Στέφανος Κασσελάκης: Τα πολλά πρόσωπα ενός πολιτικού influencer

Ο Στέφανος Κασσελάκης κλήθηκε για δεύτερη φορά μέσα σε μερικούς μήνες να πείσει τη βάση του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ για την επανεκλογή του ως πρόεδρος. Στην εναρκτήρια ομιλία του στο 4ο Συνέδριο του κόμματος παρουσίασε τον εαυτό του ως ένα δυναμικό, έντιμο και αξιόπιστο πολιτικό που δεν τον «κρατάει» κανείς, που δεν έχει τίποτα να κρύψει και τίποτα να φοβηθεί. Επίσης, για μια ακόμα φορά, μας υπενθύμισε το βασικό συγκριτικό του πλεονέκτημα έναντι των εσωκομματικών αντιπάλων του: την καθημερινή, αδιαμεσολάβητη και ειλικρινή συνομιλία που έχει χτίσει με την κοινωνία.

Πράγματι, αν έχει κάτι να επιδείξει έως τώρα ο Στέφανος Κασσελάκης είναι η ικανότητά του να εφαρμόζει μια τακτική πολιτικής επικοινωνίας που αξιοποιεί την τεράστια εμβέλεια και προσωποποιημένη στόχευση του Διαδικτύου, η οποία καθιστά εφικτή την παράθεση απόψεων, θέσεων και επιχειρημάτων ακριβώς εκεί όπου είναι πιο επιδραστικά. Από τα πρώτα δείγματα γραφής του, ο Στέφανος Κασσελάκης φαίνεται πως δεν προσαρμόζει τον πολιτικό του λόγο, ούτε στρογγυλεύει τις απόψεις του ανάλογα με το εκάστοτε ακροατήριό του. Αντιθέτως, γνωρίζοντας πολύ καλά την επιμέλεια του περιεχομένου και την εξατομίκευση των εμπειριών των χρηστών που προσφέρουν πολλές διαδικτυακές πλατφόρμες, χρησιμοποιεί τα κυρίαρχα μέσα κοινωνικής δικτύωσης με δημιουργικότητα, αμεσότητα και αυτοπεποίθηση, παραμένοντας όμως επιλεκτικός ως προς τον σε ποιον παρουσιάζονται ποια επιχειρήματα.

Αν υπάρχει κάτι προβληματικό με την στρατηγική της στοχευμένης επιλογής εκλογικού ακροατηρίου δεν είναι η αποτελεσματικότητα της περίφημης αδιαμεσολάβητης συνομιλίας με την κοινωνία, αλλά η παραβίαση ενός βασικού αξιώματος της ίδιας της έννοιας της συνομιλίας· αυτού που ο Βρετανός φιλόσοφος της γλώσσας Paul Grice έχει ορίσει ως «επαρκή πληροφόρηση». O Grice περιγράφει το αξίωμα της επαρκούς πληροφόρησης με την ακόλουθη αναλογία: «Αν με βοηθάτε να επιδιορθώσω ένα αυτοκίνητο, περιμένω η συνεισφορά σας να μην είναι ούτε μεγαλύτερη ούτε μικρότερη από ό,τι απαιτείται. Αν, για παράδειγμα, σε ένα συγκεκριμένο στάδιο χρειάζομαι τέσσερις βίδες, περιμένω να μου δώσετε τέσσερις και όχι δύο ή έξι».

Το γεγονός ότι οι σύγχρονες ψηφιακές τεχνολογίες επιτρέπουν την ακριβή στόχευση συγκεκριμένων ακροατηρίων καθιστά τις μαζικές διαδικτυακές καμπάνιες επικοινωνίας, είτε αυτές αφορούν προϊόντα και υπηρεσίες, είτε πολιτικές εκστρατείες, ηθικά προβληματικές. Σύμφωνα με το άρθρο του Thomas Mitchell, ερευνητή στο Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, που δημοσιεύθηκε στο τελευταίο τεύχος του επιστημονικού περιοδικού Think, με το να είναι κάποιος επιλεκτικός ως προς το ποιος βλέπει ποια επιχειρήματα, καθίσταται ταυτόχρονα ικανός να παραπλανήσει το ακροατήριο του παρά το γεγονός ότι μπορεί να εμμένει σε ειλικρινή, τεκμηριωμένη και ορθολογική επιχειρηματολογία.

Η  περίπτωση του Στέφανου Κασσελάκη ταιριάζει «γάντι» με την παραβίαση του αξιώματος της επαρκούς πληροφόρησης. Ήδη από την πρώτη, διαδικτυακή κατά βάση, εκστρατεία του, παρουσίασε μόνο ένα μέρος των όσων πρέσβευε, ενώ κατάφερε να πείσει τους ψηφοφόρους ότι γνώριζαν τα πάντα για τον ίδιο και τις πολιτικές του θέσεις. Η επιτυχημένη στρατηγική που τον έφερε στην αρχηγία του ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ πιθανότατα θα επαναληφθεί στην επόμενη και αναπόφευκτη, όπως φάνηκε με την ολοκλήρωση των εργασιών του συνεδρίου του κόμματος, αναμέτρηση για την προεδρεία.

Μπορεί να υπάρχουν χειρότεροι τρόποι για να αποκτήσει ή να διατηρήσει κανείς την εξουσία, αλλά σίγουρα στη δημοκρατία, το ιδανικό είναι οι υποψήφιοι να αξιολογούνται με βάση όλα τα πλεονεκτήματα και τα ελαττώματά τους, όπως κρίνονται από τους ψηφοφόρους τους. Δείχνοντας διαφορετικά πρόσωπα του πολιτικού εαυτού του σε διαφορετικά υποσύνολα του έτσι κι αλλιώς αυξανόμενα διασπασμένου ακροατηρίου του ΣΥΡΙΖΑ, ο Στέφανος Κασσελάκης, αρκούμενος σε έναν ρόλο πολιτικού influencer, θα συνεχίζει να ακυρώνει συνειδητά αυτή τη διαδικασία χωρίς να το αντιλαμβάνονται οι πολλοί, υπενθυμίζοντάς μας ταυτόχρονα ότι η φύση ενός προβληματικού Διαδικτύου μπορεί να καταστήσει ανήθικες ακόμα και τις φαινομενικά αδιαμεσολάβητες και ειλικρινείς συνομιλίες με την κοινωνία.