Η σημασία των βιοδεικτών στη σύγχρονη ιατρική είναι καθοριστική
Ένα σοβαρό κενό μεταξύ θεσμοθέτησης και πρακτικής εφαρμογής συνεχίζει να επιβαρύνει οικονομικά τους ασθενείς στην Ελλάδα, οι οποίοι καλούνται να πληρώνουν από την τσέπη τους κρίσιμες διαγνωστικές εξετάσεις. Παρότι επιπλέον προβλεπτικοί βιοδείκτες έχουν τιμολογηθεί, ως πρώτο βήμα για να ενταχθούν θεσμικά στο σύστημα, η αποζημίωσή τους παραμένει ανενεργή στην πράξη, με το κόστος να συνεχίζει να επιβαρύνει εξ ολοκλήρου τα νοικοκυριά που πλήττονται από τον καρκίνο.
Η σημασία των βιοδεικτών στη σύγχρονη ιατρική είναι καθοριστική, καθώς πρόκειται για εξετάσεις που επιτρέπουν την επιλογή της καταλληλότερης θεραπείας, εξατομικευμένης για κάθε ασθενή, ενισχύοντας την αποτελεσματικότητα και μειώνοντας τις άσκοπες παρεμβάσεις. Ιδιαίτερα στον τομέα της ογκολογίας και της αιματο-ογκολογίας, οι βιοδείκτες καθοδηγούν κρίσιμες θεραπευτικές αποφάσεις και επιτρέπουν την ακριβή παρακολούθηση της πορείας της νόσου. Η επιστημονική κοινότητα συμφωνεί ότι η αξιοποίησή τους είναι μία από τις σημαντικότερες εξελίξεις των τελευταίων ετών, καθώς αποτελούν το «κλειδί» για την ιατρική ακριβείας.
Παράλληλα, μελέτες δείχνουν ότι η σωστή καθοδήγηση των θεραπειών μέσω βιοδεικτών μπορεί να μειώσει σημαντικά το συνολικό κόστος, αποφεύγοντας αναποτελεσματικές για το εκάστοτε περιστατικό αγωγές και περιττές δαπάνες. Κατά συνέπεια, η πρόσβαση στους βιοδείκτες δεν είναι μόνο ζήτημα ποιότητας φροντίδας, αλλά και βιωσιμότητας του ίδιου του συστήματος.
Πρόοδος με αργά βήματα
Παρά τη σαφή αυτή εικόνα και τις μεγάλες ακάλυπτες ανάγκες, η πορεία ενσωμάτωσης των βιοδεικτών στο ελληνικό σύστημα υγείας χαρακτηρίζεται από καθυστερήσεις. Το 2014 τιμολογήθηκαν και αποζημιώθηκαν για πρώτη φορά εξετάσεις προβλεπτικών βιοδεικτών που συνδέονταν με συγκεκριμένες φαρμακευτικές θεραπείες της εποχής. Στη συνέχεια, το 2022 αποζημιώθηκαν μόνο κάποιοι κύριοι βιοδείκτες για τον καρκίνο του μαστού με καθυστέρηση 4 ετών από την τιμολόγησή τους το 2018. Χρειάστηκαν όμως έντεκα ολόκληρα χρόνια από το 2014 για να γίνει το επόμενο βήμα, παρά τη μεγάλη πρόοδο στο πεδίο της διάγνωσης και της θεραπείας όλο αυτό το διάστημα.
Τον Οκτώβριο του 2025 τιμολογήθηκαν εξετάσεις που αφορούν φάρμακα τα οποία εντάχθηκαν στο σύστημα την περίοδο 2014-2025 (ΦΕΚ 5627/Β΄). Ωστόσο, έξι μήνες μετά τη δημοσίευση του ΦΕΚ, η αποζημίωση αυτών των εξετάσεων δεν έχει ενεργοποιηθεί. Το ακόμη πιο ανησυχητικό είναι ότι η διαπραγμάτευση μεταξύ του ΕΟΠΥΥ και των διαγνωστικών εργαστηρίων ακόμη δεν έχει ξεκινήσει. Αυτή είναι μια διαδικασία που στην πράξη αποδεικνύεται χρονοβόρα και κατακερματισμένη, χωρίς θεσμοθετημένα χρονοδιαγράμματα.
Σύμφωνα με μελέτη της ερευνητικής ομάδας του καθηγητή Κυριάκου Σουλιώτη, σχεδόν το σύνολο των ογκολόγων (99%) συστήνει τη διενέργεια εξετάσεων βιοδεικτών. Ωστόσο, ένα σημαντικό ποσοστό ασθενών δυσκολεύεται να έχει πρόσβαση σε αυτές. Περίπου το 46%, μάλιστα, δηλώνει ότι αλλάζει θεραπεία χωρίς να έχει προηγουμένως υποβληθεί σε σχετική εξέταση.
Οι τιμές αποζημίωσης των εξετάσεων βιοδεικτών (ΦΕΚ 2025) κυμαίνονται από 70 έως 870 ευρώ για μεμονωμένες εξετάσεις, γεγονός που δίνει μια σαφή εικόνα της επιβάρυνσης που καλούνται να αναλάβουν οι ασθενείς όσο η αποζημίωση δεν εφαρμόζεται. Για πολλούς, το ποσό αυτό λειτουργεί αποτρεπτικά, ακόμα περισσότερο όταν απαιτείται η διενέργεια πολλαπλών εξετάσεων βιοδεικτών, οδηγώντας είτε σε καθυστερήσεις είτε σε πλήρη αποφυγή των εξετάσεων.
Εξοικονόμηση για το σύστημα υγείας
Την ίδια στιγμή, τα οικονομικά δεδομένα δείχνουν ότι η μη αποζημίωση αποτελεί τελικά πιο δαπανηρή επιλογή. Ανάλυση της ομάδας του καθηγητή Οικονομικών της Υγείας Κώστα Αθανασάκη δείχνει ότι η εισαγωγή βιοδεικτών σε συγκεκριμένες κατηγορίες ασθενών μπορεί να οδηγήσει σε σημαντική εξοικονόμηση πόρων. Ενδεικτικά, σε ασθενείς με καρκίνο του πνεύμονα, μια αρχική επένδυση περίπου 600.000 ευρώ μπορεί να αποφέρει εξοικονόμηση 11,6 εκατομμυρίων ευρώ σε βάθος τριετίας. Αντίστοιχα, σε γυναικολογικούς καρκίνους, δαπάνη 1,2 εκατομμυρίων ευρώ συνδέεται με εξοικονόμηση 9,5 εκατομμυρίων ευρώ.
Παρά τις εξαγγελίες για αύξηση του προϋπολογισμού του ΕΟΠΥΥ για τους βιοδείκτες από 3,5 εκατομμύρια στα 10 εκατομμύρια ευρώ, η κάλυψη των νεοεισαχθέντων εξετάσεων παραμένει σε εκκρεμότητα. Πηγές από την αγορά φαρμάκου, επισημαίνουν ότι υπάρχει ήδη θεσμική δυνατότητα για άμεση ενεργοποίηση της διαδικασίας, με βάση τις τιμές που έχουν καθοριστεί στον ΦΕΚ, μέσω απόφασης του Διοικητικού Συμβουλίου του ΕΟΠΥΥ, ακόμη και πριν ολοκληρωθούν οι διαπραγματεύσεις. Όπως τονίζουν, μια τέτοια επιλογή θα μπορούσε να καλύψει άμεσα κρίσιμες ανάγκες, ιδίως για βιοδείκτες που συνδέονται με σωτήριες θεραπείες.
Παράλληλα, ωστόσο, η ένταξη των νέων εξετάσεων βιοδεικτών στην αποζημίωση απαιτεί και τη διασφάλιση αυστηρών προδιαγραφών ποιότητας. Η αξιολόγηση και πιστοποίηση των διαγνωστικών εργαστηρίων που θα τις διενεργούν, καθώς και η συνεχής παρακολούθηση από τον ΕΟΠΥΥ, αποτελούν βασικές προϋποθέσεις ώστε οι εξετάσεις να είναι αξιόπιστες και να οδηγούν σε πραγματικά αποτελεσματικές θεραπευτικές παρεμβάσεις.
Πώς η ανάλυση του DNA των όγκων ανοίγει νέους δρόμους στη θεραπεία του καρκίνου και γιατί το μέλλον μιας σημαντικής ελληνικής επιστημονικής πρωτοβουλίας παραμένει αβέβαιο
20°
