Η Λορέτα από τη Σιέρα Λεόνε

Συναντήσαμε τη Λορέτα Μακόλεϊ μια Τετάρτη πρωί στους πρόποδες του Λυκαβηττού, στο χώρο όπου στεγάζεται η Ένωση Αφρικανικών Γυναικών. Φορούσε μια κορδέλα στα μαλλιά της, από τα αυτιά της κρέμονταν σκουλαρίκια στο χρώμα της θάλασσας και είχε ένα πλατύ χαμόγελο στα σαρκώδη χείλη της. «Συνυπάρχουμε τόσα χρόνια στην ίδια πόλη, στην ίδια χώρα, και δεν ξέρουμε στην πραγματικότητα την κουλτούρα σας» της είπαμε. «Θα ήθελα πολύ περισσότερο από το να σας μιλήσουμε για την κουλτούρα μας να σας τη δείξουμε» μας απάντησε και μας προσκάλεσε στο Φεστιβάλ που θα διοργανώσει η Ένωση Αφρικανών Γυναικών στις αρχές του Ιούνη.

Η Λορέτα Μακόλεϊ είναι από εκείνα τα άτομα που σε κάνουν να χαμογελάς όχι με την αισιοδοξία της αφέλειας, αλλά με εκείνη της πίστης πως τα πράγματα θα βρουν τρόπο να πάνε μπροστά γιατί υπάρχουν άνθρωποι που αγωνίζονται. Η Λορέτα είναι από τη Σιέρα Λεόνε. Αφρικανή, μετανάστρια και γυναίκα – δύσκολος συνδυασμός ταυτοτήτων. Η (υπερδραστήρια) Ένωση Αφρικανών Γυναικών ιδρύθηκε το 2005 με δική της πρωτοβουλία.

Πείτε μας πώς δημιουργήθηκε η Ένωση Αφρικανών Γυναικών. Ήρθα στην Ελλάδα το 1982 και δούλευα για 11 χρόνια στο σπίτι ενός ηλικιωμένου. Όταν αυτός πέθανε έμεινα χωρίς άδεια παραμονής, χωρίς λεφτά και χωρίς δουλειά. Φοβήθηκα πάρα πολύ. Τότε μια κοπέλα από την Αλβανία με σύστησε σε διάφορες γυναικείες οργανώσεις και αναρωτήθηκα γιατί να μην έχουμε κι εμείς μια δική μας. Είπα λοιπόν να φτιάξω μία εγώ. Άρχισα να γυρίζω στους δρόμους της Αθήνας και να μιλάω με γυναίκες από την Αφρική. Μαζευτήκαμε περισσότερες από σαράντα γυναίκες και συζητήσαμε τα προβλήματά μας και καταλάβαμε πως τα περισσότερα ήταν σχετικά με τα παιδιά. Ήταν προβλήματα που δεν τα ήξερε η ελληνική κοινωνία, γι’ αυτό φτιάξαμε την καμπάνια «Όχι στο ρατσισμό από την κούνια».

Αυτή τη στιγμή με τι ασχολείται η Ένωση; Τώρα ασχολούμαστε με ένα πρόγραμμα που λέγεται «Βγες από τον Κύκλο», που υλοποιείται με την υποστήριξη της Γενικής Γραμματείας Ισότητας των Φύλων. Πολλές γυναίκες από την Αφρική φοβούνται και μένουν μέσα στον κύκλο τους, δεν βγαίνουν έξω, δεν μιλάνε, δεν είναι μέσα στην οργάνωση να παλέψουν. Έχουμε αυτή την κουλτούρα στην Αφρική που ο άντρας είναι ο αρχηγός και οι γυναίκες μένουν με τα προβλήματά τους μέσα στο σπίτι. Φτιάξαμε αυτό το πρόγραμμα γιατί πρέπει να πείσουμε τις γυναίκες να βγουν έξω.

Από ποιες χώρες της Αφρικής έχετε γυναίκες που συμμετέχουνε στην Ένωση; Από τη Σιέρρα Λεόνε, την Γκάνα, τη Νιγηρία, τη Ζιμπάμπουε, την Τανζανία. Αλλά είναι λίγες οι γυναίκες που ασχολούνται και που είναι δραστήριες.

Είναι δύσκολο γενικώς να είσαι μετανάστης. Όταν είσαι και γυναίκα, ποιες είναι οι παραπάνω δυσκολίες που ατιμετωπίζεις; Οι γυναίκες από την Αφρική αναλαμβάνουνε πιο πολύ την ευθύνη των παιδιών. Οι άντρες συνήθως δεν ενδιαφέρονται τόσο πολύ για τα παιδιά όσο βλέπεις εδώ στην Ελλάδα, που ο άντρας υποστηρίζει τη γυναίκα του. Όταν μια γυναίκα από την Αφρική πάει στο νοσοκομείο να γεννήσει πληρώνει τα διπλά από μια Ελληνίδα. Πολλές γυναίκες αναγκάζονται να στείλουν τα παιδιά τους σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες για να ζητήσουν άσυλο γιατί δεν μπορούν να ζούνε εδώ χωρίς χαρτιά. Όμως εδώ γεννηθήκανε αυτά τα παιδιά, εδώ πρέπει να ζητάνε τα δικαιώματά τους.

Ποιο είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζει ένας μετανάστης που βρίσκεται αυτή τη στιγμή στην Αθήνα; Τα χαρτιά! Το δεύτερο είναι η ανεργία, αλλά αυτό το πρόβλημα είναι κοινό για όλους. Τα χαρτιά, όμως… Έχουμε κόσμο από την Αφρική που είναι εδώ πάνω από 30 χρόνια χωρίς να έχει άδεια παραμονής, γιατί δεν μπορεί να συμπληρώσει τα ένσημα που ζητάει το κράτος.

Έχετε αντιμετωπίσει ποτέ ρατσιστική βία; Ψυχολογική ρατσιστική βία, βέβαια, πολλές φορές. Μία φορά πήγα για δουλειά. Με στείλανε από ένα γραφείο και πήγα σε μια κυρία. Μόλις με είδε πήρε τηλέφωνο στο γραφείο και είπε: «Γιατί μου στείλατε μαύρη; Δεν τη θέλω!». Αυτό για μένα είναι ψυχολογική βία. Κι άλλες φορές στο δρόμο μάς έχουν πει ότι εμείς ήρθαμε εδώ και πήραμε τις δουλειές τους... Στο λεωφορείο έχω υποστεί βία – όχι σωματική, αλλά δεν είναι μόνο αυτή βία.

Θεωρείτε ότι η βία και ο ρατσισμός έχoυν χειροτερέψει στην Ελλάδα λόγω της κρίσης; Ναι, έχουν χειροτερέψει. Και να σου πω κάτι, χωρίς να θέλω να πω όνομα... Χθες έριξαν χαρτιά που έγραφαν ότι δουλειά για ένα μετανάστη σημαίνει ανεργία για τους Έλληνες. Αυτοί οι άνθρωποι που μοιράζουν αυτά τα χαρτιά, θέλουν οι Έλληνες να κάνουν τις δουλειές που κάνουν σήμερα οι μετανάστες; Θέλουν να γίνουν οι Έλληνες ρακοσυλλέκτες ή καθαρίστριες; Αυτή είναι η προσδοκία τους για τους Έλληνες; Αυτό θέλω να ξέρω! Σας παρακαλώ, αν μπορείτε γράψτε κι αυτό που λέω τώρα.

Υπάρχει αίσθηση της κοινότητας ανάμεσα στους μετανάστες από διαφορετικές αφρικανικές χώρες; Έχουν φύγει πολλοί Αφρικανοί από την Ελλάδα, αλλά υπάρχει η αίσθηση της κοινότητας. Μπορεί η κοινότητα της Σιέρα Λεόνε να κάνει πάρτι και να καλέσει άτομα από τη Νιγηρία ή την Γκάνα και η Γκάνα να κάνει πάρτι και να τους καλέσει όλους... Υπάρχει αυτό το σύστημα εδώ.

Μια εβδομάδα μετά τη συνάντησή μας με τη Λορέτα πήγαμε στο 13ο Φεστιβάλ Αφρικανικής Γαστρονομίας και Λαϊκής Τέχνης στην κατοικία του πρέσβη της Ν. Αφρικής στο Ψυχικό. Δοκιμάσαμε γεύσεις από την Αφρική, ακούσαμε αφρικανική μουσική και είδαμε αφρικανικούς χορούς. Κυρίως όμως γνωρίσαμε ανθρώπους που οι διαδρομές μας μέσα στην πόλη δεν συναντιούνται τόσο συχνά όσο θα περιμέναμε και θα θέλαμε. Τώρα περιμένουμε το Φεστιβάλ της Ένωσης Αφρικανών Γυναικών, για να τους δούμε εκεί.

Info: Το Φεστιβάλ της Ένωσης Αφρικανών Γυναικών θα πραγματοποιηθεί το Σάββατο 13 και την Κυριακή 14 Σεπτεμβρίου  από τις 18.00 και μετά στην πλατεία Κλαυθμώνος, με την υποστήριξη και τη συνεργασία του Οργανισμού Πολιτισμού Αθλητισμού και Νεολαίας του Δήμου Αθηναίων. Θα έχει πολύ χορό, μουσικές και συνταγές από την καλλιτεχνική παράδοση της Αφρικής. Η είσοδος είναι ελεύθερη. Μπορείτε να βρείτε περισσότερες πληροφορίες στην ιστοσελίδα της Ένωσης (www.africanwomen.gr).

Φωτό: Τάσος Βρεττός