Όταν ο άτρωτος Μίκης έγινε αθάνατος

Έχει μιλήσει τόσο πολύ και για τόσα πολλά ώστε είναι αμφίβολο εάν υπάρχει ένας «άγνωστος Μίκης» για να ανακαλύψει κανείς. Και τώρα που σιώπησε για πάντα μπορείς να αναρωτηθείς πώς αυτός ο σχεδόν ένας αιώνας ζωής έκλεισε μέσα του τόσο ταλέντο. Πώς αυτό το ταλέντο συνδέθηκε τόσο με αυτόν τον τόπο, τις οδύνες του και τις χαρές του. Αλλά, κυρίως, πώς αντέχει τόσο πολύ στον χρόνο - ακόμη και αν δεν ήσουν εκεί, φαντάζεσαι πως έχει συμβεί κι αυτό το καλοκαίρι να επιστρέφει μια οικογένεια από τις διακοπές της και οι γονείς, γονείς που θα μπορούσαν να ήταν παιδιά του ή εγγόνια του, μαζί ή χώρια, ευτυχισμένοι ή άδειοι, να τραγουδούν στο αυτοκίνητο Θεοδωράκη.

Ναι, ο Μίκης ήταν γνωστός σε όλους μας.  Ο τεράστιος συνθέτης, ο μεγάλος αφηγητής, ο μικρότερος πολιτικός. Μια πληθωρική προσωπικότητα που καμιά φορά φαινόταν πλατιά σαν θάλασσα, μια ανήσυχη ζωή που ήταν σαν ένα ταξίδι στη ζωντανή Ιστορία και ολοκληρώθηκε έτσι όπως θα έπρεπε να ολοκληρώνονται όλες οι ζωές, ακόμη και οι πιο ανήσυχες, ήσυχα, σαν ένα φύσημα, ένα αεράκι. Μια ζωή ανοικτή, εξωστρεφής. Για τον Μίκη Θεοδωράκη έχεις ακούσει να μιλάει πολύ ο Μίκης Θεοδωράκης. Αλλά έχεις ακούσει να μιλούν πολύ γι’ αυτόν άνθρωποι που τον γνώρισαν, συνδέθηκαν με το περιβάλλον του, βρέθηκαν στο σπίτι του και ο Μίκης -τι άλλο;- τους μιλούσε. Από αυτούς θα ακούσεις για εκείνο το αταίριαστο φιλί με τη Μελίνα σε ένα σκοτεινό σινεμά, για τις σκιές που έριξε στο σπίτι του και τα δυο του παιδιά το μέγεθος του - ένα μέγεθος που δεν χωρούσε πουθενά, αλλά ήταν απολύτως ικανό να στριμωχτεί σε ένα κελί και να φανεί ακόμη μεγαλύτερο.

Τις ιστορίες του Μίκη, από τις φυλακές και τις εξορίες έως την Κούβα του Κάστρο και το Σέρπικο του Αλ Πατσίνο, τις έχει πει ο ίδιος ο Μίκης. Ακούγοντάς τον καταλαβαίνεις πως δεν φοβήθηκε ποτέ τον θάνατο, ούτε όταν ο θάνατος φαινόταν να τον πλησιάζει, και δεν μπορείς να μην σκεφτείς πως ήταν αυτή η ακριβώς η απουσία του φόβου που του χάρισε τόση ζωή. Ενενήντα έξι χρόνια χωρίς φόβο είναι δυο ή τρεις ζωές μαζί, ένας σπάνιος πλούτος που νικάει τον συμβατικό χρόνο. Αναρωτιέσαι όμως εάν ήταν αυτό το τεράστιο ταλέντο που συνέτριψε κάθε αρνητικό συναίσθημα, εάν πίστευε πως ένα τέτοιο θείο χάρισμα δεν μπορούσε παρά να του εξασφαλίσει μια καλή μοίρα ακόμη και όταν η μεγάλη Ιστορία τσάκιζε τον έναν μετά τον άλλον γύρω του. Και λες πως, ναι, ο Μίκης Θεοδωράκης αισθανόταν άτρωτος.

Ο Μίκης ήξερε πώς θα παρέμενε αλώβητος μέσα στο κελί του και αργότερα έξω από αυτό, όταν θα έθετε το δίλημμα «Καραμανλής ή τανκς», ενώ θα παρέσυρε τα πλήθη στις πρώτες του συναυλίες της Μεταπολίτευσης. Ο Μίκης μιλούσε με όλους, με το ΚΚΕ και τη ΝΔ, με τους μεγάλους της εποχής του και τον τελευταίο δημοσιογράφο που χτυπούσε την πόρτα του, αλλά είχε συνομιλήσει και τόσο με την Ιστορία ώστε άνθρωποι και Ιστορία συγχωρούσαν τα πολιτικά του φάλτσα, τις υπερβολές του, τις αφέλειές του. Ο Μίκης θα ήταν πάντα ένα τραγούδι στα χείλη σου ακόμη και όταν δεν ήταν πια και πολύ της μόδας εκείνος ο επικός αγωνιστής και μαέστρος που τίναζε τα χέρια του όταν διηύθυνε την ορχήστρα του και τραγουδούσε τη Ρωμιοσύνη νότα - νότα.

Αλλά ο άλλος Μίκης; Ο Μίκης της Μαγιοπούλας, της χαρούμενης ζωής, του γλυφού νερού, του συναισθηματικού σπαραγμού; Βάλτε τον μια μέρα σε μια μακρινή διαδρομή με το αυτοκίνητο και θα καταλάβετε. Τα πνευμόνια σας θα γεμίσουν αέρα, το αίμα θα τρέξει, η καρδιά σας θα χτυπήσει αλλιώς, η μνήμη σας θα ζωντανέψει. Κι εκείνος θα παραμείνει αθάνατος.