Ποια είναι η «φυσιολογική» ηλικία έναρξης της εμμήνου ρύσεως;

Η μέση ηλικία «εμμηναρχής» κυμαίνεται γύρω στα 12,5–13 χρόνια στις σύγχρονες γενιές, με σημαντικές όμως γεωγραφικές και χρονικές διακυμάνσεις. Ο συνολικός μέσος όρος είναι, βάσει μεγάλης διεθνούς μελέτης με πάνω από 500.000 γυναίκες από 10 χώρες, περίπου 12,9 χρόνια. Η ηλικία μειώνεται σταθερά τις τελευταίες δεκαετίες: για τις γυναίκες γεννημένες πριν από το 1930 η εμμηναρχή υπολογίζεται γύρω στα 13,5 χρόνια, ενώ για τις γυναίκες γεννημένες από το 1970 μέχρι το 1984 γύρω στα 12,6 χρόνια (μείωση σχεδόν 1 έτους). Στις ΗΠΑ, από 12,5 χρόνια για γεννήσεις 1950–1969 έχει μειωθεί σε 11,9 χρόνια για γεννήσεις 2000-2005. Περίπου ίδια είναι η τάση σε όλες τις ανεπτυγμένες χώρες (Ευρώπη, Αυστραλία), ενώ στις χώρες χαμηλότερου εισοδήματος (Νότια Ασία, Αφρική) φαίνεται αρκετά μεγαλύτερη: συχνά 14-16 χρόνια, με το Νεπάλ στα 16,2, τη Σενεγάλη στα 16,1 και το Μπανγκλαντές στα 15,8. Σε πολλές χώρες χαμηλού και μεσαίου εισοδήματος παρατηρείται ταχεία μείωση τις τελευταίες δεκαετίες, αντανακλώντας βελτιώσεις στη διατροφή και στις συνθήκες διαβίωσης. Πάντως, στον ευρωπαϊκό χώρο, οι διαφορές δεν εξηγούνται από το επίπεδο εισοδήματος: η Ελλάδα εμφανίζει τη μικρότερη ηλικία εμμηναρχής με 12 χρόνια και ακολουθούν η Ισπανία, η Πορτογαλία, η Ιταλία, η Γαλλία, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γερμανία, η Δανία, η Νορβηγία, η Φινλανδία και η Τσεχία και η Σλοβακία που έρχονται τελευταίες με τη μεγαλύτερη ηλικία, γύρω στα 14,6 χρόνια.

Γενικά πάντως, καλύτερη διατροφή και υψηλότερο βιοτικό επίπεδο συνδέονται με νωρίτερη εμμηναρχή. Αλλά, αντιθέτως, η παχυσαρκία, η έκθεση σε ενδοκρινικούς διαταράκτες και η ρύπανση μπορεί να επιταχύνουν την έναρξη. Η πρόωρη εμμηναρχή (πριν από τα 11 ή ιδιαίτερα πριν από τα 9 χρόνια) συνδέεται με αυξημένο κίνδυνο μελλοντικών προβλημάτων υγείας, όπως ορμονικές διαταραχές, παχυσαρκία, διαβήτης τύπου 2 και ορισμένες μορφές καρκίνου (του μαστού, των ωοθηκών και του ενδομητρίου, λόγω μεγαλύτερης έκθεσης σε οιστρογόνα). Η καθυστερημένη εμμηναρχή μπορεί επίσης να υποδηλώνει υποκείμενα προβλήματα σχετικά με την ανάπτυξη του οργανισμού και την ορμονική ισορροπία.