Ιησούς από τη Ναζαρέτ: Άγνωστες ιστορίες από τα παρασκήνια της θρυλικής σειράς

Στις μέρες μας, που όλες και όλοι έχουμε δει άπειρες φορές, κάθε επεισόδιο του Ιησού από τη Ναζαρέτ, κάθε Πάσχα της ζωής μας, λίγα άγνωστα σημεία υπάρχουν από τη θρυλική σειρά του Φράνκο Τζεφιρέλι για τη ζωή του Χριστού. Από τα βασανιστήρια της δίαιτας του τυριού, στα οποία υποβλήθηκε ο Ρόμπερτ Πάουελ για να φτάσει να θυμίζει την ασκητική μορφή του Ιησού μέχρι την τρελή οδηγία του Τζεφιρέλι προς τον ηθοποιό με τα καταγάλανα μάτια –ναι, να μην τα ανοιγοκλείνει- προκειμένου το πρόσωπό του να μοιάζει όντως αλλόκοσμο και θείο.

Ωστόσο, μία τόσο μεγάλη παραγωγή, όπως ο Ιησούς από τη Ναζαρέτ, με τη συμμετοχή τόσων χιλιάδων ανθρώπων, με απανωτά ρεκόρ και τέτοια παγκόσμια επιτυχία είναι φυσικό και επόμενο, κάθε τόσο να φέρνει στο φως άγνωστες ιστορίες που έζησαν όσοι και όσες συμμετείχαν σε αυτή. Ιστορίες κάποτε αστείες, κάποτε απολύτως σοβαρές (ε, ναι, γιατί υπήρξε και κόσμος που έχασε τη δουλειά του) και κάποτε σουρεαλιστικές, όπως έτσι κι αλλιώς συμβαίνει στον χώρο του θεάματος και της κινηματογραφικής βιομηχανίας.

Ας δούμε, όμως, τι συνέβαινε στα παρασκήνια, πολύ πριν το συγκεκριμένο τηλεοπτικό προϊόν φτάσει στα μάτια του κοινού.

Ο Άντονι Μπέρτζες απολύθηκε με… παράδοξο τρόπο

Ο διάσημος συγγραφέας του A Clockwork Orange (Κουρδιστό Πορτοκάλι), Άντονι Μπέρτζες, είχε γράψει το πρώτο μέρος του σεναρίου του Ιησού από τη Ναζαρέτ. Ωστόσο, απολύθηκε όταν έγραψε κριτική για το δικό του βιβλίο σε εφημερίδα, χρησιμοποιώντας ψευδώνυμο, για να δει αν κάποιος διαβάζει τις κριτικές. Η κριτική ήταν αρνητική — και όταν αποκαλύφθηκε ότι ήταν δική του, απολύθηκε τόσο από την εφημερίδα όσο και από την παραγωγή!

Τα γυρίσματα έγιναν σε Τυνησία και Μαρόκο με τεράστια αρχιτεκτονικά σκηνικά

Η παραγωγή χρησιμοποίησε εντυπωσιακά σκηνικά, με αρχιτεκτονικές λεπτομέρειες που θεωρούνται σήμερα «αρχι-σετ». Στο αρχείο της Fondazione Zeffirelli υπάρχουν εκτενέστατα storyboard, σχέδια και φωτογραφίες που δείχνουν πόσο σχολαστικά σχεδιάστηκαν σκηνές όπως ο Μυστικός Δείπνος, η Πύλη της Ιερουσαλήμ και ο Γολγοθάς.

Η αρχιτεκτονική αντιμετωπίστηκε σχεδόν ως «συμπρωταγωνιστής» και φυσικά η σημασία στη λεπτομέρεια επιβραβεύτηκε από κοινό και κριτικούς.

Ο Φράνκο Τζεφιρέλι συμβουλεύτηκε θρησκευτικούς ηγέτες για να αποφύγει αντιδράσεις

Ο σκηνοθέτης ήθελε η σειρά να γίνει αποδεκτή από διαφορετικές χριστιανικές παραδόσεις. Έτσι, συναντήθηκε με θρησκευτικούς ηγέτες και συζήτησε λεπτομέρειες για σύμβολα, ενδυμασίες και ερμηνείες, ώστε να αποφύγει θεολογικές εντάσεις. Παρά τις προσπάθειες, υπήρξαν αντιδράσεις από διάφορες πλευρές — κάτι που ο ίδιος θεωρούσε αναπόφευκτο. Ωστόσο, αξίζει να σημειωθεί ότι, αν μη τι άλλο, προσπάθησε να ικανοποιήσει τους πάντες – πράγμα αδύνατο, βεβαίως βεβαίως.

Η παραγωγή είχε την έγκριση του Βατικανού

Η σειρά θεωρήθηκε τόσο σημαντική ώστε έλαβε επίσημη έγκριση από το Βατικανό. Ο Πάπας Παύλος ΣΤ’ μάλιστα αναφέρθηκε δημόσια στη σειρά την ημέρα της πρεμιέρας, λέγοντας ότι αποτελεί παράδειγμα καλής χρήσης της τηλεόρασης.

Η σειρά ήταν τόσο δημοφιλής που «άδειασε» τους ιταλικούς δρόμους

Κατά την προβολή της το 1977, σχεδόν το 80% του ιταλικού πληθυσμού παρακολουθούσε τα επεισόδια της συγκεκριμένης τηλεοπτικής υπερπαραγωγής. Ήταν από τις πρώτες μεγάλες παραγωγές που προβλήθηκαν σε έγχρωμη τηλεόραση στην Ιταλία, γεγονός που αύξησε ακόμη περισσότερο την απήχησή της.

Τα κοστούμια ναι μεν ήταν ιστορικά ακριβή — αλλά και κάπως εξιδανικευμένα

Η σχεδιάστρια κοστουμιών, Ντανίλα Ντονάτι, είχε πρόσβαση σε ιστορικά υφάσματα και μοτίβα. Ωστόσο, ο Τζεφιρέλλι ζήτησε «καθαρότητα και απλότητα» για να μην αποσπάται ο θεατής.

Ο Μυστικός Δείπνος βασίστηκε σε πίνακες της Αναγέννησης

Ο Τζεφιρέλι μελέτησε επί μήνες, μπορεί και χρόνια, πίνακες των Ντα Βίντσι, Τιντορέτο και Καραβάτζιο. Το αποτέλεσμα είναι μια σύνθεση που θυμίζει ζωγραφικό έργο.

Τα storyboard ήταν τόσο λεπτομερή που μοιάζουν με κόμικ

Στο αρχείο της Fondazione Zeffirelli υπάρχουν εκατοντάδες σελίδες με σκίτσα που δείχνουν κάθε κάδρο. Κάθε σκηνή που έχουμε παρακολουθήσει, είχε πρώτα σχεδιαστεί με σχολαστική λεπτομέρεια και ήταν ο μπούσουλας των ηθοποιών στα γυρίσματα. Φυσικά, υπήρχαν και άπειρες παραξενιές και κάποιες εντάσεις. Αλίμονο, τόσος κόσμος συμμετείχε – και αδέλφια να ήταν, κάποιος καβγάς θα ξεσπούσε.

Ο Τζεφιρέλι είχε εμμονή με το φως

Συχνά προέκυπταν εντάσεις με τα συνεργεία, καθώς ο Τζεφιρέλι είχε μανία με το τέλειο φως και τις ιδανικές γωνίες λήψης. Το αποτέλεσμα ήταν πολύ συχνά τα γυρίσματα να καθυστερούν για ώρες, προκειμένου να πετύχει το «τέλειο φυσικό φως». Ο Ρόμπερτ Πάουελ, ο ηθοποιός που υποδύθηκε τον Χριστό και φυσικά έφαγε με το κουτάλι όλα τα βασανιστήρια και τις παραξενιές του τελειομανή σκηνοθέτη είχε δηλώσει κάποτε για τον Τζεφιρέλι: «Α, ο Φράνκο πίστευε ότι ο Θεός ήταν ο καλύτερος φωτιστής».

Η σκηνή με τα παιδιά που πλησιάζουν τον Ιησού ήταν αυθόρμητη

Τα παιδιά δεν είχαν αποστηθίσει τίποτα. Ο Τζεφιρέλι τους είπε απλώς: «Τρέξτε προς τον Ιησού». Η τρυφερότητα της σκηνής είναι πραγματική, καθώς ο Πάουελ, νέος τότε, ήταν τρυφερός άνθρωπος και χαιρόταν με τις εκπλήξεις και τις λοξοτιμονιές του σκηνοθέτη. Βέβαια, κάπου εδώ να πούμε ότι η συγκεκριμένη σκηνή βγήκε εκτός ελέγχου, γιατί και τα παιδάκια ενθουσιάστηκαν πολύ και έπεσαν με φόρα πάνω στον Πάουελ και τον έριξαν κάτω. Σκίστηκε και λερώθηκε το ρούχο του Ιησού, αλλά όλοι γέλασαν με το περιστατικό και ο Τζεφιρέλι το φύλαξε στο αρχείο του ως «πρόβα» της συγκεκριμένη σκηνής.

Ο Ίαν ΜακΣέιν (Ιούδας) και ο Πάουελ (Χριστός) είχαν το δικό τους (εσωτερικό) αστείο

Του Ιούδα –λέγε με Ίαν ΜακΣέιν- μπορεί να μην του φαινόταν, αλλά είχε πολύ χιούμορ και φρόντιζε να πειράζει συνεχώς τον Πάουελ στα γυρίσματα που ήταν πολύωρα και κοπιώδη και αρκετά συχνά γεμάτα ένταση. :

«Μη με κοιτάς έτσι, θα με κάνεις να αλλάξω γνώμη και δεν θα σε προδώσω!» του είχε πετάξει σε μία σκηνή με τον Πάουελ να απαντά: «Σε παρακαλώ, πρόδωσέ με, έχουμε 12 ώρες γύρισμα ακόμη».

Όταν ο Πάουελ το ‘ζησε σαν... Χριστός

Σύμφωνα με συνέντευξή του το 2019, ο Πάουελ είπε ότι ένιωσε κάτι σαν «θρησκευτική εμπειρία» στη σκηνή της Επί του Όρους Ομιλίας, επειδή οι κομπάρσοι συγκινήθηκαν πραγματικά.

Μετά το γύρισμα, οι τεχνικοί τον πείραζαν: «Ρόμπερτ, αν αρχίσεις να κάνεις θαύματα, θέλω να είμαι ο πρώτος που θα θεραπεύσεις». «Ρόμπερτ, θέλω να μου πέσει το λαχείο» και πάει λέγοντας με τα πειράγματα προς τον ηθοποιό που έγινε συνώνυμο της ιερότητας σε σινεμά και τηλεόραση.

Το καψόνι του «ιερού» περπατήματος

Ο Τζεφιρέλι απαιτούσε από τον Πάουελ να περπατάει πιο αργά. Και ακόμα πιο αργά. Και δώσ’ του οι παρατηρήσεις ότι το βήμα του ήταν γοργό και του χαλούσε την κατανυκτική ατμόσφαιρα που ήθελε να πλάσει. «Πιο αργά. Ακόμα πιο αργά. Θέλω να πιστέψουν ότι αιωρείσαι».

Μια, δυο, τρεις, κάποτε ο Πάουελ επαναστάτησε. «Φράνκο, με όλον τον σεβασμό, αν περπατήσω ακόμα πιο αργά θα με προσπεράσει και η Μαρία Μαγδαληνή με τα σανδαλάκια της».

Ο Τζεφιρέλι είχε βγάλει χαϊδευτικό παρατσούκλι στον Ιησού – Πάουελ

Στα παρασκήνια, ο Τζεφιρέλι είχε το χαϊδευτικό «Bobby Cristo» για τον Πάουελ. Το συνεργείο το υιοθέτησε και συχνά τον φώναζαν έτσι όταν ήθελαν να τον πειράξουν.

Mε πληροφορίες από fondazionecrfirenze.it, imdb.com