Την 28η Οκτωβρίου οι Έλληνες έκαναν το χρέος τους ανεξάρτητα από τις συνέπειες

Ήταν 28 Οκτωβρίου 1940 όταν ακούστηκε από τα ραδιόφωνα όλης της χώρας ότι: «Αι ιταλικαί στρατιωτικαί δυνάμεις προσβάλλουν από της 5.30 σήμερον τα ημέτερα τμήματα προκαλύψεως της ελληνοαλβανικής μεθορίου. Αι ημέτεραι δυνάμεις αμύνονται του πατρίου εδάφους». Η εθνική επέτειος της 28ης Οκτωβρίου, η σπουδαία αυτή εθνική γιορτή του Ελληνισμού, γιορτάζεται την ημέρα που εκδόθηκε το πρώτο πολεμικό ανακοινωθέν από το Γενικό Στρατηγείο. Και ενώ όλες οι ευρωπαϊκές χώρες γιορτάζουν το τέλος του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου στα εδάφη τους, η Ελλάδα αποφάσισε να πανηγυρίζει εθνικά την έναρξή του, την ημέρα που δέχτηκε την πρώτη της εισβολή.

Οι πολιτικές ερμηνείες του πολέμου δίχασαν τη χώρα πολύ πριν το τέλος των συρράξεων. Ο Ιωάννης Μεταξάς, ο Γεώργιος ο Β΄, τα ολοκληρωτικά καθεστώτα, ο ρόλος της Μεγάλης Βρετανίας, ποιος είπε τελικά το «ΟΧΙ» αποτέλεσαν πεδία άγριου ιδεολογικού πολέμου. Προοδευτικοί και συντηρητικοί, όπως αυτοτιτλοφορούνταν ή ετεροπροσδιορίζονταν, αν και σφοδροί πολιτικοί αντίπαλοι, ωστόσο πίστευαν πέραν κάθε αμφιβολίας ότι ο πόλεμος ήταν ο μόνος δρόμος που θα έπρεπε να ακολουθήσουν οι Έλληνες τον Οκτώβριο του 1940.

Δεν υπήρχε καμία αμφιβολία ότι το ηρωικό παρελθόν τους και η τιμή της χώρας τους δεν μπορούσαν να δεχτούν την ταπείνωση του εισβολέα. Και σε αυτό συμφωνούσαν όλοι. Ο πανηγυρικός εορτασμός ενός έθνους σε ανάμνηση της ημέρας που δέχτηκε την πρώτη εισβολή και όχι την απελευθέρωσή του μπορεί να γίνει εξόχως κατανοητός μέσα από τα λόγια του Αθανάσιου Αγνίδη, του Έλληνα αντιπροσώπου στην Κοινωνία των Εθνών, όταν δήλωνε στον Ιταλό συνάδελφό του: «Οι συμπατριώτες μου είναι ανυποχώρητοι και αδιάλλακτοι σε ζητήματα που έχουν σχέση με την ανεξαρτησία και την τιμή της χώρας. Ίσως … να εξαφανισθούμε ως έθνος… Θα ήταν προτιμότερο για τους Έλληνες που θα απομείνουν να γνωρίζουν ότι διέσωσαν ακέραια την τιμή τους και ότι η νεώτερη Ελλάς δικαίωσε τις αρχαίες καταβολές της και τον λόγο υπάρξεώς της, παρά να ζουν ατιμασμένοι και καταφρονημένοι. Τίποτε πράγματι δεν έχει χαθή και το παράδειγμά μας θα είναι χρήσιμο στον κόσμο, επειδή θα εμπνέει τους ανθρώπους να κάνουν το χρέος τους, ανεξάρτητα από τις συνέπειες».