Αεροπορικές εταιρείες σε αναταραχή: Καύσιμα, χρέη και κίνδυνος χρεοκοπίας - Ποιοι πιέζονται και ποιοι αντέχουν
Ο διεθνής κλάδος των αερομεταφορών δοκιμάζεται από ένα εκρηκτικό κοκτέιλ υψηλού λειτουργικού κόστους, το οποίο οφείλεται κυρίως στην άνοδο των τιμών των αεροπορικών καυσίμων, στην αύξηση του κόστους συντήρησης και εργασίας και στις γεωπολιτικές αναταράξεις στη Μέση Ανατολή. Πολλές αεροπορικές εταιρείες δέχονται οικονομικές πιέσεις και αντιμετωπίζουν σοβαρούς κινδύνους βιωσιμότητας, αν δεν αναδιαρθρωθούν. Ανάμεσα στις εταιρείες που βρίσκονται σε καθεστώς αναδιάρθρωσης ή προστασίας από την πτώχευση είναι η Spirit Airlines: η αμερικανική εταιρεία χαμηλού κόστους (ultra-low-cost) αποτελεί το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα συσσωρευμένων χρεών και απώλειας αξιοπιστίας. Μετά την ακύρωση της εξαγοράς της από την JetBlue και τον διπλασιασμό του κόστους καυσίμων, έχει αναστείλει μέρος της λειτουργίας της και βρίσκεται υπό αυστηρή οικονομική αναδιάρθρωση. Ομοίως, η SAS (Scandinavian Airlines), αν και ολοκληρώνει τη διαδικασία αναδιάρθρωσης (το λεγόμενο «Chapter 11») με την είσοδο νέων επενδυτών, όπως η Air France-KLM, εξακολουθεί να δραστηριοποιείται σε ένα εξαιρετικά εύθραυστο οικονομικό περιβάλλον.
Οι αερομεταφορείς χαμηλού κόστους (Low-Cost Carriers) πλήττονται περισσότερο, διότι δεν μπορούν να μετακυλίσουν το αυξημένο κόστος καυσίμων στους επιβάτες χωρίς να χάσουν την πελατειακή τους βάση. Ήδη σημειώνουν απώλειες τόσο εξαιτίας των σχετικά υψηλών τιμών των εισιτηρίων όσο και της πτώσης της ποιότητας των υπηρεσιών: φαγητό junk, καφές-νεροζούμι, μεγάλες καθυστερήσεις και αγενές προσωπικό. Διεθνείς αναλυτές και στελέχη του κλάδου, όπως η διοίκηση της Ryanair, υπογραμμίζουν ότι μικρότερες ευρωπαϊκές εταιρείες χαμηλού κόστους που δεν έχουν αντισταθμίσει τον κίνδυνο από τις διακυμάνσεις των τιμών των καυσίμων (fuel hedging) αντιμετωπίζουν κίνδυνο χρεοκοπίας.
Η GOL Linhas Aéreas (Βραζιλία) έχει προσφύγει σε διαδικασίες προστασίας από πιστωτές λόγω υψηλού δανεισμού και καθυστερήσεων στην παράδοση νέων αεροσκαφών. Άλλες εταιρείες, για να αποφύγουν τη χρεοκοπία, προχωρούν στην απόσυρση ζημιογόνων δρομολογίων και σε περικοπές χωρητικότητας. Η Southwest Airlines και η United Airlines (ΗΠΑ) ακυρώνουν τις λιγότερο δημοφιλείς πτήσεις και τα δρομολόγια χαμηλής ζήτησης, όπως εκείνα πολύ νωρίς το πρωί ή αργά το βράδυ, για να περιορίσουν τη μαύρη τρύπα των καυσίμων. Όσο για τις ευρωπαϊκές Air France-KLM και Lufthansa, αν και προστατεύονται από ισχυρά κεφάλαια, μειώνουν τη διαθέσιμη χωρητικότητα σε περιφερειακά δρομολόγια για να αποτρέψουν την πτώση της κερδοφορίας τους.
Η OMNI Aviação (OMNI Aviação e Tecnologia), η πορτογαλική εταιρεία ναυλωμένων πτήσεων (charters) και ιδιωτικών αερομεταφορών με έδρα το Cascais, μπήκε πρόσφατα σε διαδικασία αφερεγγυότητας και πτώχευσης με απόφαση των πορτογαλικών δικαστηρίων. Λόγω της σοβαρής χρηματοοικονομικής κρίσης και της αδυναμίας κάλυψης των υποχρεώσεών της, οι αρμόδιες αεροπορικές αρχές ανέστειλαν το Πιστοποιητικό Αερομεταφορέα (AOC) της εταιρείας. Χωρίς ενεργό AOC, η εταιρεία υποχρεώθηκε να ακινητοποιήσει τον στόλο της και να ακυρώσει όλες τις προγραμματισμένες ναυλωμένες πτήσεις. Η OMNI αποτελούσε, από το 1988, μία από τις πιο αναγνωρίσιμες εταιρείες executive aviation και charter στην Πορτογαλία, ενώ ο όμιλος δραστηριοποιούνταν παράλληλα στην εκπαίδευση πιλότων (OMNI Aviation Training Center) και στις υπηρεσίες ελικοπτέρων μέσω θυγατρικών.
Ο κύριος παράγοντας πίεσης είναι η εκτόξευση των τιμών των καυσίμων και τα εμπόδια στις αλυσίδες διύλισης. Η κατάσταση συνοδεύεται από έλλειψη αντιστάθμισης κινδύνου (hedging): όσες εταιρείες δεν έχουν προαγοράσει καύσιμα σε σταθερές τιμές απορροφούν ολόκληρο το σοκ των ανατιμήσεων. Επίσης, έχει αυξηθεί το κόστος συντήρησης και εργασίας. Οι καθυστερήσεις στις παραδόσεις ανταλλακτικών και αεροσκαφών από κατασκευαστές όπως η Boeing και η Airbus αυξάνουν τα έξοδα συντήρησης των υφιστάμενων, παλαιότερων στόλων.
Ανάμεσα στις πιο εύρωστες αεροπορικές εταιρείες παραμένει η Delta Air Lines, με χρηματιστηριακή αξία πάνω από 50–60 δισ. δολάρια, ετήσια έσοδα άνω των 60 δισ. δολαρίων και αποτελεσματικό πρόγραμμα πιστότητας (SkyMiles). Δεύτερη παγκοσμίως σε κεφαλαιοποίηση και πρώτη σε προσφερόμενες θέσεις-χιλιόμετρα έρχεται η United Airlines, ενώ ανάμεσα στις εταιρείες χαμηλού κόστους ξεχωρίζουν η ιρλανδική Ryanair και η ινδική IndiGo (InterGlobe Aviation). Εύρωστοι είναι και οι κρατικά υποστηριζόμενοι κολοσσοί της Μέσης Ανατολής και της Ασίας —Emirates, Singapore Airlines, Turkish Airlines και Qatar Airways— που διαθέτουν τεράστια ρευστότητα, κορυφαία ποιότητα υπηρεσιών και κρατικά επενδυτικά κεφάλαια. Στην Ευρώπη, η ισχύς συγκεντρώνεται σε μεγάλους ομίλους που συγχωνεύουν εθνικούς αερομεταφορείς, όπως η IAG (International Airlines Group), μητρική εταιρεία των British Airways, Iberia, Aer Lingus και Vueling.
Τέλος, η Aegean διατηρεί σταθερά την πρώτη θέση στην κατηγορία των «περιφερειακών αερογραμμών στην Ευρώπη», κερδίζοντας το βραβείο Skytrax World Airline Awards για 13 συνεχόμενα χρόνια. Τοποθετείται σταθερά στη 2η ή 3η θέση παγκοσμίως στην κατηγορία των περιφερειακών αερομεταφορέων, ενώ στη συνολική λίστα των 100 καλύτερων εταιρειών του κόσμου κινείται γύρω στην 40ή θέση, με ετήσια έσοδα περίπου 1,9 δισ. ευρώ και χρηματιστηριακή αξία γύρω στο 1 δισ. ευρώ. Η Aegean θεωρείται πρότυπη μεσαίου μεγέθους περιφερειακή αεροπορική εταιρεία (niche/regional leader), με πολύ υψηλότερη κερδοφορία και ποιότητα υπηρεσιών από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο της κατηγορίας της.
Σε υπόθεση που συνδέεται με εκείνη της Cambridge Analytica, της συμβουλευτικής εταιρείας που ενεπλάκη στην προεδρική εκστρατεία του Ντόναλντ Τραμπ το 2016
22°
