Η Ευρώπη του Σημίτη και οι ευρωλαϊκιστές

Η παράνομη εισβολή του Πούτιν στην Ουκρανία, μαζί με τις άλλες δραματικές επιπτώσεις που είχε σε ολόκληρο τον κόσμο - ενεργειακή και επισιτιστική κρίση, απειλή πυρηνικού ολέθρου - υπογράμμισε ακόμα πιο έντονα τις αδυναμίες της Ενωμένης Ευρώπης που δυσκολεύεται ακόμα να βρει κοινό βηματισμό σε μια σειρά κρίσιμα ζητήματα. Οι τολμηρές αποφάσεις στην αντιμετώπιση της πανδημίας με αποκορύφωμα τη σύσταση του «ταμείου ανασυγκρότησης» δεν είχαν την ανάλογη συνέχεια. Στην ουσία η ΕΕ πληρώνει τα σπασμένα της καθυστέρησης να κάνει αποφασιστικά βήματα προς την κατεύθυνση της ολοκλήρωσης, επιβεβαιώνοντας το παράδειγμα του ποδηλάτου που πέφτει όταν δεν γυρίζουν τα πετάλια του.

Αυτή είναι και η βασική διαπίστωση που κάνει ο Κώστας Σημίτης στο άρθρο του με τίτλο: «Ευρωπαϊκή Ενοποίηση: sine qua non» στην Καθημερινή (6/11). Γράφει ο πρώην πρωθυπουργός: «αν η Ευρώπη θέλει να διατηρήσει την αυτονομία της, πρέπει να έχει τη δυνατότητα να προασπίζει τα συμφέροντά της στον διεθνή ανταγωνισμό, που θα είναι όλο και πιο έντονος. Και μόνον η ενοποίηση τής εξασφαλίζει την αναγκαία δύναμη». Ποια είναι τα βήματα που πρέπει να γίνουν και ποια είναι τα μέτρα που πρέπει να παρθούν ώστε να ξεμπλοκαριστούν τα ευρωπαϊκά όργανα από το σημερινό αδιέξοδο και να μπορούν να παρθούν αποφάσεις που θα δώσουν στην Ευρώπη νέα δυναμική ώστε να μην περιορίζεται πλέον στο σημερινό της ρόλο του κομπάρσου της διεθνούς γεωπολιτικής ζωής;

Ο Κώστας Σημίτης δεν περιορίζεται στο άρθρο του, ως συνήθως, σε διαπιστώσεις αλλά προχωράει σε συγκεκριμένες προτάσεις. Θεωρώντας ότι η «αχίλλειος πτέρνα» της ευρωπαϊκής δυσλειτουργίας είναι ο κανόνας της ομοφωνίας στη λήψη των αποφάσεων προτείνει «να ορισθεί μια νέα διαδικασία λήψεως αποφάσεων, η οποία θα επιτρέπει σε μια ισχυρή πλειοψηφία - την «ειδική πλειοψηφία» - να λαμβάνει τις αποφάσεις. Λογικό επίσης είναι, να υπάρξει η δυνατότητα της δημιουργία ομάδων κρατών στο μηχανισμό της «ενισχυμένης συνεργασίας» - πέραν του κοινού πλαισίου που ισχύει για όλους. Ειδικές ομάδες θα είναι δυνατές και σκόπιμες, μεταξύ άλλων, στα θέματα άμυνας, ρύθμισης του μεταναστευτικού, βιομηχανικής πολιτικής, κοινών τεχνολογικών επιδιώξεων και παιδείας».

Στη συνέχεια ο πρώην πρωθυπουργός γίνεται ακόμα πιο συγκεκριμένος προτείνοντας την θεματολογία γύρω από την οποία θα πρέπει να δημιουργηθούν κατά προτεραιότητα οι «ειδικές ομάδες» ευρωπαϊκών χωρών παίρνοντας άμεσα αποφάσεις. Πρόκειται για την ομάδα των κρατών-μελών που υποστηρίζουν μια κοινή πολιτική ασφάλειας και άμυνας, για την ομάδα που θα συμφωνήσει σε μια κοινή διαμόρφωση της πολιτικής ασύλου και μετανάστευσης καθώς και για την ομάδα που συμφωνεί για την ενιαία «οικονομική διακυβέρνηση» και στον ορισμό ενός «υπουργού οικονομικών της ευρωζώνης». Προφανώς οι ομάδες θα διευρύνονται συνεχώς με τις χώρες που θα αποφασίζουν στην πορεία να συμμετέχουν σε αυτές.

Είναι ώριμες να γίνουν αποδεκτές και να εφαρμοστούν οι τολμηρές προτάσεις του Κώστα Σημίτη; Το σίγουρο είναι ότι θα βρουν απέναντί τους τους θιασώτες του ευρωλαϊκισμού, όλους αυτούς που αρνούνται, ακόμα και σήμερα, να διδαχθούν από τις μεγάλες τρικυμίες που περνάει η Μ. Βρετανία μετά το Brexit που την οδήγησαν οι λαϊκιστές Τζόνσον και Φάρατζ πριν μερικά χρόνια. Ακροδεξιοί και ακροαριστεροί λαϊκιστές που είτε βρίσκονται στην εξουσία είτε την διεκδικούν, υψώνουν τα δικά τους εθνικιστικά τείχη ή κηρύσσουν «ανυπακοή» διαμηνύοντας ότι «ή θα αλλάξουν την Ευρώπη ή θα φύγουν» λες και πρόκειται για μια «αλα καρτ» ένωση κρατών.

Οι προτάσεις Σημίτη είναι ωστόσο ο σπόρος που πέφτει την κατάλληλη στιγμή δίνοντας ώθηση στην υλοποίηση του οράματος της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Είναι ένας σπόρος που μπορεί και πρέπει να καρπίσει. Και είναι εξ ίσου σημαντικό ότι οι προτάσεις αυτές γίνονται από έναν πρώην πρωθυπουργό της δημοκρατικής παράταξης που συνεχίζει να συμβάλλει στην αντιμετώπιση των μεγάλων προκλήσεων που έχουν μπροστά τους η Ελλάδα και η Ευρώπη. Τη στιγμή μάλιστα που άλλα ιστορικά στελέχη της δημοκρατικής παράταξης επιλέγουν να διορίζονται υπεύθυνοι «για την πολιτική στρατηγική» κομμάτων που οδήγησαν τη χώρα στο χείλος της εξόδου από την Ευρωπαϊκή Ένωση.