Ο Θέμης Κωνσταντινόπουλος (aka Dem) ζωγράφισε το mural με το κορίτσι της Χρυσής Πύλης Βαρδάρη

Γαϊδουροκαλόκαιρο στον Βαρδάρη, Ιούλης με ζέστες και υγρασίες που θυμίζουν Ζανζιβάρη (δικό μου, yo!). Ο Θέμης Κωνσταντινόπουλος aka Dem, με τον βοηθό του Θωμά Ράντη, βάφουν έξι μέρες. Βάφουν ανελέητα, γκασμάς στη σκαλωσιά 10 με 12 ώρες σερί, ένεκα αυστηρού χρόνου παράδοσης του έργου. H Τράπεζα Πειραιώς σε ρόλο χρυσού χορηγού, Δήμος Θεσσαλονίκης ο αναθέτης, η Εφορία Αρχαιοτήτων επιτηρεί, Βαρδάρης, Πλατεία Δημοκρατίας, λίγο πριν τα Δικαστήρια: ο Κωσταντινόπουλος και ο Ράντης χύνουν ιδρώτες με το κιλό. Όμως ο κάματος επιβραβεύεται, πουσάρουν την τοιχογραφία μέτρο με το μέτρο, 24 επί 17 η διάσταση του άχαρου τοίχου της πολυκατοικίας που κοιτάζει προς την 26ης Οκτωβρίου. Χαράζουν σχήματα, περιγράμματα και φυσικά τον κεντρικό χαρακτήρα. Ένα κορίτσι που ρεμβάζει κάπου προς ένα μέλλον. Ή προς ένα παρελθόν που, κατά έναν μιστεριόζο τρόπο, το βλέπει αυτή μόνο, από όλους τους διερχόμενους, που την κοιτάζουν καθώς το κοιτά. Προς ένα αύριο ή προς ένα χθες, οι δυο στριτάδες χρωματίζουν, σταματούν, πίνουν νερό, ξαποσταίνουν για μερικά λεπτά και μετά ξανά μια από τα ίδια.

Γαϊδουροκαλόκαιρο στον Βαρδάρη, Ιούλης με ζέστες και υγρασίες που θυμίζουν Ζανζιβάρη, ο Θέμης Κωνσταντινόπουλος aka Dem, με τον βοηθό του Θωμά Ράντη, έβαφαν έξι μέρες ανελέητα, σε ένα από τα πιο τοπόσημα της Θεσσαλονίκης. Γιατί το κορίτσι του τοίχου ακουμπά με το ένα χέρι του τη Χρυσή Πύλη. Εδώ ήταν και εδώ θα είναι πάντα η Χρυσή Πύλη, κι ας μην υπάρχει σήμερα, αφού οι αιώνες αιωνίως θα παίζουν τσαταλίνα μανταλίνα - δόξα πόλεως: Βυζαντινοί καβαλούν Ρωμαίους, πάνω τους πηδούν και θρονιάζονται Οθωμανοί αυτοκράτορες, μέχρι να γίνει 1861 και o αρχιτέκτονας Ονορέ Ντωμέ με τον αρχαιολόγο Λεόν Εζέ να έρθουν, να σκάψουν, να βρουν και να καταθέσουν την αναλυτική περιγραφή και την αναπαράστασή της.

Χρυσή Πύλη, σημείο ιερό, επικράτεια μιας μνήμης άρρηκτα συνδεμένης με την ιστορία της Θεσσαλονίκης, πέρασμα για να μπεις στην πόλη· από εδώ ξεκινούσε η ρωμαϊκή Decumanus Maximus (Εγνατία), η μετέπειτα Μέση Οδός για τους Βυζαντινούς. Προχωρώντας ο δρόμος περνούσε κάτω από την Αψίδα του Γαλέριου (Καμάρα). Χρυσή Πύλη, στα λατινικά Porta Aurea, στα οθωμανικά Βαρδάρ Καπούσου, αλλά και Πύλη Αξιού, μιας και αντίστροφα, το έβγα της έβγαζε στο ομώνυμο ποτάμι.

Το κορίτσι με το αμερικάνικο μπεϊζμπολ τζόκεϊ και το ρεβεράτο τζιν μπορεί και τα βλέπει όλα αυτά. Συν τα γλέντια, καθώς ενώπιόν της, Χρυσή Πύλη ενταύθα, φιλοξενούνταν από τον 10ο αιώνα τα Δημήτρια, η σημαντικότερη εμποροπανήγυρη της πόλης, Χρυσή Πύλη που οι ντονμέδες οπαδοί του προφήτη Σεμπατάι Ζεβί περίμεναν υπομονετικά την επιστροφή του. Εδώ έβαψαν ο Dem με τον βοηθό του Θωμά Ράντη, δίπλα της Πύλης βρισκόταν το Τσερέμπουλον, το βυζαντινό λιμάνι της Θεσσαλονίκης τότε, σήμερα Λαδάδικα.

Η Χρυσή κατεδαφίστηκε το 1874, μα οι πυκνότητες παραμένουν ισχυρές και η εικόνα της επιστρέφει, οπότε αρρωστάκι με την πόλη γαρ, κάθε που ο δρόμος με βγάζει στον Βαρδάρη, η ακοή μου οξύνεται και ακούω, εκτός από τις κόρνες και τα γκάζια, τις κραυγές του πλήθους που επιχαίρει την εκτέλεση του Νέστορα, του συντρόφου του Αγίου Δημητρίου. Βλέπω τους Σαρακηνούς του 908 να μας αλώνουν και να σφάζουν τους Θεσσαλονικιούς μαζικά, είναι διαποτισμένο αυτό το σημείο από όλα αυτά που προηγήθηκαν. Ακόμα κι αν ο μέσος βαδιστής επί του Βαρδάρη δεν μπορεί να τα δει, στη Θεσσαλονίκη λίγο θέλει το αόρατο χθες να σου αποκαλυφθεί με χαρτιά, καλαμάρια ή με ανάγλυφες αναπαραστάσεις. Μπορεί (σκέφτομαι) το παρελθόν κατά έναν μαγικά σουρεαλιστικό τρόπο να της αποκαλύπτεται μέσα από τον ουρανό που δείχνει να τον τρυπά το βλέμμα της στην τοιχογραφία: οι Διόσκουροι που η λατρεία τους ήταν εξίσου διαδεδομένη στη Θεσσαλονίκη, ο Μάρκος Αυρήλιος και ο Αντώνιος Πίος, ο Άγιος Παύλος όπως επιβεβαιώνεται το ταξίδι του εδώ το 50 μ.Χ., στις Πράξεις των Αποστόλων της Καινής Διαθήκης.

Ιούλιος του 2026, τόση ζέστη που αγγίζει την παραίσθηση αλλά και τόση αλήθεια: η πόλη δεν είναι μόνο αυτό που δείχνει αλλά και αυτό που βρίσκει ευκαιρία να επιστρέψει αθόρυβα μέσα από αχαρτογράφητες διόδους. Ή την πολύ συγκεκριμένη εικόνα αυτού του κοριτσιού, δες πόσο στοργικά το χεράκι της ακουμπά τη Χρυσή Πύλη, mural που ο καλλιτέχνης χρησιμοποιώντας επί τούτου το έντονο χρυσό χρώμα στο τισέρτ του (θα μπορούσε το ατομάκι να είναι ως και ένα μέλος της παρέας του Stranger Things), ανασυντάσσει το χθες. Και επανασυγκροτεί το σήμερα, μέσα μια φιγούρα που κοιτά προς ένα κάπου, μια επί τούτου ακροβασία του βλέμματος, μια ανακατασκευή και μια αναπροσαρμογή του μύθου της Χρυσής Πύλης, με τρόπο συγκινητικό.

Η συγκίνησή μου διπλασιάζεται όταν μιλώντας με τον Dem, μαθαίνω ότι είναι Βεροιώτης. Βέρος Βεροιώτης, γραφιστική και μετά In Da house ink, όπως λέγεται το tatoo στούντιο που ασκεί τις δερματοστιξίες του. Κάνει ένα διάλειμμα από τη βιωτή («έρχονται ως και παιδιά από Φλώρινα, Έδεσσα και Γιάννενα, εκτός από τους ντόπιους») για να ανταλλάξουμε κουβέντες επί του θέματος. Για το έργο -μετά από κάλεσμα του αντιδήμαρχου Πρόδρομου Νικηφορίδη ανέλαβε να κάνει κάτι που να συμβολίζει τη συνύπαρξη του τώρα με την πολιτιστική κληρονομιά της Θεσσαλονίκης- και άλλα διάφορα. Για τον 12ο Πίθηκο που τον κάλεσε να συμμετάσχει με ένα εικαστικό έργο του σε ένα πολύ συγκεκριμένο κόνσεπτ: 19 στριτάδες, Amok, Jamer, Billy Gee, Taxis, μέσα και ο Θεσσαλονικιός Apset με τον οποίον είναι στενοί φίλοι, Gospel, Ionas, Nahko, Ozone, ένας καλός χαμός, εικονογράφησαν τα αντίστοιχα τραγούδια της Ζούγκλας. Του τελευταίου δίσκου του Πίθηκου, με ένα αγόρι και ένα κορίτσι στο εξώφυλλο να μεγαλώνουν παλεύοντας να καταλάβουν γιατί είναι τόσο σκληρό το σύμπαν και τόσο αλλόκοτη η εποχή. («Η πραγματικότητα είναι άσχημη/ Θα σε σοκάρει όπως στην άσφαλτο το αίμα/ Φόβοι, εθισμοί, καφές, τσιγάρο, ψέμα/ Όταν κοπεί το ίντερνετ, θα έχουμε θέμα»).

Το κορίτσι της Χρυσής Πύλης είναι το πρώτο του mural έργο στη Θεσσαλονίκη. Στη Βέροια διακόσμησε την πρόσοψη της νεφρολογικής πτέρυγας του Νοσοκομείου. Ακόμα το έργο του δεν πρόλαβε να το χαρεί και να το απολαύσει, γιατί, όπως μου εξομολογείται, «μετά από έξι μέρες ασταμάτητου άγχους για το deadline, έπρεπε να γυρίσω στη Βέροια, σύντροφος και δυο μικρά παιδιά, όμως σύντομα θα έρθω στη Θεσσαλονίκη για να το απολαύσω κι εγώ».

Ο δήμαρχος Στέλιος Αγγελούδης έγραψε σήμερα στον προσωπικό του λογαριασμό: «Ένα παιδί κοιτάζει το μέλλον. Στο σημείο που κάποτε βρισκόταν η ιστορική Χρυσή Πύλη, ένας άδειος τοίχος μεταμορφώνεται σε έργο τέχνης που συνομιλεί με την ιστορία και το αύριο της πόλης. Θέλω να ευχαριστήσω τον Θέμη Κωνσταντινόπουλο για τη δημιουργικότητα, την ευαισθησία και την έμπνευση. Ένα παιδί με το βλέμμα στραμμένο ψηλά, ακουμπά συμβολικά πάνω στην ιστορία της Θεσσαλονίκης μας και μας υπενθυμίζει πως το μέλλον χτίζεται όταν δεν ξεχνάμε το παρελθόν μας. Ένα έργο που θα συνοδεύει την καθημερινότητα χιλιάδων ανθρώπων της πόλης δίνοντας μια νέα εικόνα σε ένα τόσο ιστορικό σημείο. Η τοιχογραφία υλοποιήθηκε με τη δωρεά της Τράπεζας Πειραιώς, στο πλαίσιο της συνεργασίας της με τον Δήμο Θεσσαλονίκης για παρεμβάσεις στον δημόσιο χώρο».