Το μυστικό της κατάθλιψης βρίσκεται στο έντερο;

Η αύξηση της σεροτονίνης στον βλεννογόνο του εντέρου μειώνει το άγχος και την κατάθλιψη σε μελέτες σε ζώα και μπορεί να προσφέρει μια νέες θεραπευτικές προσεγγίσεις.

Η μελέτη, που δημοσιεύτηκε στο περιοδικό Gastroenterology, δείχνει ότι η αύξηση της σεροτονίνης στο επιθήλιο του εντέρου —το λεπτό στρώμα των κυττάρων που επενδύουν το λεπτό και το παχύ έντερο— βελτιώνει τα συμπτώματα άγχους και κατάθλιψης σε μελέτες σε ζώα. Οι ερευνητές διαπίστωσαν επίσης ότι, στους ανθρώπους, η χρήση αντικαταθλιπτικών κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης αυξάνει τον κίνδυνο να εμφανίσουν τα μωρά δυσκοιλιότητα τον πρώτο χρόνο της ζωής τους.

Το άγχος και η κατάθλιψη είναι από τις πιο κοινές παθήσεις ψυχικής υγείας στις ΗΠΑ, με έναν στους πέντε ενήλικες να εμφανίζει συμπτώματα. Πολλοί άνθρωποι με διαταραχές της διάθεσης εμφανίζουν επίσης διαταραχές της αλληλεπίδρασης εντέρου-εγκεφάλου (DGBI), πεπτικά προβλήματα όπως το σύνδρομο ευερέθιστου εντέρου και λειτουργική δυσκοιλιότητα η οποία προκύπτει από προβλήματα επικοινωνίας μεταξύ του εντέρου και του εγκεφάλου. Τα αντικαταθλιπτικά —συμπεριλαμβανομένων των εκλεκτικών αναστολέων επαναπρόσληψης σεροτονίνης ή SSRIs— συνταγογραφούνται ευρέως για την κατάθλιψη, το άγχος και τα DGBI. Ενώ αυτά τα φάρμακα γενικά θεωρούνται ασφαλή, μπορεί να έχουν παρενέργειες, όπως γαστρεντερικά προβλήματα και άγχος, ιδιαίτερα νωρίς κατά τη διάρκεια της θεραπείας με SSRI, πράγμα που μπορεί να οδηγήσει τους ανθρώπους να σταματήσε να παίρνετε το φάρμακο.

Τα αντικαταθλιπτικά αποτελούν επίσης προκλήσεις κατά τη διάρκεια και μετά την εγκυμοσύνης λόγω της ικανότητάς τους να περνούν από τον πλακούντα και το μητρικό γάλα. Ορισμένες μελέτες δείχνουν υψηλότερη συχνότητα εμφάνισης διαταραχών της διάθεσης και των γνωστικών διαταραχών σε παιδιά που εκτέθηκαν σε SSRI κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, αν και άλλες μελέτες δίουν αντικρουόμενα αποτελέσματα. Πάντως, η παραμελημένη κατάθλιψη και το άγχος κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης έχουν γνωστούς κινδύνους τόσο για τη μητέρα όσο και για το μωρό, επομένως οι μέλλουσες μητέρες πρέπει να σταθμίσουν τους πιθανούς κινδύνους από τη λήψη φαρμάκων με τις ανάγκες ψυχικής τους υγείας.

Οι SSRIs λειτουργούν μπλοκάροντας μια πρωτεΐνη που ονομάζεται μεταφορέας σεροτονίνης, αυξάνοντας τα επίπεδα σεροτονίνης στον εγκέφαλο. Ωστόσο, η συντριπτική πλειονότητα της σεροτονίνης του σώματος παράγεται στο έντερο και ο μεταφορέας σεροτονίνης ευθυγραμμίζει επίσης τη λειτουργία του πεπτικού συστήματος. Για να κατανοήσουν καλύτερα τη σχέση μεταξύ της σεροτονίνης στο έντερο και των διαταραχών της διάθεσης και του γαστρεντερικού συστήματος, οι ερευνητές μελέτησαν μοντέλα ποντικών στα οποία αφαιρέθηκε ή μπλοκαρίστηκε ο μεταφορέας σεροτονίνης. Προηγούμενες μελέτες με επικεφαλής τον ερευνητές από την Ιατρική Σχολή του NYU βρήκαν ότι τα ποντίκια με έλλειψη του μεταφορέα σεροτονίνης στο σώμα, καθώς και τα ποντίκια που εκτέθηκαν σε SSRI κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και μετά από αυτή, παρουσίασαν αλλαγές στην ανάπτυξη του πεπτικού συστήματος και δυσλειτουργία της κινητικότητας ου εντέρου.

Οι ερευνητές προσδιόρισαν επίσης ότι τo πνευμονογαστρικo νεύρo —ένας βασικός δρόμος επικοινωνίας μεταξύ του πεπτικού συστήματος και του εγκεφάλου— είναι το μέσον με το οποίο η σεροτονίνη στο επιθήλιο του εντέρου ρυθμίζει τη διάθεση. Η διακοπή αυτής της επικοινωνίας σε ποντίκια προς μία κατεύθυνση—από το έντερο στον εγκέφαλο— επιδείνωσε το άγχος και την κατάθλιψη. Αναφορικά με τη χρήση αντικαταθλιπτικών κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, οι ερευνητές μελέτησαν περισσότερα από 400 ποντίκια, το ένα τέταρτο των οποίων έπαιρναν αντικαταθλιπτικά (SSRIs ή SNRI), καθώς και τα μωρά τους τα οποία παρακολούθησαν κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και καθόλη τη διάρκεια του πρώτου έτους της ζωής τους.  Η χρήση αντικαταθλιπτικών κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης αύξησε σημαντικά τον κίνδυνο να εμφανίσει ένα παιδί λειτουργική δυσκοιλιότητα, μια πολύ συχνή DGBI που μπορεί να είναι επώδυνη, κατά το πρώτο έτος της ζωής. «Διαπιστώθηκε ότι, στην ηλικία του ενός έτους, το 63% των παιδιών που εκτέθηκαν σε αντικαταθλιπτικά κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης παρουσίασαν δυσκοιλιότητα, σε σύγκριση με το 31% των παιδιών των οποίων οι μητέρες δεν έπαιρναν φάρμακα», δήλωσε η Larissa Takser, καθηγήτρια παιδιατρικής στο Université de Sherbrooke του Κεμπέκ. Αυτό το εύρημα υποδηλώνει πιθανή σύνδεση μεταξύ των επιπέδων σεροτονίνης στη μήτρα και στο έντερο και ανοίγει νέες πόρτες για την εξέταση των ιδιοτήτων SSRI που δεν έχουν μελετηθεί προηγουμένως. Χρειάζεται περισσότερη έρευνα για τη σύνδεση μεταξύ των SSRI, της σεροτονίνης και του εντέρου. Το επιθήλιο του εντέρου φαίνεται πως αποτελεί ένα κλειδί που θα ξεκλειδώσει τα μυστικά των διαταραχών της διάθεσης. Πιθανώς, στο μέλλον να μπορούμε να δράσουμε κατευθείαν στο επιθήλιο του εντέρου αποφεύγοντας τις ανεπιθύμητες ενέργειες των φαρμάκων, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης και του θηλασμού.