Γιατί δεν μπορούμε πλέον να συγκεντρωθούμε; Οι συνήθειες που «διαλύουν» την προσοχή μας

Πόσες φορές έχετε ανοίξει τον υπολογιστή για να ολοκληρώσετε μια δουλειά και λίγα λεπτά αργότερα έχετε βρεθεί να ελέγχετε το κινητό σας; Ή έχετε ξεκινήσει να διαβάζετε ένα κείμενο και έχετε χάσει τη συγκέντρωσή σας πριν φτάσετε στη μέση;

Η δυσκολία να παραμείνουμε συγκεντρωμένοι για μεγάλο χρονικό διάστημα έχει γίνει για πολλούς μέρος της καθημερινότητας. Ειδοποιήσεις, μηνύματα, emails και συνεχής εναλλαγή μεταξύ διαφορετικών δραστηριοτήτων κρατούν την προσοχή μας διαρκώς σε κίνηση.

Αυτό, όμως, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι έχουμε «χάσει» την ικανότητα συγκέντρωσης. Όπως εξηγούν ειδικοί ψυχικής υγείας, η προσοχή είναι μια δεξιότητα που μπορεί να εξασκηθεί.

Τι σημαίνει πραγματικά καλή συγκέντρωση

Το να είμαστε συγκεντρωμένοι δεν σημαίνει ότι μπορούμε να παραμένουμε προσηλωμένοι σε μια εργασία για ώρες χωρίς καμία διακοπή. Σημαίνει ότι μπορούμε να κατευθύνουμε την προσοχή μας σε αυτό που έχει σημασία, να παραμείνουμε εκεί για ένα εύλογο χρονικό διάστημα και, όταν το μυαλό μας περιπλανηθεί, να επιστρέψουμε σε αυτό που κάνουμε.

Η διάρκεια της συγκέντρωσης διαφέρει ανάλογα με την εργασία, το περιβάλλον, αλλά και την κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε. Το στρες, η έλλειψη ύπνου και ένα υπερφορτωμένο πρόγραμμα μπορούν επίσης να κάνουν πολύ πιο δύσκολη την προσπάθεια.

Οι συνήθειες που «κλέβουν» την προσοχή μας

Ένας από τους πιο συνηθισμένους περισπασμούς είναι η ανάγκη να γεμίζουμε κάθε μικρό κενό με το κινητό μας.

Περιμένουμε στην ουρά; Κοιτάμε την οθόνη. Περιμένουμε το ασανσέρ; Ελέγχουμε τα μηνύματα. Έχουμε λίγα λεπτά χωρίς κάτι συγκεκριμένο να κάνουμε; Ανοίγουμε τα social media.

Με αυτόν τον τρόπο, όμως, συνηθίζουμε να αποφεύγουμε ακόμη και την παραμικρή στιγμή ανίας. Και αυτό μπορεί να γίνει πρόβλημα όταν χρειάζεται να κάνουμε μια δραστηριότητα που απαιτεί υπομονή και σταθερή προσοχή.

Το ίδιο συμβαίνει όταν αλλάζουμε δραστηριότητα κάθε φορά που κάτι αρχίζει να γίνεται δύσκολο ή βαρετό. Ένα μήνυμα ή ένα email προσφέρει μια εύκολη διέξοδο από αυτή τη μικρή δυσφορία. Όσο περισσότερο το επαναλαμβάνουμε, τόσο περισσότερο εκπαιδεύουμε τον εγκέφαλό μας να αντιμετωπίζει τη δυσκολία ως λόγο για να σταματήσει.

Πώς θα καταλάβετε ότι δυσκολεύεστε να συγκεντρωθείτε

Ορισμένες δραστηριότητες μπορούν να αποκαλύψουν πιο εύκολα ένα πρόβλημα συγκέντρωσης. Το διάβασμα ενός μεγάλου κειμένου, η συγγραφή, ο σχεδιασμός ενός project ή η λήψη μιας απόφασης απαιτούν παρατεταμένη πνευματική προσπάθεια.

Αν διαπιστώνετε ότι δυσκολεύεστε να ολοκληρώσετε τέτοιες εργασίες χωρίς να στραφείτε σε κάτι άλλο, ίσως χρειάζεται να επανεκπαιδεύσετε την προσοχή σας.

Το ίδιο μπορεί να συμβαίνει και στις συζητήσεις. Αν πιάνετε τον εαυτό σας να σκέφτεται την απάντηση πριν ολοκληρώσει ο άλλος ή να χάνει το νήμα επειδή ελέγχει μια ειδοποίηση, η ενεργή ακρόαση είναι μια ακόμη δεξιότητα που χρειάζεται εξάσκηση.

Πριν, πάντως, θεωρήσετε ότι απλώς «δεν έχετε πειθαρχία», αξίζει να εξετάσετε και άλλους παράγοντες. Η κακή ποιότητα ύπνου, το στρες και ένα υπερφορτωμένο πρόγραμμα επηρεάζουν επίσης την ικανότητα συγκέντρωσης.

Κάντε τους περισπασμούς πιο δύσκολους

Δεν χρειάζεται να βασίζεστε αποκλειστικά στη θέλησή σας. Μπορείτε να αλλάξετε το περιβάλλον σας ώστε να σας βοηθά να παραμένετε συγκεντρωμένοι.

Αφήστε το κινητό σε άλλο δωμάτιο όταν εργάζεστε. Κλείστε το email αντί να προσπαθείτε να αντισταθείτε στην παρόρμηση να το ελέγχετε. Χρησιμοποιήστε ένα χρονόμετρο για να ορίσετε συγκεκριμένα διαστήματα εργασίας.

Η λογική είναι απλή: όσο περισσότερη προσπάθεια απαιτείται για να φτάσετε σε έναν περισπασμό, τόσο λιγότερο πιθανό είναι να ενδώσετε.

Βοηθά επίσης να δημιουργήσετε σταθερά «σήματα» συγκέντρωσης. Ένα συγκεκριμένο σημείο στο σπίτι, μια playlist ή ένα ρόφημα που συνδέετε με τη δουλειά μπορούν σταδιακά να λειτουργήσουν ως ένδειξη ότι ήρθε η ώρα να συγκεντρωθείτε.

Ξεκινήστε με πέντε λεπτά

Ένα από τα συχνότερα λάθη είναι να θέτουμε εξαρχής έναν υπερβολικά μεγάλο στόχο. Το «θα δουλέψω τρεις ώρες χωρίς διακοπή» μπορεί να ακούγεται παραγωγικό, αλλά συχνά καταλήγει στο αντίθετο.

Αντί γι' αυτό, ξεκινήστε με πέντε ή δέκα λεπτά.

Ο μικρός στόχος είναι πιο εύκολο να επιτευχθεί και η αίσθηση ότι τα καταφέρατε μπορεί να λειτουργήσει ως κίνητρο για να συνεχίσετε. Στη συνέχεια αυξήστε σταδιακά τον χρόνο.

Η συγκέντρωση, όπως και πολλές άλλες δεξιότητες, μπορεί να ενισχυθεί με την εξάσκηση.

Όταν νιώσετε την ανάγκη να ανοίξετε το κινητό

Την επόμενη φορά που θα αισθανθείτε την παρόρμηση να αφήσετε αυτό που κάνετε και να ελέγξετε το κινητό σας, δοκιμάστε να περιμένετε μόλις ένα λεπτό.

Αναγνωρίστε την ανάγκη χωρίς να την ακολουθήσετε αμέσως και συνεχίστε τη δραστηριότητά σας. Αν αυτό αρχίσει να γίνεται εύκολο, αυξήστε σταδιακά τον χρόνο.

Ο στόχος δεν είναι να μην αποσπάται ποτέ η προσοχή. Είναι να μην υπακούμε αυτόματα σε κάθε περισπασμό.

Μην τιμωρείτε τον εαυτό σας όταν αποσπάται

Το μυαλό θα περιπλανηθεί. Αυτό είναι φυσιολογικό. Το σημαντικό είναι να αναγνωρίσετε ότι χάσατε τη συγκέντρωσή σας και να επιστρέψετε σε αυτό που κάνατε χωρίς να αρχίσετε να κατηγορείτε τον εαυτό σας.

Η εξάσκηση της ενσυνειδητότητας βασίζεται ακριβώς σε αυτή τη διαδικασία: αντιλαμβανόμαστε ότι η σκέψη μας απομακρύνθηκε και επιστρέφουμε στο παρόν.

Το ίδιο μπορούμε να κάνουμε και με την προσοχή μας. Κάθε φορά που επιστρέφουμε σε αυτό που κάνουμε, ουσιαστικά εξασκούμε την ικανότητά μας να συγκεντρωνόμαστε.

Δεν χρειάζεται, λοιπόν, να περιμένουμε να εμφανιστεί η «τέλεια» συγκέντρωση. Μικρότερα διαστήματα χωρίς περισπασμούς, λιγότερο κινητό και σταδιακή εξάσκηση μπορούν να βοηθήσουν το μυαλό να ξαναβρεί τον ρυθμό του.

Πηγή: Real Simple