Φωτεινές ώρες στο σινεμά

Η φετινή κινηματογραφική χρονιά ξεκίνησε με άριστους χολιγουντιανούς οιωνούς! Ηθοποιοί μεγάλης στόφας και σκηνοθέτες εξίσου σπουδαίοι υπογράφουν ταινίες που είναι βέβαιο ότι θα συγκεντρώσουν εκτός από εκατομμύρια θεατών και σωρεία βραβείων.

Η ταινία «The post: Aπαγορευμένα μυστικά» του Στίβεν Σπίλμπεργκ, με πρωταγωνιστές τη Μέριλ Στριπ και τον Τομ Χανκς, και η ταινία «Η πιο σκοτεινή ώρα» του Τζο Ράιτ με πρωταγωνιστή τον Γκάρι Όλντμαν δεν επιφυλάσσουν μόνο στιγμές κινηματογραφικής απόλαυσης. Είναι βέβαιο ότι οδηγούν αναπόδραστα σε σκέψεις και αντιστοιχίσεις...

Η ταινία «The post» αναφέρεται στη διαροή των περιβόητων Pentagon Papers η οποία και κλόνισε τη δημόσια ζωή στις ΗΠΑ το 1971. Το 1967 ο επί επτά χρόνια επί προεδρίας Κένεντι και Τζόνσον (1961-1968) αμερικανός υπουργός Εθνικής Άμυνας Ρόμπερτ Μακναμάρα αναθέτει σε ομάδα έμπιστων αναλυτών την καταγραφή όλων των εγγράφων και τη σύνταξη έκθεσης που αφορά στην ανάμειξη των ΗΠΑ στο Βιετνάμ. Από την έκθεση αυτή προκύπτει με σαφήνεια ότι ο πόλεμος στο Βιετνάμ πρόκειται για τεράστιο λάθος χωρίς την παραμικρή πιθανότητα νίκης. Παρά το περιεχόμενο της έκθεσης αυτής ουδείς αναλαμβάνει το κόστος της ομολογίας της ήττας και χιλιάδες Αμερικάνοι εξακολουθούν να στέλνονται και να  χάνουν τη ζωή τους στο Βιετνάμ. Τα άκρως απόρρητα αυτά έγγραφα που αφορούν αποφάσεις και πεπραγμένα πέντε αμερικανών προέδρων (Τρούμαν, Αϊζενχάουερ, Κένεντι, Τζόνσον και Νίξον) διαρρέουν στους «New York Times». Ο γενικός εισαγγελέας διατάσσει την παύση της δημοσίευσης για λόγους προστασίας της εθνικής ασφάλειας. Η εφημερίδα προσφεύγει στη δικαιοσύνη και ο δικαστής με προσωρινή διαταγή απαγορεύει τη δημοσίευση. Τα έγγραφα φτάνουν την ίδια στιγμή στην κατοχή της εφημερίδας «Washington Post» και τα διλήμματα πνίγουν την εκδότρια Κάθριν Γκρέιαμ. Τη διαδοχική κληρονόμο του πατέρα της, ιδρυτή και εκδότη της «Washington Post», που βρίσκεται αναγκαστικά στο τιμόνι της εφημερίδας μετά την αυτοκτονία του συζύγου της. Εντελώς απροετοίμαστη για τη «βίαιη χειραφέτησή» της, βρίσκεται  αντιμέτωπη με νομικά, οικονομικά και ηθικά διλήμματα που απειλούν την ανθρώπινη και επιχειρηματική της υπόσταση.

Η Γκρέιαμ υπήρξε προσωπική φίλη του Κένεντι, του Τζόνσον και του αποκαλούμενου «αρχιτέκτονα» του πολέμου στο Βιετνάμ,  Μακναμάρα. Υπήρξε φίλη τους. Δεν χρησιμοποιούσε την ισχύ και τη δύναμη της εφημερίδας της για να προωθεί συμφέροντά της. Ίσως για αυτόν ακριβώς τον λόγο θεωρούσε τιμή της και απολάμβανε τη φιλία και τη συναναστροφη με αυτά τα πρόσωπα. Η δημοσίευση των εγγράφων πέρα από τους μεγάλους νομικούς και οικονομικούς κινδύνους που συνεπαγόταν, δυναμίτιζε τη σχέση της με πρόσωπα που εκτιμούσε και σεβόταν. Ιδιαίτερα ως προς τον Μακναμάρα η δημοσίευση ισοδυναμούσε με πολιτική εξόντωση. Η Γκρέιαμ τη δύσκολη στιγμή αντιστάθηκε στην εξουσία (ο πρόεδρος Νίξον είχε φρόντισει να την εκφοβίσει με τις γνωστές μεθόδους του) υπερασπιζόμενη την ελευθερία του Τύπου, διακινδυνεύοντας πολλά και θυσιάζοντας φιλίες μιας ζωής.

Η «Πιο σκοτεινή ώρα» πραγματεύεται τις μέρες του Μαΐου του 1940, όταν τα ναζιστικά στρατεύματα εισέβαλαν στην Κεντρική Ευρώπη και απειλούσαν τη Μεγάλη Βρετανία. Είναι οι ώρες που ο θιασώτης της πολιτικής του κατευνασμού Νέβιλ Τσάμπερλεν παραιτείται από την πρωθυπουργία με την ανομολόγητη ελπίδα ο διάδοχός του να καταρρεύσει και στη συνέχεια να επιτευχθεί η συνθηκολόγηση με τον Χίτλερ και η μη εμπλοκή της Μεγάλης Βρετανίας στον πόλεμο. Είναι οι ώρες που τριακόσιες χιλιάδες Άγγλοι στρατιώτες βρίσκονται εγκλωβισμένοι στις ακτές της Δουνκέρκης καταδικασμένοι να σφαγιαστούν από τα γερμανικά στρατεύματα. Είναι οι ώρες που ο Ουίνστον Τσόρτσιλ αντιμέτωπος με τον ναζισμό, τη μεγαλύτερη και δραματικότερη απειλή του προηγούμενου αιώνα, αναδεικνύεται σε ηγέτη της αντίστασης απέναντι στον Χίτλερ. Εκείνος που αψηφώντας δολοπλοκίες και υπονόμευση εξέφρασε τον πατριωτισμό ενός ολόκληρου έθνους. Την κρίσιμη ώρα για το μέλλον της πατρίδας του, της Ευρώπης και του κόσμου, την πιο σκοτεινή ώρα, απευθυνόμενος στον βρετανικό λαό, ο Τσόρτσιλ λέει την αλήθεια. Λέει τη δύσκολη αλήθεια. Μιλάει στους συμπατριώτες του δίνοντάς τους την ακριβή εικόνα της εφιαλτικής  πραγματικότητας. Έχει πλήρη γνώση και εικόνα των δυσμενέστατων στρατιωτικών συσχετισμών. Δεν την κρύβει, δεν ωραιοποιεί, δεν έχει «αυταπάτες», δεν λέει ψέματα. Λέει την αλήθεια προειδοποιώντας  το έθνος ότι θα χρειαστεί να χυθεί  αίμα πολύ, δάκρυα και ιδρώτας σε μια μάχη που έχουν χρέος να κερδίσουν, γιατί μόνο η νίκη θα οδηγήσει στην επιβίωσή τους. Ο Τσόρτσιλ με τη στάση του αυτή δίνει περιεχόμενο στην έννοια της ηγεσίας, αλλά και στην έννοια της αξιοπρέπειας. Γιατί η αξιοπρέπεια είναι αλληλένδετη με την αλήθεια. Μόνο έτσι είσαι αληθινός ηγέτης και μόνο τότε υπάρχει  αξιοπρέπεια, ατομική  και συλλογική.

Υ.Γ. Και μιας και ο λόγος κινηματογραφικός, «Οι τρεις πινακίδες έξω από το Έμπινγκ στο Μιζούρι» είναι ένα μικρό κινηματογραφικό διαμαντάκι.