Το ChatGPT μού είπε να χωρίσουμε

Κάποτε οι χωρισμοί ξεκινούσαν με το «δεν φταις εσύ, εγώ φταίω». Μετά ήρθε το «θέλω να τα βρω με τον εαυτό μου». Το 2025, η νέα ατάκα είναι δυστοπικά κωμική: «Το ChatGPT μού είπε να χωρίσουμε». Κι ενώ παλιά η ευθύνη έπεφτε στην «κακιά πεθερά» ή στον «σύντροφο που δεν έκανε θεραπεία», τώρα ευθύνεται ένας αλγόριθμος. Για όλα φταίει ο αλγόριθμος! Σύμφωνα με το NPR, λοιπόν, όλο και περισσότερα ζευγάρια στις ΗΠΑ χρησιμοποιούν την τεχνητή νοημοσύνη ως… σύμβουλο σχέσεων. Από μικρές διαφωνίες για το ποιος θα πλύνει τα πιάτα, μέχρι υπαρξιακά ερωτήματα για το αν αξίζει να μείνουν μαζί, το ChatGPT έχει αναλάβει τον ρόλο του ψύχραιμου τρίτου: πρώτα ακούει, ύστερα αναλύει και στο τέλος προτείνει. Και το κυριότερο: δεν κοστίζει. Το αποτέλεσμα είναι συχνά κωμικοτραγικό. Φανταστείτε έναν διάλογο σαν αυτόν:

– Σκέφτομαι ότι δεν πάει άλλο.
– Αλήθεια;
– Ναι, το ChatGPT μού είπε ότι μάλλον έχουμε διαφορετικές αξίες στη ζωή.
– Μισό λεπτό να ρωτήσω κι εγώ το δικό μου.

Ατάκες σαν αυτές περιλαμβάνουν όλη τη σύγχυση της εποχής μας: μια γενιά που, αντί να απευθυνθεί σε φίλους ή ψυχοθεραπευτές, ρίχνει το ερώτημα στον αλγόριθμο. Γιατί; Γιατί η AI δεν θυμώνει, δεν ειρωνεύεται, δεν κουβαλάει τραύματα περασμένων και καθόλου ξεχασμένων καβγάδων. Είναι πάντα διαθέσιμη και πάντα ψύχραιμη.

Τα διαγράμματα που δημοσιεύονται κατά καιρούς το επιβεβαιώνουν. Μέσα σε έναν χρόνο, η χρήση της AI μετατοπίστηκε από τεχνικές εφαρμογές (γράψε μου ένα mail, βρες μου μια πληροφορία) σε συναισθηματικές ανάγκες: βοήθησέ με να οργανώσω τη ζωή μου, να βρω σκοπό, να διαχειριστώ την ψυχολογία μου.

Η αλήθεια είναι ότι η AI δεν παίρνει αποφάσεις για εμάς. Απλώς καθρεφτίζει τη σκέψη μας, συχνά πιο καθαρά απ’ όσο μπορούμε να τη διατυπώσουμε. Αν λοιπόν καταλήξει να σου πει «ίσως ήρθε η ώρα να χωρίσετε με τον/τη σύντροφό σου», σημαίνει ότι το σκεφτόσουν ήδη. Σου υπενθυμίζει πως διατύπωσες μια ερώτηση, για να σου υποδείξει ότι στα λεγόμενά σου κρύβονται οι προθέσεις και οι επιθυμίες σου.

Κι εδώ τίθεται το ερώτημα: μήπως η AI δεν είναι το «τέρας» που μπαίνει στις ζωές μας, αλλά ένας καθρέφτης που μας αναγκάζει να δούμε όσα νομίζουμε ότι μπορούμε να κρύψουμε;

Γιατί η Gen Z το λατρεύει το ChatGPT

Όπως επισημαίνει το Economic Times, η τάση αυτή έχει κερδίσει ιδιαίτερα τη Gen Z. Μια γενιά που έχει μάθει να εκφράζεται μέσα από οθόνες, βρίσκει στην AI έναν συνομιλητή με τέσσερα βασικά πλεονεκτήματα:

• Είναι πάντα διαθέσιμος (δεν κοιμάται, δεν κλείνει το κινητό).
• Δεν κρίνει (δεν θα σου πει «υπερβάλλεις»).
• Είναι δωρεάν (η ψυχοθεραπεία κοστίζει).
• Είναι ουδέτερος (δεν παίρνει το μέρος κανενός).

Ακόμη και σε απλά πράγματα, η Gen Z ζητάει τη βοήθεια της ΑΙ: για να διατυπώσει ένα «δύσκολο» sms χωρίς να φανεί εριστικό, για να βρει έναν πιο τρυφερό τρόπο να μιλήσει για ζήλια ή ανασφάλεια, για να προσφέρει μια «λογική» οπτική όταν ο θυμός μπορεί να φέρει καταστροφικά αποτελέσματα.

Τι λένε οι ψυχοθεραπευτές για όλα αυτά;

Σίγουρα δεν ενθουσιάζονται. Αντίθετα, ανησυχούν. Όπως επισημαίνει το NPR, η AI μπορεί να προσφέρει μια αίσθηση προσωρινής ανακούφισης, αλλά δεν έχει την ικανότητα ν’ αναγνωρίζει τα βαθύτερα μοτίβα συμπεριφοράς. Ο ψυχαναλυτής δουλεύει με σιωπές, βλέμματα, υπονοούμενα· όλα όσα ένας αλγόριθμος δεν μπορεί να συλλάβει. Τουλάχιστον προς το παρόν. Ποτέ δεν ξέρεις πού θα φτάσει η ΑΙ. Ίσως κάποτε αποκτήσει κι ένα ζευγάρι μάτια για να μας βλέπει!

Στο ίδιο μήκος κύματος, το Economic Times επισημαίνει πως η AI αδυνατεί να κατανοήσει κρίσιμα σημάδια, όπως κατάθλιψη ή αυτοκτονικό ιδεασμό. Ένας θεραπευτής θα εντόπιζε την επικινδυνότητα· ένας αλγόριθμος θα τη μετέφραζε απλώς σε «αρνητικό συναίσθημα». Κι αυτό, σύμφωνα με τους ειδικούς, είναι δυνητικά επικίνδυνο.

Η ψυχοθεραπεύτρια Μόνικα Σάξεν το συνοψίζει: «Το ChatGPT μπορεί να λειτουργήσει σαν καθρέφτης. Αλλά καθρέφτης δεν σημαίνει θεραπευτής». Όχι ότι κι αυτό δεν είναι μια καλή αρχή.

Η παγίδα της εξάρτησης από το ChatGPT

Πέρα από την ανεπάρκεια της AI σε σοβαρές καταστάσεις, οι ειδικοί φοβούνται και την υπερ-εξάρτηση. Αν κάθε φορά που νιώθεις άσχημα ανοίγεις την εφαρμογή αντί να μιλήσεις στον σύντροφό σου ή σε έναν φίλο, σταδιακά μεταθέτεις την ίδια τη σχέση σε ένα chatbot. Και τότε, το «το ChatGPT μού είπε να χωρίσουμε» δεν είναι πια αστείο. Είναι αυτοεκπληρούμενη προφητεία.

Θέλω να σου μιλήσω αλλά το ChatGPT τα λέει καλύτερα. Αυτό το νέο «άλλοθι» έχει αρχίσει να γίνεται το υπογάστριο πολλών σχέσεων – κι εκεί αρχίζει να φαίνεται η μοναξιά πίσω από την τεχνολογία.

Αν οι χωρισμοί της δεκαετίας του ’90 ξεκινούσαν με το «δεν είμαι έτοιμος για δέσμευση» και των 00s με το «θέλω να βρω τον εαυτό μου», οι χωρισμοί του 2025 εγκαινιάζουν μια νέα σχολή: «Δεν το αποφάσισα εγώ. Το ChatGPT το είπε».

Και όσο κι αν γελάμε, η φράση αυτή αποτυπώνει κάτι βαθύτερο: την ανάγκη μας για μια φωνή που να ακούει χωρίς να μας κρίνει. Όπως ο ψυχοθεραπευτής μας. Το πρόβλημα, ωστόσο, είναι ότι βρήκαμε την απάντηση σε μια μηχανή. Θα αναρωτηθεί κανείς αν αυτό είναι τόσο κακό.

Προσπαθώντας να συλλέξω πληροφορίες, κυρίως μέσα από το διαδίκτυο, σε σχέση με το θέμα που εξετάζουμε κατέληξα στο εξής:

• Χρησιμοποιήστε το ChatGPT για να βελτιώσετε τα εκφραστικά σας μέσα, όχι για διάγνωση.
• Η AI μπορεί να σας βοηθήσει να πείτε κάτι πιο καθαρά, όχι να λύσετε τα τραύματά σας.
• Μη βασίζεστε σε αυτό για κρίσιμα ζητήματα ψυχικής υγείας.
• Αδυνατεί να αναγνωρίσει αυτοκαταστροφικές τάσεις ή βαριά κατάθλιψη.
• Μην το αφήσετε να υποκαταστήσει τη ζωντανή επικοινωνία.
• Ο σύντροφός σου, ένας φίλος, ένας ψυχοθεραπευτής, αυτοί είναι που πρέπει να ακούσουν τις πραγματικές σου ανάγκες, όχι ο αλγόριθμος.

Θα μιλήσουμε ξανά μεταξύ μας;

Το ChatGPT δεν μας καταστρέφει τις σχέσεις. Απλώς μάς αναγκάζει να κοιταχτούμε στον καθρέφτη. Το ερώτημα είναι αν θα το χρησιμοποιήσουμε ως βοήθημα για να μιλήσουμε πιο ανοιχτά ή θα αφήσουμε τον αλγόριθμο να γίνει ο πραγματικός «τρίτος» στη σχέση μας. Ή μήπως ο τέταρτος;