Είναι οι γυναικοκτονίες πολιτιστικό φαινόμενο;

Μιλάμε για τοξική αρρενωπότητα και πολλοί το εκλαμβάνουν ως μομφή για ένα ολόκληρο γένος, το γένος των ανδρών. Δεν είναι όμως έτσι. Η τοξική αρρενωπότητα δεν αφορά τη σεξουαλική ταυτότητα, από την άποψη ότι μπορείς να είσαι άντρας χωρίς να είσαι τοξικά αρρενωπός, χωρίς να είσαι πρόβλημα προς διαχείριση. Η αρρενωπότητα, ο ανδρισμός είναι η υιοθέτηση μιας στάσης ζωής που μικρή σχέση έχει με ανατομικά χαρακτηριστικά.

Αρρενωπός δεν γίνεσαι σε μια μέρα. Η αρρενωπότητα είναι μύηση. Οι άντρες ενδύονται την αρρενωπότητά τους χωρίς τελετουργικό, αλλά εξίσου οριστικά. Ξεκινάνε από νωρίς μιμούμενοι άλλους άντρες. Αυτοί οι άλλοι άντρες, σε εποχές που δεν απέχουν πολύ από τις δικές μας, όρισαν το τι είναι ανδρισμός σε τόπους αποκλειστικότητας, καφενείο, ταβέρνα, γήπεδο, πολιτική, δουλειές, όπου βρίσκονταν μόνο με άλλους άντρες. Εκεί, άντρας απέναντι στον άντρα, απέκτησαν μια αντίληψη για την αντρική συμπεριφορά και για την αντρική αξιοπρέπεια που σχετίζεται με μια ιδέα σχεδόν πολεμική. Εκεί, άντρας απέναντι σε άντρα, όρισαν τι είναι αντρική τιμή, πόσο αίμα εξαγνίζει το κούτελο και το όνομα, διαχώρισαν τις γυναίκες σε κείνες που τα θέλουν (και τους αξίζει να παθαίνουν), και στις άλλες του χεριού τους, τις καλές, τις υπάκουες, τις ανώδυνες. Εκεί μετέτρεψαν και τους όρχεις τους σε συνώνυμο του θάρρους, εκεί έδωσαν στις πράξεις βίας ονόματα ηρωικά, εκεί ξεφτίλιζαν ο ένας τον άλλο όταν παρέκκλιναν από τις αντρικές τους υποχρεώσεις.

Εκεί όρισαν τι είναι έγκλημα τιμής, εκεί θεσπίστηκε η υποχρέωση του άντρα να σκοτώσει την άπιστη, μια ολόκληρη κοινότητα αντρών κρεμόταν απ' το μαχαίρι του κερατά, μια ολόκληρη κοινωνία συναινούσε στην πράξη του, μαζί κι ο νόμος που όριζε ειδική, ελαφρά μεταχείριση γι' αυτό που όρισε ως «έγκλημα τιμής» και του έδωσε άφεση.

Δεν βρισκόμαστε μακριά από εκείνες τις εποχές. Ούτε πενήντα χρόνια δεν μας χωρίζουν από τη δεκαετία του πενήντα και τα εγκλήματα τιμής. Από τα χρόνια που οι άντρες είχαν κληρωθεί από τη γέννησή τους για να άρχουν. Δεν κινδύνευαν από κακοποίηση, από εγκατάλειψη, από ανυπακοή. Η κυριαρχία τους ήταν αυτονόητη, σύμφυτη της ύπαρξής τους, και κυρίως του γένους τους. Για την ακρίβεια ήταν κοινωνικά υποχρεωμένοι να επιβάλουν την εξουσία τους. Οι άντρες αυτοί γέννησαν γιους. Γιους που τους μεγάλωσαν με τους ίδιους κανόνες που είχαν διδαχθεί από τους πατεράδες τους. Άντρες που δεν υποψιάστηκαν ότι θα έρθει κάποια στιγμή που ο κόσμος θα αλλάξει, που τα φύλα θα θεωρηθούν πρωτίστως άνθρωποι, που θα αποκτήσουν τα ίδια δικαιώματα και υποχρεώσεις. Δεν υποψιάστηκαν πως θα έρθουν χρόνοι όπου ως άντρες θα πρέπει να διαχειριστούν τη γυναικεία άρνηση, τη γυναικεία επιθυμία, τη γυναικεία επιτίμηση, εν ολίγοις το βλέμμα της γυναίκας πάνω τους με όλη του την ειλικρίνεια.

Στον κόσμο που παρέδωσαν στους γιους οι πατεράδες, η γυναίκα είχε το βλέμμα χαμηλά, κι αυτό δεν είχε να κάνει μόνο με την υποταγή, είχε να κάνει με την αυτοπροστασία του άντρα, ένα βλέμμα που σου απευθύνεται, ανάλογα με το τι σου λέει μπορεί να σε τρελάνει με την αλήθεια του. Κι όταν η αλήθεια του βλέμματος συνοδεύεται και από αντίστοιχα λόγια που καθόλου δεν σε τιμούν, τι κάνεις όταν είσαι αρσενικό παλιάς κοπής; Που πάει να πει αρσενικό που από τη γέννησή του έλαβε τη διαβεβαίωση ότι τουλάχιστον μέσα στο σπίτι του, στον χώρο της κυριαρχίας του, δεν θα τον αμφισβητήσουν, δεν θα τον υποτιμήσουν, δεν θα τον απειλήσουν με εγκατάλειψη; Σκοτώνεις; Κι όμως σκοτώνουν. Η γυναικοκτονία έλκει την καταγωγή της, όχι και τόσο μακρινή, από την αρσενικότητα εκείνη που εξέθρεψε τα εγκλήματα τιμής. Αυτή είναι η τοξική αρρενωπότητα, η τρομακτική δολοφονική αρσενικότητα, και το υπόβαθρό της είναι πολιτισμικό.

Η κοινωνία είναι ένα πεπρωμένο, όπως το σώμα. Δεν τη διαλέγεις περισσότερο απ' όσο διαλέγεις το σώμα ή το φύλο σου και σε ορίζει εξίσου καθοριστικά. Υπό το πρίσμα αυτό, η κάθε γυναικοκτονία δεν αποτελεί μεμονωμένο γεγονός. Αυτό που σήμερα ονομάζουμε γυναικοκτονία, ετούτοι οι απεχθείς άντρες που σκοτώνουν το πλάσμα με το οποίο πλάγιασαν, είναι άντρες που πήραν το χρίσμα της αρσενικότητάς τους από πατεράδες, φίλους, συγγενείς, γείτονες, από μία κοινότητα αντρών που σωματικά καθόρισε τον ανδρισμό τους, και δεν βρίσκονται μακριά από την κοινωνία που συγχωρούσε, ενίοτε μάλιστα υποδαύλιζε τα εγκλήματα τιμής.

Σχετικό Άρθρο

Κοινωνια Καλαμάτα: Επίδομα αναδοχής 1.050 ευρώ στη θεία των δύο παιδιών για την ανατροφή τους

Newsroom 10.06.2026, 14:16

Τους λέμε τοξικούς αρσενικούς. Στην πραγματικότητα πρόκειται για θύτες οι οποίοι εκδικούνται για τη χαμένη εξουσία τους. Στην ιστορία της ανθρωπότητας δεν υπήρξε μέχρι τώρα καμιά τάξη, καμιά ανθρώπινη κατηγορία που παρέδωσε την εξουσία της αμαχητί. Εκεί βρισκόμαστε τώρα. Η τοξική αρρενωπότητα ψυχομαχεί και δεν το διανοείται να σβήσει ήσυχα. Παίρνει μαζί της τις γυναίκες που ορθώνουν ανάστημα, τις γυναίκες που τολμούν να αμφισβητήσουν την εξουσία του άντρα. Κόβουν το κεφάλι που σηκώνεται. Το κάνουν στο όνομά τους, μα ταυτόχρονα, κάθε γυναικοκτονία φέρει τη σφραγίδα της κοινωνίας που την εξέθρεψε, λίγο στο σπίτι, λίγο στη γειτονιά, λίγο στο σχολείο, λίγο στα σόσιαλ, πάντως στον κόρφο μας επωάστηκε το αυγό αυτού του φιδιού.