O καρκίνος αποτελεί μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις για τα συστήματα υγείας παγκοσμίως. Ωστόσο, η πρόοδος της επιστήμης τα τελευταία είκοσι χρόνια έχει αλλάξει ριζικά τον τρόπο με τον οποίο αντιμετωπίζεται η νόσος. Οι καινοτόμες θεραπείες έχουν μετατρέψει πολλές μορφές καρκίνου από θανατηφόρες παθήσεις σε χρόνιες νόσους, που μπορούν να ελεγχθούν για μεγάλο χρονικό διάστημα, προσφέροντας στους ασθενείς περισσότερο χρόνο αλλά και καλύτερη ποιότητα ζωής, όπως επισημαίνει η Άννα Κουμαριανού, Ph.D. Imperial College, Παθολόγος - Ογκολόγος, Διευθύντρια ΕΣΥ.
Η εποχή κατά την οποία οι θεραπευτικές επιλογές περιορίζονταν σχεδόν αποκλειστικά στη χειρουργική επέμβαση, την ακτινοθεραπεία και τη συμβατική χημειοθεραπεία έχει πλέον παρέλθει. Σήμερα, η ογκολογία διαθέτει ένα ευρύ φάσμα καινοτόμων προσεγγίσεων, όπως οι στοχευμένες θεραπείες, οι ανοσοθεραπείες, τα αντισώματα-φορείς φαρμάκων (antibody-drug conjugates), οι κυτταρικές θεραπείες και η εξατομικευμένη ιατρική που βασίζεται στα μοριακά χαρακτηριστικά του όγκου.
Οι θεραπείες αυτές επιτρέπουν στους ιατρούς να αντιμετωπίζουν τον καρκίνο με μεγαλύτερη ακρίβεια, στοχεύοντας συγκεκριμένους μηχανισμούς ανάπτυξης των καρκινικών κυττάρων. Ως αποτέλεσμα, πολλοί ασθενείς επιτυγχάνουν μεγαλύτερη επιβίωση, καλύτερο έλεγχο της νόσου και συχνά λιγότερες ανεπιθύμητες ενέργειες σε σύγκριση με τις παραδοσιακές θεραπείες. Σε αρκετές μορφές καρκίνου, όπως ο καρκίνος του πνεύμονα, του μαστού, του παχέος εντέρου, το μελάνωμα και ορισμένα αιματολογικά νοσήματα, η πρόγνωση έχει βελτιωθεί θεαματικά χάρη στις νέες θεραπευτικές επιλογές.
Πρόσβαση των ασθενών στις καινοτόμες θεραπείες
Παρά τη σημαντική αυτή πρόοδο, η έγκαιρη πρόσβαση των ασθενών στις καινοτόμες θεραπείες εξακολουθεί να αποτελεί πρόκληση στην Ελλάδα. Η διαδικασία αξιολόγησης, τιμολόγησης και αποζημίωσης των νέων φαρμάκων είναι απαραίτητη για τη διασφάλιση της βιωσιμότητας του συστήματος υγείας, αλλά συχνά οδηγεί σε καθυστερήσεις μέχρι την ευρεία διάθεση μιας νέας θεραπείας. Επιπλέον, οι οικονομικοί περιορισμοί, οι ανισότητες μεταξύ μεγάλων αστικών κέντρων και περιφέρειας, καθώς και η ανάγκη για εξειδικευμένα κέντρα και μοριακές εξετάσεις μπορούν να επηρεάσουν την ισότιμη πρόσβαση των ασθενών στις πιο σύγχρονες θεραπευτικές επιλογές.
Ταυτόχρονα, υπάρχουν σημαντικές προοπτικές βελτίωσης. Η ανάπτυξη εθνικών στρατηγικών για τον καρκίνο, η ενίσχυση των προγραμμάτων μοριακού ελέγχου, η αξιοποίηση των πραγματικών δεδομένων κλινικής πρακτικής (real-world data), η συμμετοχή σε κλινικές μελέτες και η στενότερη συνεργασία μεταξύ Πολιτείας, επιστημονικών εταιρειών, ασθενών και φαρμακευτικής κοινότητας μπορούν να επιταχύνουν την πρόσβαση στις καινοτόμες θεραπείες. Παράλληλα, η ψηφιοποίηση των υπηρεσιών υγείας και η ανάπτυξη εξειδικευμένων ογκολογικών δικτύων μπορούν να συμβάλουν στη μείωση των γεωγραφικών και διοικητικών ανισοτήτων.
Η καινοτομία στην ογκολογία και η επίδρασή της στη ζωή των ασθενών
Εξίσου σημαντική είναι η επίδραση των καινοτόμων θεραπειών στην ποιότητα ζωής των ασθενών. Για έναν άνθρωπο που ζει με καρκίνο, η επιτυχία μιας θεραπείας δεν μετριέται μόνο σε μήνες ή χρόνια επιβίωσης, αλλά και στην ικανότητά του να συνεχίζει την καθημερινότητά του, να εργάζεται, να συμμετέχει στην οικογενειακή και κοινωνική ζωή και να διατηρεί την αυτονομία του. Πολλές από τις νεότερες θεραπείες χορηγούνται πλέον σε εξωτερική βάση ή ακόμη και από το στόμα, μειώνοντας την ανάγκη για συχνές νοσηλείες και επιτρέποντας στους ασθενείς να διατηρούν έναν πιο φυσιολογικό τρόπο ζωής.
Η καινοτομία στην ογκολογία δεν αφορά μόνο την παράταση της ζωής αλλά και τη βελτίωση της ζωής. Κάθε νέα θεραπεία που προστίθεται στη θεραπευτική φαρέτρα προσφέρει ελπίδα για καλύτερα αποτελέσματα, περισσότερες επιλογές και μεγαλύτερη αξιοπρέπεια για τους ανθρώπους που έρχονται αντιμέτωποι με τον καρκίνο. Η διασφάλιση της έγκαιρης και ισότιμης πρόσβασης σε αυτές τις θεραπείες αποτελεί επένδυση όχι μόνο στη δημόσια υγεία αλλά και στην ίδια την ανθρώπινη ζωή.
Ο διακεκριμένος γενετιστής εξηγεί γιατί το DNA δεν είναι η μοίρα μας, πώς η Ιατρική Ακριβείας αλλάζει την πρόληψη και γιατί ο τρόπος ζωής καθορίζει όχι μόνο πόσα χρόνια θα ζήσουμε, αλλά και πώς.
17°
