που στήνονται με χρόνο. Όχι όλα τα αντικείμενα μαζί, το καθένα τους έχει λόγο ύπαρξης.
• Character pieces: Αντικείμενα που ξεχωρίζουν και «ορίζουν» τον χώρο. Συνήθως vintage ή απρόσμενα.
• Lived-in home: Χώρος που δείχνει ότι κατοικείται πραγματικά. Όχι τέλειος, αλλά αληθινός.
• Cozy chaos: Ελεγχόμενη ακαταστασία που δημιουργεί ζεστασιά και οικειότητα.
• Mix & mismatch: Σκόπιμος συνδυασμός διαφορετικών στιλ, εποχών και υλικών.
• Thrifted finds: Αγορές από παλιατζίδικα, second-hand και με ιστορία.
• Renter-friendly decor: Ιδέες διακόσμησης για νοικιασμένα σπίτια, χωρίς μόνιμες επεμβάσεις.
• DIY-core: Αισθητική του «το έφτιαξα μόνος μου», από ανακαινίσεις μέχρι μικρές παρεμβάσεις.
• Color psychology: Η σχέση χρώματος και διάθεσης: πώς ένα δωμάτιο μπορεί να σε ηρεμεί ή να σε ενεργοποιεί.
• Collected, not decorated: Ένα σπίτι που μοιάζει να έχει «μαζευτεί» με τα χρόνια, όχι να έχει στηθεί μονομιάς.
• Urban nostalgia: Νοσταλγική ματιά στην πόλη και στους χώρους της: παλιά διαμερίσματα, πολυκατοικίες άλλων δεκαετιών, φθαρμένα υλικά και αρχιτεκτονικές λεπτομέρειες που κουβαλούν μνήμη.