«AI food slop»: Γιατί οι ψεύτικες εικόνες φαγητού μάς προκαλούν αποστροφή

Τα σάντουιτς μοιάζουν αληθινά, αλλά κάτι πάνω τους είναι λάθος. Οι υφές επαναλαμβάνονται αφύσικα, τα υλικά δείχνουν σχεδόν πλαστικά και το αποτέλεσμα είναι αρκετά ρεαλιστικό ώστε να αναγνωρίζεται ως φαγητό, αλλά ταυτόχρονα τόσο παράξενο ώστε να προκαλεί δυσφορία.

Αυτό είναι το λεγόμενο «AI food slop», ένας όρος που χρησιμοποιείται όλο και περισσότερο για τις εικόνες φαγητού που δημιουργούνται με τεχνητή νοημοσύνη και καταλήγουν σε μενού, διαφημίσεις και πινακίδες καταστημάτων.

Το φαινόμενο γίνεται ολοένα πιο ορατό στις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς εστιατόρια και μικρές επιχειρήσεις αντικαθιστούν την παραδοσιακή φωτογράφιση προϊόντων με εικόνες που έχουν δημιουργηθεί από εργαλεία generative AI.

Μόνο που, αντί να ανοίγουν την όρεξη, αρκετές από αυτές τις εικόνες φαίνεται να πετυχαίνουν το ακριβώς αντίθετο.

«Ήταν τόσο αηδιαστικό που δεν μπορούσα να φάω»

Ο Κρις Μέρφι το διαπίστωσε όταν επισκέφθηκε ένα ντελικατέσεν κοντά στο γραφείο του στο Σικάγο. Το κατάστημα είχε πρόσφατα αντικαταστήσει τις φωτογραφίες του παλιού του μενού με εικόνες φαγητού δημιουργημένες από AI.

Τα σάντουιτς είχαν υπερβολικά καθαρές, επαναλαμβανόμενες υφές και μια υπερρεαλιστική εμφάνιση που, σύμφωνα με τον ίδιο, έκανε το φαγητό να δείχνει αφύσικο.

Ο Μέρφι είπε ότι η εικόνα ήταν τόσο δυσάρεστη ώστε τελικά δεν παρήγγειλε τίποτα.

Και δεν είναι ο μόνος. Φωτογραφίες παρόμοιων μενού κυκλοφορούν μαζικά στα social media, συγκεντρώνοντας εκατομμύρια προβολές και σχόλια από χρήστες που περιγράφουν τις εικόνες ως ανατριχιαστικές, αποκρουστικές ή απλώς «λάθος».

Γιατί όμως δεν μπορούμε να σταματήσουμε να κοιτάμε;

Σύμφωνα με την ψυχολόγο Στέφανι Σάρκις, η αντίδραση σχετίζεται με το γεγονός ότι οι εικόνες βρίσκονται κάπου ανάμεσα στο οικείο και στο αφύσικο.

Ο εγκέφαλος αναγνωρίζει το αντικείμενο ως φαγητό, αλλά ταυτόχρονα αντιλαμβάνεται ότι υπάρχουν λεπτομέρειες που δεν ταιριάζουν με αυτό που περιμένει να δει.

Αυτό μπορεί να δημιουργήσει μια αντίδραση «προσέγγισης και αποφυγής»: θέλουμε να κοιτάξουμε μακριά, αλλά ταυτόχρονα ο εγκέφαλος προσπαθεί να επεξεργαστεί την εικόνα και μας κάνει να την παρατηρούμε ακόμη περισσότερο.

Η δυσφορία μπορεί να είναι εντονότερη σε ανθρώπους με τρυποφοβία, δηλαδή έντονη αποστροφή απέναντι σε επαναλαμβανόμενες τρύπες, μοτίβα ή υφές.

Οι εικόνες που παράγει η τεχνητή νοημοσύνη συχνά περιλαμβάνουν ακριβώς τέτοιες επαναλήψεις, δημιουργώντας αφύσικες επιφάνειες σε κρέας, ψωμί, τυρί ή άλλα υλικά.

Ο εγκέφαλος βλέπει κάτι που «δεν πρέπει να φαγωθεί»

Η Σάρκις εξηγεί ότι τέτοιου είδους αντιδράσεις έχουν πιθανότατα εξελικτικές ρίζες. Η αποστροφή απέναντι σε ασυνήθιστες υφές ή μοτίβα μπορεί να λειτουργεί ως μηχανισμός προστασίας απέναντι σε μόλυνση, ασθένεια, σήψη ή παράσιτα.

Όταν μια εικόνα φαγητού μοιάζει βιολογικά παράξενη, ο εγκέφαλος μπορεί να την αντιμετωπίσει σαν κάτι που ενδεχομένως δεν είναι ασφαλές.

Και αυτό ακριβώς αποτελεί πρόβλημα για μια διαφήμιση φαγητού: αντί να δημιουργεί πείνα, μπορεί να ενεργοποιεί έναν μηχανισμό αποστροφής.

Οι φωτογράφοι φαγητού δεν πείθονται από το AI

Η Έμιλι Χοκς, επαγγελματίας φωτογράφος φαγητού στη Νέα Υόρκη, λέει ότι μαζί με άλλους δημιουργούς του χώρου ανταλλάσσουν μεταξύ τους παραδείγματα από κακές διαφημίσεις AI.

Για εκείνη, το βασικό πρόβλημα είναι ότι το φαγητό έχει λεπτομέρειες τις οποίες οι άνθρωποι γνωρίζουν ενστικτωδώς, ακόμη κι αν δεν μπορούν να εξηγήσουν ακριβώς τι έχει πάει στραβά.

Ένα πραγματικό πιάτο έχει ατέλειες, διαφορετικές υφές, τυχαίες λεπτομέρειες και φυσικές αναλογίες. Οι εικόνες AI τείνουν να εξομαλύνουν ή να υπερβάλλουν αυτά τα στοιχεία, παράγοντας κάτι που είναι τεχνικά αναγνωρίσιμο αλλά όχι πειστικό.

Η Χοκς υποστηρίζει ότι στην περίπτωση του φαγητού η πραγματική φωτογραφία διατηρεί ένα βασικό πλεονέκτημα: δείχνει στον πελάτη κάτι που μπορεί πράγματι να φανταστεί ότι θα φάει.

Το πρόβλημα είναι και θέμα εμπιστοσύνης

Το «AI food slop» εμφανίζεται σε μια περίοδο κατά την οποία η στάση απέναντι στην τεχνητή νοημοσύνη γίνεται πιο επιφυλακτική.

Έρευνα του Pew Research Center τον Αύγουστο του 2026 έδειξε ότι το 55% των Αμερικανών κάτω των 30 ετών δηλώνει περισσότερο ανήσυχο παρά ενθουσιασμένο με την τεχνητή νοημοσύνη.

Παράλληλα, δημοσκόπηση της YouGov τον Ιούλιο έδειξε ότι επτά στους δέκα ενήλικες θεωρούν πως οι τεχνολογικές εταιρείες έχουν αποκτήσει υπερβολικά μεγάλη δύναμη.

Πηγή: USA Today