Απαγόρευση των social media για παιδιά κάτω των 15 ετών: … μα όλοι στην τάξη έχουν λογαριασμό

Ο γονιός διστάζει να επιτρέψει στο παιδί του να αποκτήσει λογαριασμό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Του έχει εξηγήσει τους κινδύνους και του προτείνει να περιμένει. Όμως η αντίδραση παραμένει ίδια: «Είσαι υπερβολικός». Και κάθε φορά αναρωτιέται αν, προσπαθώντας να το προστατεύσει, το αφήνει έξω από την παρέα. Σε πολλά σπίτια, αυτή η συζήτηση επαναλαμβάνεται καθημερινά. Και όσο η απόφαση βαραίνει κάθε οικογένεια χωριστά, το «όλοι οι άλλοι» γίνεται ένα επιχείρημα που δύσκολα αντιμετωπίζεται.

Την ίδια ώρα, σ’ ένα άλλο σπίτι, ένα παιδί ανοίγει την εφαρμογή για να δει ένα βίντεο πριν κοιμηθεί. Το επόμενο αρχίζει αυτόματα κι ο ύπνος μετατίθεται συνεχώς. Μια έφηβη επιστρέφει ξανά και ξανά στην ανάρτησή της για να ελέγξει ποιος αντέδρασε, ποιος σχολίασε, ποιος την αγνόησε. Ένα προσβλητικό στιγμιότυπο κυκλοφορεί από κινητό σε κινητό και ακολουθεί ένα παιδί μέχρι το δωμάτιό του. Η πίεση της παρέας εισβάλλει στον ιδιωτικό του χώρο και δεν σταματά όταν κλείνει η πόρτα του σπιτιού.

Πίσω από αυτές τις εμπειρίες υπάρχουν συγκεκριμένες σχεδιαστικές επιλογές. Η ατέρμονη ροή, οι ειδοποιήσεις και οι προτάσεις που προσαρμόζονται στα ενδιαφέροντά μας ενθαρρύνουν τη συνεχή επιστροφή στην εφαρμογή. Όταν ακόμα κι εμείς οι ενήλικες δυσκολευόμαστε ν’ αφήσουμε το κινητό, πώς περιμένουμε από ένα παιδί να αντισταθεί μόνο του σε μηχανισμούς που τροφοδοτούν την παρόρμηση και την ανάγκη του για αποδοχή; Η απαγόρευση πρόσβασης στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για παιδιά κάτω των 15 ετών θέτει έναν κοινό κανόνα προστασίας και αναθέτει την ευθύνη εφαρμογής του στις ίδιες τις πλατφόρμες και όχι στους γονείς. Έτσι, ο γονιός αποκτά ένα ισχυρό στήριγμα απέναντι στην πίεση να υποχωρήσει επειδή «έτσι κάνουν όλοι». Το ηλικιακό όριο, ωστόσο, αφορά συγκεκριμένα τις πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης. Το διαδίκτυο παραμένει εργαλείο επικοινωνίας, γνώσης και δημιουργίας, αναπόσπαστο μέρος τόσο της δικής μας καθημερινότητας όσο και των παιδιών μας. Δεν υποτιμούμε όσα βρίσκουν στα κοινωνικά δίκτυα: το χιούμορ, τα κοινά ενδιαφέροντα, την αίσθηση της συμμετοχής σε μια παρέα. Γι’ αυτό και η συζήτηση για το όριο θέλει ειλικρίνεια και επιχειρήματα που να απαντούν στις δικές τους αντιρρήσεις. Ο κανόνας αποκτά μεγαλύτερη δύναμη όταν κι εμείς οι γονείς υιοθετούμε το μέτρο, κατανοώντας την ανάγκη που το επιβάλλει. Όσο πιο καθαρά αντιλαμβανόμαστε τη χρησιμότητά του, τόσο πιο πειστικά μπορούμε να εξηγήσουμε την αξία του στα παιδιά μας και να απαιτήσουμε την τήρησή του από τις εταιρείες.

Δεν είναι όμως μόνο τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η δυσκολία αποσύνδεσης μπορεί να αφορά και παιχνίδια ή άλλες εφαρμογές. Η καθημερινή επαφή μάς βοηθά να διακρίνουμε αν η χρήση στερεί από το παιδί τον ύπνο, επηρεάζει τη σχολική του επίδοση ή περιορίζει άλλα ενδιαφέροντά του. Δεν έχουμε πάντα έτοιμες απαντήσεις. Μπορούμε όμως ν’ ακούμε όσα απασχολούν τα παιδιά μας χωρίς να βιαζόμαστε να τα επιπλήξουμε. Μετράει και το δικό μας παράδειγμα: πόσο εύκολα πείθουμε ένα παιδί ν’ αφήσει το κινητό, όταν εμείς οι ίδιοι ελέγχουμε τις ειδοποιήσεις μας την ώρα που μας μιλά;

Οι Σχολές Γονέων μπορούν να προσφέρουν πρακτική στήριξη σ’ αυτές τις δυσκολίες. Αντίστοιχα, το σχολείο μπορεί να δώσει στα παιδιά εφόδια για να αναγνωρίζουν τη χειραγώγηση, να προστατεύουν τα δεδομένα τους και να ζητούν βοήθεια. Παράλληλα, η προτροπή «βγες έξω» έχει νόημα όταν υπάρχουν χώροι για τις παρέες τους και προσιτές επιλογές για όσα τα ίδια θέλουν να κάνουν. Αξίζει να τα ακούσουμε, αντί να αποφασίσουμε εμείς πώς θα γεμίσουν τον χρόνο τους. Το στοίχημα είναι να φτάσουν στην ηλικία πρόσβασης στα κοινωνικά δίκτυα με μεγαλύτερη αυτονομία και πιο καλλιεργημένη κρίση, ώστε να επιλέγουν τι μοιράζονται, ποιους εμπιστεύονται και πότε αποσυνδέονται. Ένας κοινός κανόνας μπορεί ν’ ανοίξει αυτόν τον δρόμο. Η συνέπεια της Πολιτείας, η ευθύνη των εταιρειών και η συμμετοχή των γονέων θα του δώσουν διάρκεια.