Δύο γυναίκες, 6.000 χρόνια πριν: Η ζωή και το άγριο τέλος τους

Αρχαιολόγοι δημιούργησαν τρισδιάστατες αναπαραστάσεις των προσώπων δύο γυναικών, βασισμένοι σε ανάλυση των δοντιών και των οστών τους. Οι αδελφές εντοπίστηκαν στη σημερινή Τσεχία και, σύμφωνα με νέα έρευνα, «δεν είχαν εύκολη ζωή».

Οι δύο γυναίκες, πριν από περίπου 6.000 χρόνια, αδελφές μεταξύ τους, εργάζονταν σε ένα ορυχείο στην περιοχή που σήμερα είναι η Τσεχία.
Μέρα με τη μέρα, εξήγαγαν βαριά πετρώματα από το έδαφος — ακόμα και όταν ήταν τραυματισμένες. Τελικά, αφού πέθαναν από άγνωστα αίτια, θάφτηκαν η μία πάνω στην άλλη μέσα στο φρεάτιο του ορυχείου.

Αυτή είναι η εικόνα που περιγράφουν οι αρχαιολόγοι μετά τη μελέτη των σκελετικών τους καταλοίπων. Τα ευρήματά τους — καθώς και αναπαραστάσεις των προσώπων των γυναικών — δημοσιεύονται σε πρόσφατη μελέτη στο περιοδικό Archaeological and Anthropological Sciences.

Οι αρχαιολόγοι ανακάλυψαν για πρώτη φορά τους σκελετούς των γυναικών πριν από περισσότερο από 15 χρόνια, κατά τη διάρκεια ανασκαφών σε ένα νεολιθικό ορυχείο στην περιοχή Νότιας Μοραβίας της Τσεχίας.

Το ορυχείο βρίσκεται στο δάσος Κρμλόβ, περιοχή που φιλοξενεί ένα από τα μεγαλύτερα πεδία εξόρυξης κερατόλιθου (chert) σε όλη την Ευρώπη. Ο κερατόλιθος είναι ένας τύπος πετρώματος που χρησιμοποιούνταν για την κατασκευή λίθινων εργαλείων και όπλων.

Οι ερευνητές εντόπισαν τον πρώτο σκελετό σε βάθος περίπου έξι μέτρων κάτω από την επιφάνεια. Συνεχίζοντας την ανασκαφή, βρήκαν τον δεύτερο σκελετό περίπου ένα μέτρο πιο κάτω. Μαζί με αυτούς, βρέθηκαν και τα υπολείμματα ενός μικρού σκύλου, καθώς και ενός νεογέννητου μωρού που φαίνεται πως είχε τοποθετηθεί στο στήθος της μίας γυναίκας.

Η θέση των οστών του σκύλου προβλημάτισε την ερευνητική ομάδα. Το κρανίο του ζώου βρέθηκε κοντά στον επάνω σκελετό, ενώ τα υπόλοιπα οστά εντοπίστηκαν κοντά στον κάτω.

Με χρήση της μεθόδου ραδιοχρονολόγησης, οι ερευνητές προσδιόρισαν ότι οι γυναίκες έζησαν μεταξύ του 4050 και 4340 π.Χ. Γενετικές αναλύσεις αποκάλυψαν ότι οι δύο γυναίκες ήταν συγγενείς — πιθανότατα αδελφές. Το νεογέννητο μωρό, ωστόσο, δεν είχε βιολογική σχέση με καμία από τις δύο.

«Μπορεί κανείς μόνο να υποθέσει γιατί το νεογέννητο θάφτηκε μαζί με τις γυναίκες», γράφουν οι ερευνητές στη μελέτη.

Τα οστά των γυναικών δεν φέρουν ενδείξεις ασθένειας ή βίας, επομένως η αιτία θανάτου παραμένει άγνωστη. Ίσως σκοτώθηκαν στο πλαίσιο ενός «τελετουργικού συμφιλίωσης με τη γη, ίσως ως προσφορές για την ευημερία των εξορύξεων», γράφει ο Γκιγιέρμο Καρβαχάλ του La Brújula Verde.

Θανάτωσαν τις γυναίκες, όταν πια δεν ήταν σε θέση να εργαστούν;

Το φρεάτιο του ορυχείου παρέμεινε ανοιχτό για κάποιο διάστημα μετά την ταφή, κάτι που πιθανόν είχε συμβολική σημασία.

Μια άλλη εκδοχή είναι ότι οι γυναίκες «θανατώθηκαν όταν πλέον δεν μπορούσαν να εργαστούν», σύμφωνα με τον αρχαιολόγο Μάρτιν Ολίβα του Μουσείου της Μοραβίας στο Μπρνο της Τσεχίας, σε μήνυμα που έστειλε στην Σάσα Παρέ του Live Science.

Για να κατανοήσουν καλύτερα τις δύο αδελφές και τις μυστηριώδεις συνθήκες γύρω από τον θάνατο και την ταφή τους, οι επιστήμονες ανέλυσαν διεξοδικά τα δόντια και τους σκελετούς τους. Αυτές οι αναλύσεις αποκάλυψαν, σύμφωνα με τους ερευνητές, ότι οι γυναίκες «δεν είχαν εύκολη ζωή».

Η νεότερη από τις δύο ήταν περίπου 30 έως 35 ετών όταν πέθανε και πιθανότατα είχε σκούρα μαλλιά και ματιά σε αποχρώσεις του μελί ή του πράσινου. Η μεγαλύτερη ήταν μεταξύ 35 και 40 ετών και φαίνεται πως είχε ξανθά μαλλιά και γαλανά μάτια. Και οι δύο ήταν λεπτές και μικρόσωμες, με ύψος γύρω στο ενάμιση μέτρο.

Ως παιδιά, ήταν αδύναμες, συχνά άρρωστες και υποσιτισμένες. Ως ενήλικες, η διατροφή τους πιθανότατα βελτιώθηκε, αλλά εργάζονταν σκληρά. Τα οστά τους υποδεικνύουν ότι κουβαλούσαν βαριά φορτία και δούλευαν σε σκυμμένη, «εμπρόσθια» στάση. Μία από τις δύο είχε σπάσει τον αριστερό της πήχη, αλλά μάλλον συνέχισε να εργάζεται παρά τον τραυματισμό.

Οι γυναίκες κατανάλωναν περισσότερο κρέας απ’ ό,τι ήταν συνηθισμένο για την εποχή τους, παρόλο που οι ερευνητές δεν είναι βέβαιοι για τον λόγο. Ίσως τους παρείχαν κρέας επειδή εκτελούσαν βαριές εργασίες, ή εναλλακτικά, η γύρω περιοχή μπορεί να είχε πλούσια άγρια πανίδα.

Τι υποθέτουν οι επιστήμονες για την ανδρική εξουσία και την μεταχείριση των γυναικών

Γιατί εργάζονταν αρχικά στο ορυχείο; Οι ερευνητές υποψιάζονται ότι μάλλον δεν είχαν επιλογή. Καθώς οι άνδρες άρχισαν να συγκεντρώνουν περισσότερη εξουσία, «η πιο σκληρή εργασία ίσως δεν γινόταν πια από τους πιο δυνατούς, αλλά από εκείνους που μπορούσαν πιο εύκολα να εξαναγκαστούν», σύμφωνα με τη μελέτη.

Ωστόσο, είναι επίσης πιθανό οι γυναίκες να εργάζονταν εθελοντικά, σημειώνουν οι ερευνητές — ίσως επειδή η μικρόσωμη σωματοδομή τους τις βοηθούσε να χωρούν ευκολότερα σε στενές υπόγειες στοές.

Πολλές ερωτήσεις παραμένουν αναπάντητες. Παρ’ όλα αυτά, οι επιστήμονες αποφάσισαν να «δώσουν ζωή» στις δύο γυναίκες βασιζόμενοι σε όσα γνωρίζουν.

Δημιούργησαν δύο τρισδιάστατα εκμαγεία από σιλικόνη, τα οποία εκτίθενται πλέον στο Μουσείο της Μοραβίας, ως μέρος μιας ευρύτερης έκθεσης για τα αρχαιολογικά ευρήματα από το δάσος Κρμλόβ. Τα ενδύματα που τους απέδωσαν βασίστηκαν σε υφαντά θραύσματα που έχουν εντοπιστεί σε διάφορα σημεία της Ευρώπης από την ίδια εποχή.

ΠΗΓΗ: Smithsonian Magazine