Η μυστικότητα στις έρευνες και το ελληνικό… πανηγύρι

Είναι κάτι που δεν πήρε ιδιαίτερη δημοσιότητα. Δεν είχαν περάσει δύο 24ωρα από τη συγκλονιστική τραγωδία ανοιχτά τη Πύλου, στα διεθνή ύδατα, όταν ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου, ο Ισίδωρος Ντογιάκος, κοινοποίησε στους επίσημους ανακριτικούς φορείς μία διάταξη του 2015 σύμφωνα με την οποία οι διαδικασίες είναι απόρρητες και ουδείς έχει το δικαίωμα να διαρρεύσει προανακριτικό υλικό. Αυτονόητες καταστάσεις, δηλαδή, αλλά για μία κανονική χώρα. Μια χώρα όπου οι ρόλοι όλων σε τόσο σοβαρά και τραγικά γεγονότα, είναι διακριτοί και διακατέχονται από ένα είδος, έστω και,  συμβατικού σεβασμού του ενός προς τον άλλον. Αυτό, δηλαδή που συμβαίνει από την ανακάλυψη της σύγχρονης δυτικής δημοκρατίας και έπειτα.

Μόλις έγινε γνωστή η παρέμβαση Ντογιάκου, ξεκίνησαν -μία ακόμα φορά- οι μαζικές κατασκευές θεωριών συνωμοσίας. Το γνωστό πάντρεμα της πραγματικότητας με τη βολική της εκδοχή. Ο εισαγγελέας άρχισε να δέχεται διάφορα πυρά, βεβαίως από συγκεκριμένης αφετηρίας… πυροβολεία, τα οποία διασυνδέαν τη φρικτή τραγωδία ακόμα και με την υπόθεση των τηλεφωνικών παρακολουθήσεων, με την τραγωδία των Τεμπών, με τη «θέση 107» στη λίστα της ελευθερίας του Τύπου τής, περιέργως πώς, ανακηρυγμένης σε θέσφατο, έκθεσης των «Δημοσιογράφων Χωρίς Σύνορα». Παράλληλα με τα δημοσιεύματα εναντίον του Ισίδωρου Ντογιάκου, έγιναν και οι συνεννοήσεις με τα γνωστά δίκτυα στην Ευρώπη. Μερικές ώρες αργότερα η Ολλανδή ευρωβουλευτής Σοφί Ιν’τ Φελτ ανήρτησε: «Ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου Ισίδωρος Ντογιάκος θέλει η έρευνα για το ναυάγιο στην Πύλο να είναι μυστική. Είναι ακριβώς ο ίδιος Ντογιάκος που προσπάθησε να παρεμποδίσει την έρευνα στο σκάνδαλο των υποκλοπών με το Predator. Διακρίνουμε κάποιο μοτίβο εδώ;». Η Σοφί Ιν’τ Φελτ, είναι γνωστή από διάφορες δημόσιες ταυτίσεις της με τις απόψεις της προηγούμενης αντιπολίτευσης στην Ελλάδα, κυρίως, όμως, για τους χειρισμούς της στο θέμα των τηλεφωνικών παρακολουθήσεων ως εκπροσώπου της PEGA, της επιτροπής του ευρωπαϊκού κοινοβουλίου που ερεύνησε το θέμα των υποκλοπών και της χρήσης παράνομου λογισμικού σε διάφορες χώρες. Η ίδια βρισκόταν σε πλήρη ευθυγράμμιση με τους ευρωβουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ ενώ είχε συγκρουστεί και με τον πρόεδρο της Επιτροπής Ζερόεν Λενάερς τον οποίον παρέκαμπτε συστηματικά, ανακοινώνοντας δικά της συμπεράσματα πριν από τις επίσημες διαδικασίες.

Το καθεστώς μυστικότητας στις ερευνητικές διαδικασίες τόσο σημαντικών υποθέσεων με διακρατικές προεκτάσεις, και όχι μόνο, θεωρείται αυτονόητο. Απομόνωση των διασωθέντων και  μυστικότητα στις ανακρίσεις είναι δύο από τις πρώτες ενέργειες που επιβάλλει η διεθνής πρακτική για καθαρά επιχειρησιακούς λόγους καθώς πρώτο μέλημα, μετά την αντιμετώπιση των θεμάτων περίθαλψης και παροχής βοήθειας, είναι ο διαχωρισμός μεταξύ διακινητών και θυμάτων των κυκλωμάτων διακίνησης. Η διεθνής εμπειρία αναφέρει ότι η πρώτη κίνηση των διακινητών, σε περίπτωση εντοπισμού τους, είναι να μπουν ανάμεσα στους διακινούμενους και να παραστήσουν τα θύματα. Αυτό είναι εξαιρετικά συχνό, αποτελεσματικό για τους διακινητές και άκρως αναποτελεσματικό για τις χώρες που θέλουν να κάνουν ουσιαστική έρευνα. Κατά το ίδιο διάστημα -όπου η συνήθης πρακτική είναι οι διακινητές να λένε διαρκώς ψέματα και να ρίχνουν τις ευθύνες ο ένας στον άλλον- εξελίσσεται μια, επίσης, δύσκολη και χρονοβόρα διαδικασία, η ταυτοποίηση των υπόπτων, κυρίως μέσω δακτυλικών αποτυπωμάτων και σύγκρισής τους με αποθηκευμένα στοιχεία σε βάσεις δεδομένων, καθώς η πλειονότητα των διασωθέντων δεν έχει έγγραφα αποδεικτικά της ταυτότητάς του ή έχει πλαστά. Η διαδικασία αυτή είναι πολύ σοβαρή με δεδομένο ότι ανάμεσα στους διακινούμενους μετανάστες ή και στους διακινητές έχει διαπιστωθεί ότι βρίσκονται και καταζητούμενοι με βάση διεθνή εντάλματα και για άλλα αδικήματα, όπως π.χ. τρομοκρατία, ναρκωτικά, λαθρεμπόριο όπλων. Από τους 104 ανθρώπους που διασώθηκαν, οι 9 θεωρήθηκαν ύποπτοι και τους απαγγέλθηκαν κατηγορίες ενώ ορισμένοι εξ αυτών άλλαξαν τις αρχικές τους καταθέσεις. Είναι αδύνατον να προσδιοριστεί σε ποιον βαθμό επηρέασε το γεγονός ότι μεταξύ των πρώτων καταθέσεων και των δεύτερων είχαν μεσολαβήσει διάφορες επισκέψεις πολιτικών, τοπικών παραγόντων, αλληλέγγυων και διαφόρων άλλων, αγκαλιές και άλλες εκδηλώσεις συμπαράστασης, είτε ειλικρινούς είτε προεκλογικά υποκριτικής.

Η τήρηση της μυστικότητας, της εμπιστευτικότητας, ο έλεγχος των διαρροών για το προανακριτικό υλικό, ακούγονται ως κανονικότητα και απόλυτα φυσιολογική κατάσταση. Όταν βρισκόταν σε εξέλιξη το σκάνδαλο Qatar Gate πολλοί ήταν οι Έλληνες πολιτικοί που είχαν εκφράσει τον θαυμασμό τους για τους χειρισμούς της βελγικής Δικαιοσύνης. Ανάμεσά τους, προφανώς για τους δικούς του λόγους, και ο πρόεδρος της προηγούμενης αξιωματικής αντιπολίτευσης. Δεν μπορούσαν παρά να δουν και να θαυμάσουν την αποτελεσματικότητα, τη νομική επιδεξιότητα, τη διατήρηση των στεγανών και της επιβεβλημένης μυστικότητας στις έρευνες των Βέλγων.

Μόνο που όταν συμβαίνει στην Ελλάδα, δεν σημαίνει τίποτα άλλο από συνωμοσία και κρυφές ατζέντες. Και λογικό είναι όταν το εγχώριο σύστημα, θεσμοί, νομικά γραφεία και media, έχουν συνηθίσει να στήνουν τραγελαφικά σκηνικά με φωτοτυπίες δικογραφιών να μεταφέρονται με φορτηγάκια σε χαρτόκουτες, απόρρητες καταθέσεις να γίνονται φεϊγβολάν ή και χαρτοπόλεμος, συμπεράσματα και ετυμηγορίες να βγαίνουν για πλάκα και να διακινούνται με το κιλό μαζί με σχόλια για το ντεκολτέ της τάδε και το διαζύγιο της δείνα. Φανταστείτε τώρα, μέσα σε όλο αυτό το σκηνικό να τρυπώνει και η πολιτική σκοπιμότητα μαζί με τον τοξικό λόγο και τα σκουπίδια των social. Γι’ αυτό, ανεξάρτητα από αυτήν την ωραία αλλά κενή φράση «διακύβευμα των εκλογών», αυτό που ζητείται είναι λίγη σοβαρότητα. Ας ξεκινήσουμε από εκεί και θα τα βρούμε τα υπόλοιπα…