Τσομπανάκος, μια ταβέρνα-μουσείο της παλιάς Ελλάδας με άπαιχτο φαγητό

Όταν η δουλειά σου είναι να γράφεις για εστιατόρια, ο νους σου έχει μάθει να κοιτά μπροστά, στο καινούργιο, σ’ αυτό που πρόσφατα άνοιξε και σε κείνο που ετοιμάζεται να στρώσει τα τραπέζια του. Πίσω σου αφήνεις τη μνήμη όσων αγάπησες μια που αυτό το επάγγελμα δεν σ’ αφήνει να δεθείς, αφού πρωτίστως σε χρειάζεται στα νέα μετερίζια. Η όρεξη μέσα σου, όμως, κάποιες στιγμές σου θυμίζει νόστιμες, ξεχασμένες στιγμές από ένα παμπάλαιο παρελθόν, όπως τα παϊδάκια και τα σαλιγκάρια του Τσομπανάκου, ο οποίος δεν ξέρεις καν αν ζει ακόμα ή αν έσβησε σε κάποια γωνία του χρόνου. Επέστρεψα δεκαετίες μετά, στις εσχατιές της Καισαριανής, εδώ που κάποτε δεν είχε πολυκατοικίες αλλά βοσκοτόπια, σ’ αυτά που έβοσκε τα πρόβατά του ο τσομπανάκος παππούς Θεόφιλος. Αυτός που το 1954, έστησε εδώ ένα μικρό κουτούκι με οκτώ τραπέζια. Από τότε, η ταβέρνα μεγάλωσε και πέρασε με έναν ημιυπαίθριο χώρο απέναντι στο δάσος, θαρρείς και μόνο για έναν λόγο: για να χωρέσει τα μυριάδες, εκατομμύρια μπιχλιμπίδια που κρέμονται από παντού, σε ένα θεότρελο σύμπαν που σου καίει τα μάτια, τα οποία αδυνατούν να χωρέσουν την πληροφορία.

Τσομπανάκος: μια ταβέρνα από το 1954 στην Καισαριανή

Μουσείο του κιτς, μουσείο-μεμοραμπίλια, μουσείο της παλιάς Ελλάδας, μουσείο της μπάλας και της αθλητικής φανέλας, όπως και να το πεις αυτό εδώ το θαύμα, μέσα είσαι! Αν ποτέ χρειαστεί να εκκενωθεί ο χώρος, το Μοναστηράκι και το Σχιστό θα βογκήξουν και οι παλαιοπώλες του λεκανοπεδίου θα τρίβουν τα χέρια τους. Νεροκολοκύθες, ραδιόφωνα, καζάνια του τσίπουρου, φακοί, κόσκινα, ταγάρια, παλιά τηλέφωνα, κουτιά από τσιγάρα, διαφημίσεις, ζωγραφιές και όλα μαζί τα κουζινικά του Άλλοτε, σε μια χρωματική συμφωνία-ασυμφωνία που λειτουργεί σαν θαλπωρή και σαν αναμμένο τζάκι, αν το μάτι σου μπει στον κόπο να ψάξει το τοπίο, θα βρει όλα όσα μας μεγάλωσαν, από τις μπίλιες και τα φλιτζανάκια του καφέ μέχρι το τζουκ-μποξ (…που λειτουργεί!). Δεν ξέρω τί μαγιά έβαλε ο παππούς Θεόφιλος, που ήρθε στα 16 του πρόσφυγας από τη Σμύρνη, σε κείνο το πρώτο κουτούκι, όμως ο Τσομπανάκος γρήγορα έγινε γνωστός για το παϊδάκι του, το λεπτοκομμένο και ευωδιαστό, αυτό τον έκανε διάσημο.

Ο γιος Κυριάκος, μεγάλωσε εδώ μέσα, πήρε τη σκυτάλη του Θεόφιλου που ευτύχησε να μακροημερεύσει κοτσονάτος και στις επάλξεις ως τα 110 του. Η Μπέλου και ο Τσιτσάνης είχαν το δικό τους τραπέζι, ερχόντουσαν ξημερώματα μετά το Χάραμα, ο Κυριάκος τους άφηνε φαγάκι στην κατσαρόλα, σαν στο σπίτι τους, και το κλειδί κάτω από μια πέτρα, να ανοίξουν, να φάνε, να ηρεμήσουν, να ξεκουραστούν και να του αφήσουν το κλειδί να ξανανοίξει το πρωί, ο φίλος του Λευτέρης Παπαδόπουλος σκάρωνε στιχάκια στο πακέτο από τα τσιγάρα του και ο αθλητικός κόσμος τον έβαλε στην καρδιά του και δεν τον έχει βγάλει ποτέ από κει. Αθλητές και παράγοντες θα συναντήσεις μέχρι σήμερα, από τον παππού στον εγγονό και αυτοί, όπως η ταβέρνα.

Ο Τσομπανάκος έγινε γνωστός για το παϊδάκι του

Στο σήμερα, ο εγγονός Θεόφιλος Κανονιέρης ο νεότερος, θα σε υποδεχτεί στα χνάρια των προγόνων με το κελαριστό αέναο γελάκι που τον χαρακτηρίζει. Δεν ξέρω τί πάρτι «παίζει» στην καρδιά αυτού του παιδιού αλλά είναι όλος μια φωτεινή χαρά που λες τίποτα και ποτέ δεν τη σκιάζει. Μαζί θυμόμαστε τον μπαμπά Κυριάκο, που του έφερνα κάποτε όσα τζάτζαλα-διακοσμητικά ξεκαθάριζα από το σπίτι μου και θυμάμαι με τί χαρά πάντα έβρισκε χώρο μέσα στον συρφετό, να στήσει κάπου μια πορσελάνινη μπομπονιέρα ή ένα τασάκι-χελιδόνι. Μέγας εραστής του Σχιστού και κάθε αγοράς και παζαριού, ο Κυριάκος δημιούργησε μόνος του ένα ολοκληρωμένο μουσείο της περασμένης Ελλάδας χωρίς καν να το αντιληφθεί.

Ο Θεόφιλος, σήμερα, μέσα από όλα αυτά τα θυμητάρια, θα σου ξεχωρίσει μόνο μια ζωγραφιά: το κάδρο με τη Σμύρνη που έφερε μαζί του, μέσα στη βάρκα του ξεριζωμού ο παππούς: του το έδωσε η μανούλα του για να μην ξεχάσει ποτέ τη χαμένη πατρίδα. Όλα εδώ, μένουν αυτό που ήταν: το τζάκι, οι κατσαρόλες, τα παλιά γκαρσόνια, η ψησταριά με τα κάρβουνα στον δικό της μικρό χώρο, εκεί που κόβεται το ζώο ολόκληρο για να μεταμορφωθεί σε «φρούτα του δάσους», όπως θα σου ανακοινώσει ο σερβιτόρος το λαχταριστό παϊδάκι. Αρνιά, χοιρινά και τυροκομικά έρχονται από τη Σπερχειάδα, το μοσχαρίσιο κρέας από την Κομοτηνή, τα λαχανικά τα διαλέγει στου Ρέντη αυτοπροσώπως ο Θεόφιλος.

Λαχανοντολμάδες, σπανακοτυρόπιτα και η κληρονομιά μιας πολίτισσας γιαγιάς

Στην κουζίνα, επιμένει η κληρονομιά της πολίτισσας γιαγιάς, κάπου εδώ τριγυρνάει κι αυτή, μέσα στις ευωδιές από τα σουτζουκάκια της, τα σαλιγκάρια στιφάδο, τα μανιτάρια με πλιγούρι και κυρίως τους υπέροχους, λεμονάτους λαχανοντολμάδες. Σπεσιαλιτέ επίσης, η σπανακοτυρόπιτα με τις καυκαλήθρες και το σταμναγκάθι, η κοκκινιστή προβατίνα με τη μακαρονάδα της, η πολίτικη σαλάτα με την καυτερή πιπερίτσα, οι ωραιότατοι ντολμάδες αυγολέμονο με αμπελόφυλλο και κιμά, το αφράτο κεμπάπ στα κάρβουνα και το κοντοσούβλι στη λαδόκολλα. Δικό μου επίσης αγαπημένο, οι κοκκινιστοί, αφράτοι, αρωματικοί, μπαμπάτσικοι κεφτέδες με ντοματένια σάλτσα, παρέα με τις ωραιότατες τηγανητές πατάτες. Και επειδή ενίοτε τα απλά πράγματα έχουν τα περισσότερα να πουν για τη νοστιμιά και την ποιότητα, θα μνημονεύσω το βελούδο της φάβας αλλά και τη ζωντανή φρεσκάδα μιας κλασικότατης μαρουλοσαλάτας.

Ανακρέοντος 2, Καισαριανή, 2107248441