Περιμένοντας μια εθνική πρωτοβουλία καταναλωτικής συνείδησης
Αν το κράτος παίξει σωστά τον ρόλο του και ο καταναλωτής παίξει σωστά τον δικόν του, τότε δεν χρειάζονται ούτε παρακάλια ούτε πιέσεις. Βέβαια τότε δεν θα υπάρχει και καμάρι για τις τιμές που «ρίχνει η κυβέρνηση».
Μείωση τιμών στα σούπερ μάρκετ: γιατί η κυβερνητική πίεση δεν αρκεί και πώς η καταναλωτική συνείδηση μπορεί να επηρεάσει την αγορά.
Υπάρχει ένα πολύ ωραίο ρητό που λέει «δώσε σε έναν άνθρωπο ένα ψάρι και θα φάει για μια μέρα. Μάθε του να ψαρεύει και θα τρώει σε όλη του τη ζωή». Φυσικά, ο συγκεκριμένος άνθρωπος που θα τρώει κάθε μέρα ψάρι θα δηλητηριαστεί από υδράργυρο, αλλά το ρητό είναι παλιό. Το νόημά του, όμως, ανήκει στην κατηγορία «πάντα επίκαιρο» και ταιριάζει γάντι στην κυβερνητική πρωτοβουλία για μείωση των τιμών.
1.740 προϊόντα είναι από χθες πιο φτηνά κι αυτό δύσκολα κάποιος θα το πει κακό. Μόνο που αυτή η μείωση της τιμής δεν είναι αποτέλεσμα ορθής λειτουργίας της αγοράς και των ελεγκτικών μηχανισμών, αλλά κυβερνητικής πίεσης. Η κυβέρνηση παρακάλεσε τις αλυσίδες σούπερ μάρκετ (ή πίεσε με άλλους τρόπους που ενδεχομένως να ανοίγουν δυσάρεστες συζητήσεις) κι εκείνες υπέκυψαν στα παρακάλια (ή την πίεση). Πράγμα που σημαίνει ότι οι τιμές έπεσαν προσωρινά και σύντομα θα επανέλθουν. Και μπορεί να πάνε κι ακόμα ψηλότερα, αφού κανείς δεν ασχολείται με τον μοναδικό τρόπο που μπορεί στ’ αλήθεια να πιέσει τις τιμές προς τα κάτω: την καταναλωτική συνείδηση.
Ένα προϊόν έχει την τιμή στην οποία βρίσκει πολλούς πρόθυμους να το αγοράσουν. Ένα τυρί π.χ. που κάνει 25 ευρώ το κιλό, κάνει τόσο επειδή κάποιοι (αρκετοί για να διατηρήσουν την παραγωγή) θα το αγοράσουν τόσο. Αν δεν το αγοράσει κανείς (ή πολύ λίγοι), η τιμή θα πέσει ή ο παραγωγός -αν δεν βγαίνει- θα πάψει να παράγει το συγκεκριμένο τυρί. Το ίδιο ισχύει πάνω κάτω για τα περισσότερα προϊόντα, με εξαίρεση τα μονοπώλια σε είδη ζωτικής σημασίας: το νερό, όσο και να κάνει, θα το πληρώσεις (αν και, όταν ακριβαίνει, μπορεί να περιορίσεις τη σπατάλη του). Γιατί, όμως, να πληρώσεις ένα ακριβό καθαριστικό που θα σου κάνει την ίδια δουλειά με κάποιο πολύ φτηνότερο; Ακόμα κι αν η ποιότητα του καθαρισμού πέσει λίγο, αυτός είναι ο μοναδικός τρόπος να απαιτήσεις τη μείωση στην τιμή του ακριβού προϊόντος;
Αν το κράτος παίξει σωστά τον τον ρόλο του και ο καταναλωτής παίξει σωστά τον δικόν του, τότε δεν χρειάζονται ούτε παρακάλια ούτε πιέσεις
Αυτού του είδους η στάση μπορεί να διδαχθεί και να εμπεδωθεί, κι ο μόνος λόγος που δεν διδάσκεται και δεν εμπεδώνεται είναι επειδή είναι βολικότερο ο καταναλωτής να αντιμετωπίζεται σαν ένα μικρό παιδάκι που έχει ανάγκη την κρατική καθοδήγηση. Είναι βολικό για το κράτος, βολικό για τους εμπόρους που πουλάνε φύκια ή έστω βαμβακερές κορδέλες για μεταξωτές, είναι βολικό και για τους δημοσιολογούντες που προτιμούν να καταγγέλλουν τις ευθύνες μιας κυβέρνησης παρά τις ευθύνες του κοινού τους.
Το κράτος φυσικά έχει ρόλο να παίξει και ο ρόλος του είναι ο ελεγκτικός. Αν το κράτος παίξει σωστά αυτόν τον ρόλο του και ο καταναλωτής παίξει σωστά τον δικόν του, τότε δεν χρειάζονται ούτε παρακάλια ούτε πιέσεις. Βέβαια τότε δεν θα υπάρχει και καμάρι για τις τιμές που «ρίχνει η κυβέρνηση». Και μπράβο της.
ΥΓ.: Ο υπουργός Θεοδωρικάκος υποστήριξε ότι το μεγάλο πρόβλημα δεν είναι οι τιμές αλλά οι αποδοχές. Μόνο που οι αποδοχές είναι συνάρτηση της χαμηλής παραγωγικότητας της χώρας και δεν μπορούν να αυξηθούν μόνο επειδή το γουστάρουμε (δεν μπορεί κάποιος που παράγει Χ σε Υ χρόνο να έχει τις ίδιες αποδοχές που έχει αυτός που παράγει 2Χ στον ίδιο χρόνο). Αλλά δεν είναι πολύ πιο εύκολο να καμαρώνεις για πιέσεις που οδηγούν σε μειώσεις τιμών από το να κάνεις όλα όσα θα οδηγούσαν σε αύξηση παραγωγικότητας σε μια χώρα που και ο ιδιωτικός της τομέας έχει τα κουσούρια του δημοσίου;
19°
