To Παρίσι μάς πέφτει μακριά; 

Αυτές οι συνάξεις όπου οι δύο πρώην, Καραμανλής και Σαμαράς, δίνουν το παρών, έχουν τελικά και παιδευτικό χαρακτήρα. Μας θυμίζουν τις διαφορετικές εκδοχές της ΝΔ. Ο ένας μετά τις κουμπαριές με τον Ερντογάν ανακάλυψε τη σκληρή γραμμή στα ελληνοτουρκικά. Ενδιαμέσως οδήγησε τη χώρα στη χρεοκοπία και την ανυποληψία με τα greek statistics. Ο άλλος, πάλι, υπερασπίζεται την ψυχή της παράταξης, ήταν ο ίδιος όμως που επέμεινε να συμμετάσχει το ΛΑΟΣ στην κυβέρνηση. Προηγουμένως είχε συμβάλει με τα Ζάππεια στον εκτροχιασμό της κοινωνίας και του πολιτικού συστήματος. Μπροστά τους ο Μητσοτάκης εμφανίζεται σαν ένας κεντρώος, ευρωπαϊστής, μετριοπαθής πολιτικός. Στη σημερινή Ευρώπη αυτό τείνει να αποτελεί εξαίρεση.

Το πρόβλημα είναι ότι το κέντρο δεν βρίσκεται στα καλύτερά του. Μοιάζει να συνεχίζουμε να ζούμε στην εποχή των άκρων. Σε ολόκληρο τον κόσμο, και κυρίως ίσως στη Δύση και στην Ευρώπη, που μας ενδιαφέρει άμεσα, τα κόμματα του μεσαίου χώρου υποχωρούν. Ευνοημένη είναι μια σκληρή, εθνικιστική, ξενοφοβική δεξιά. Το πώς εξηγείται και πώς μπορεί να αναστραφεί αυτή η τάση παραμένει ένα ανοιχτό ερώτημα.

Μέχρι σήμερα οι στρατηγικές για την αντιμετώπιση των ακροδεξιών κομμάτων δεν έχουν αποδειχτεί ιδιαίτερα επιτυχημένες. Η υιοθέτηση της ατζέντας τους συνήθως έχει τα αντίθετα αποτελέσματα. Οδηγεί στην περιθωριοποίηση των παραδοσιακών συντηρητικών κομμάτων. Συνέβη στη Γαλλία, όπου οι γκωλικοί έχουν εξαερωθεί. Στη Βρετανία, όπου οι Τόρις έχουν βρεθεί στην τρίτη θέση. Και πρόσφατα στη Γερμανία, όπου οι Χριστιανοδημοκράτες δεν κατάφεραν καν να μπουν στην τοπική Βουλή του Μακλεμβούργου-Δυτικής Πομερανίας.

Μένει να φανεί τι θα συμβεί στην Ελλάδα. Η κυβέρνηση, ενόψει και του κόμματος Σαμαρά, αποποιείται ακόμα και το δικό της παρελθόν, π.χ. στο ζήτημα του γάμου των ομοφύλων. Θέλει να προλάβει την κριτική από τα δεξιά της υιοθετώντας σκληρή στάση σε ζητήματα όπως το μεταναστευτικό. Κινδυνεύει έτσι να βρεθεί να πατά σε δύο βάρκες. Η ελληνική ιδιαιτερότητα, πάντως, είναι ότι στην πραγματικότητα δεν υπάρχει στον ορίζοντα κάποιο δεξιό κόμμα που θα μπορούσε να την απειλήσει διεκδικώνταςτην εξουσία. Μόνο ζημιά μπορεί να της κάνουν, στερώντας της την αυτοδυναμία. Έχουμε να κάνουμε με προσωπικά μαγαζάκια ανύπαρκτης αξιοπιστίας. Με δεδομένη την παντελή απουσία κουλτούρας συνεργασίας, όμως, αυτό θα μπορούσε να οδηγήσει σε αδιέξοδο.

Σε ολόκληρο τον κόσμο τα κόμματα του μεσαίου χώρου υποχωρούν. Ευνοημένη είναι μια σκληρή, εθνικιστική, ξενοφοβική δεξιά.

Στην αντιπολίτευση το ζήτημα δεν τους απασχολεί παρά μόνο φραστικά. Χρησιμοποιούν ως φόβητρο, για παράδειγμα, την «κρυφή ατζέντα» της ΝΔ για συνεργασία με τον Βελόπουλο. Στην πραγματικότητα, όμως, θα τους βόλευε πολύ ένας τέτοιος δεξιός αντίπαλος. Και σίγουρα δεν είναι διατεθειμένοι να συνεργαστούν μετεκλογικά με τη ΝΔ προκειμένου να αποτρέψουν μια τέτοια εξέλιξη. Έτσι, στην πράξη, το μόνο που κάνουν είναι να προσπαθούν να πάρουν λίγη από τη λάμψη των ηρώων τους στο εξωτερικό. Δίνουν μάχες δι’ αντιπροσώπων. Στο ΠΑΣΟΚ ορκίζονται στο όνομα του Σάντσεθ, στην ΕΛΑΣ στον Μελανσόν. Και οι δύο ξορκίζουν τον Μακρόν, όπως παλιότερα ο Τσίπρας τον Ολαντρέου, και βέβαια λιώνουν για τον Μαμντάνι στη Νέα Υόρκη και τον Λούλα στη Βραζιλία. Όλα αυτά προσφέρουν ηρωικές καταχωρίσεις στα κοινωνικά δίκτυα, αλλά βέβαια δεν έχουν σχέση με την ελληνική πραγματικότητα. Το μεγάλο πρόβλημα που τους απασχολεί, πάντως, είναι γιατί στη Γαλλία οι φοιτητές ξεσηκώνονται και στην Ελλάδα εξακολουθούν να κάθονται στον καναπέ. Η δική τους εξήγηση είναι ότι εδώ οι νέοι δεν βλέπουν πολιτική προοπτική σε έναν τέτοιο αγώνα. Μπορεί να είναι κι έτσι. Γι’ αυτό όμως ευθύνεται η ίδια η αντιπολίτευση, η οποία πρωτίστως ενδιαφέρεται για το ποιο κόμμα, ΕΛΑΣ ή ΠΑΣΟΚ, θα βγει πρώτο. Όλα τ’ άλλα έπονται.

Ενδεχομένως όμως να υπάρχει κι ένας άλλος, πιο ισχυρός λόγος. Στην Ελλάδα ζήσαμε την εξέγερση το 2011. Το δικό μας Παρίσι ήταν οι «Αγανακτισμένοι» στο Σύνταγμα. Το αποτέλεσμα ήταν η κυβέρνηση Σύριζα και η κωλοτούμπα. Όχι ακριβώς αυτό που ζητούσε ο κόσμος. Ο οποίος σήμερα δεν δείχνει διατεθειμένος να ανταποκριθεί στις εκκλήσεις και στο «άντε και στα δικά μας». Ακόμα περισσότερο, όμως, τότε υπήρχαν οι οργανωτικές δομές για να στηρίξουν τις πολυήμερες κινητοποιήσεις. Ο αυθορμητισμός δεν αρκεί. Τον ρόλο τον είχε αναλάβει ο ΣΥΡΙΖΑ στην κάτω πλατεία και η Χρυσή Αυγή στην πάνω. Δύο οργανώσεις οι οποίες, όπως έγραψε ο Νίκος Μαραντζίδης, κινούνταν «σαν το ψάρι στο νερό» μεταξύ των «Αγανακτισμένων». Και οι δύο βρίσκονται σε αποδρομή. Ορφάνεψε το πεζοδρόμιο. Κάτι καλό μπορεί να έκανε τελικά ο Τσίπρας διαλύοντας το κόμμα του. Καλού κακού, πάντως, ας περιμένουμε και τον Νοέμβριο.