Τι μας δείχνει η τραγωδία στη Μαρμολάντα

Το φαινόμενο της κατάρρευσης πάγων είναι σπάνιο, στις Άλπεις τουλάχιστον. Στα Ιμαλάια συμβαίνει συχνότερα λόγω της υψηλότερης θερμοκρασίας στους πρόποδες. Τώρα, εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής, στη διάρκεια της θερινής περιόδου στην Ευρώπη οι πάγοι γίνονται εύθραυστοι ακόμα και σε υψόμετρο 3.343 μέτρων. Το φυσιολογικό για τους πάγους των ψηλών βουνών είναι να λιώνουν σιγά-σιγά και εν μέρει, όχι να σπάζουν και να πέφτουν.

Σύμφωνα με δημοσίευμα της ιταλικής εφημερίδας Repubblica, οι επτά νεκροί και οι οκτώ τραυματίες αυτού του τελευταίου επεισοδίου είναι «θύματα της κλιματικής αλλαγής» όπως και πολλοί άλλοι άνθρωποι που χάνουν τη ζωή τους από παράξενες θύελλες, πλημμύρες, τυφώνες και πυρκαγιές στα δάση των ευκαλύπτων. Ο Ιταλός συγγραφέας Πάολο Κονιέτι, γνωστός στην Ελλάδα από το βιβλίο του «Τα οκτώ βουνά», σχολίασε την πρόσφατη τραγωδία στις Άλπεις σε άρθρο του στη Repubblica με τίτλο «Εμείς οι εχθροί της φύσης»: «Μέχρι σήμερα πιστεύαμε ότι η κλιματική αλλαγή σκοτώνει τους φτωχούς του Τρίτου Κόσμου. Όμως, αφορά εμάς, εδώ στην Ιταλία. Πρέπει να πάψουμε να μιλάμε γενικά για το "περιβάλλον " ή για τον "πλανήτη "— οι όροι αυτοί είναι υπερβολικά ουδέτεροι, αφηρημένοι και απολιτικοί. Οι άνθρωποι δεν ευαισθητοποιούνται για κάτι τόσο γενικό. Ίσως ευαισθητοποιηθούν αν μιλήσουμε για το "τοπίο", για τον τόπο όπου ζουν ή πηγαίνουν διακοπές, τον οποίον αναγνωρίζουν ως κοινό αγαθό με ιστορική διάσταση και αφήγηση. Όπως έλεγε ο ανθρωπολόγος Ernesto De Martino και ο γεωγράφος Eugenio Turri, το "τοπίο " είναι ένα δικό μας κομμάτι που κληροδοτούμε στο μέλλον. Αν καταστραφεί θα σημαίνει καταστροφή του ίδιου του πολιτισμού μας. Όταν το τοπίο καταρρέει, όπως κατέρρευσαν οι πάγοι στις 3 Ιουλίου, καταρρέει μαζί του η ιστορική συνέχεια της κουλτούρας μας: το τοπίο παρασύρει μαζί του στο κενό τις ιστορίες που αφηγείται και με τις οποίες είμαστε στενά συνδεδεμένοι».

Στην Ιταλία υπάρχει μακρά παράδοση ορειβασίας και λογοτεχνίας των βουνών. Μεταξύ των συγγραφέων που αναζήτησαν και βρήκαν έμπνευση στα βουνά ήταν ο Πρίμο Λέβι που το 1946 περιέγραφε σε ποίημα του τους πάγους του ορεινού αμφιθεάτρου στο Rivoli-Avigliana, κοντά στο Τορίνο. Σήμερα, αυτός ο λιθώνας είναι το φάντασμα του εαυτού του.

Η ορεινή περιοχή απ’ όπου αποκόπηκε ο πάγος θεωρείται «τουριστική Μέκκα»: οι Δολομίτες –τμήμα των Άλπεων στη βορειοανατολική Ιταλία– είναι γνωστοί για το χειμερινό σκι και την ορειβασία, την πεζοπορία και την αναρρίχηση η οποία ξεκίνησε από το 1887, όταν ανέβηκε στην κορυφή ο 17χρονος Γερμανός Γκέοργκ Βίνκλερ. Ο Βίνκλερ έχασε τη ζωή του την επόμενη χρονιά σε χιονοστιβάδα.