Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας 10 Οκτωβρίου: Ακούγοντας τις βιωμένες εμπειρίες

Στις προκαταλήψεις και τα στερεότυπα που αφορούν στην ψυχική νόσο και έχουν ως αποτέλεσμα τον αποκλεισμό και την περιθωριοποίηση όσων πάσχουν από κάποια ψυχική διαταραχή έχει επανειλημμένα αναφερθεί η Ελληνική Ψυχιατρική Εταιρεία. Σε ανακοίνωσή της για την Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας αναφέρει: «Δυστυχώς, το στίγμα για τις ψυχικές διαταραχές παραμένει κυρίαρχο και στην ελληνική κοινωνία, άλλοτε συνδέοντας με αντιεπιστημονικό τρόπο τις σοβαρές ψυχικές διαταραχές με την επικινδυνότητα, άλλοτε προβάλλοντας το ανίατο των ψυχικών διαταραχών και μη λαμβάνοντας υπόψη την πρόοδο που έχει γίνει στην θεραπεία τους τις τελευταίες δεκαετίες, άλλοτε με την άρνηση αποδοχής του σύγχρονου κοινοτικού μοντέλου φροντίδας και άλλοτε παραβιάζοντας το ιατρικό απόρρητο και τα προσωπικά δεδομένα ανθρώπων που αντιμετωπίζουν προβλήματα ψυχικής υγείας.

Στα πλαίσια αυτά τα ίδια τα άτομα με ψυχική διαταραχή αποκτούν αρνητική εικόνα για τον εαυτό τους και υιοθετούν τις προκαταλήψεις σε βάρος τους, ενδοβάλλοντας το αρνητικό τους περιεχόμενο (self-stigma), με αποτέλεσμα την χαμηλή αυτοεκτίμηση και αυτοπεποίθηση, την αυτοεγκατάλειψη και την μη αναζήτησή όποιων ευκαιριών αποκατάστασης τους προσφέρονται, στα πλαίσια της σύγχρονής ψυχιατρικής φροντίδας.

Το φετινό θέμα της Παγκόσμια Ημέρα Ψυχικής Υγείας «Ακούγοντας τις Βιωμένες Εμπειρίες: Πραγματικές Φωνές, Πραγματική Αλλαγή» θέτει την ανάγκη οικοδόμησης συστημάτων ψυχικής υγείας μαζί με τα άτομα που φέρουν την βιωμένη εμπειρία της ψυχικής νόσου και όχι απλώς γι' αυτά. Είναι γεγονός ότι πολύ συχνά ζητείται από τα άτομα με «βιωμένη εμπειρία» να μοιραστούν τις ιστορίες τους, αλλά στο τέλος αποκλείονται από τη λήψη αποφάσεων.

Η ουσιαστική συμμετοχή, όμως, εκτείνεται πέρα από το να ακούγονται απλώς οι φωνές τους. Η χάραξη πολιτικών και η δημιουργία υποστηρικτικών δομών οφείλει να συμπεριλαμβάνει την πολύτιμη γνώση των ανθρώπων με βιωμένη εμπειρία. Η αυτοσυνηγορία (self-advocacy) και η λογοδοσία των υπηρεσιών ψυχικής υγείας (service account ability) μπορούν και πρέπει να αποτελέσουν θεμελιώδεις πυλώνες για την αποτελεσματική διαχείριση της ψυχικής διαταραχής, χωρίς αποκλεισμούς και με σεβασμό στα ανθρώπινα δικαιώματα.

Η ομότιμη συμπαράσταση (peer supporting) αφορά στη φροντίδα και στη στήριξη που παρέχεται από άτομα που έχουν ανακάμψει προς άλλα άτομα που περνούν τώρα την ίδια διαταραχή. Στα πλαίσια της ουσιαστικής αξιοποίηση της βιωμένης εμπειρίας, η τοποθέτηση πιστοποιημένων ομότιμων