Εικόνα: Σύνθεση με τον Βαρόνο Μινχάουζεν (το κλασικό του πορτρέτο από τον Gustave Doré,1866), τον Τζορτζ Σάντος και τον Φρανκ Άμπιγκνεϊλ. ChatGPT Images / OpenAI.
Ψέματα και βιογραφικά-μαϊμού, από συγγραφείς, πολιτικούς, καθηγητές, και απλούς… απατεώνες
Η ιστορία με την Κέιτι Ζακαράια με το αθώο ψεματάκι της (μπροστά στο δικό της εγώ είμαι ο Μινχάουζεν) μας θύμισε κάποιες άλλες, πολύ πιο παλαβές ιστορίες ανθρώπων που ζούσαν κυριολεκτικά βουτηγμένοι στο ψέμα. Καταρχάς, όλοι θυμόμαστε τις δύο πιο πρόσφατες: την εξοργιστική του George Santos, και τη θλιβερή και μακάβρια του Jason Arday.
Ο μεν Σάντος, γεννημένος το 1988, εκλέχθηκε στο Κογκρέσο των ΗΠΑ το 2022 εκπροσωπώντας την 3η περιφέρεια της Νέας Υόρκης, όμως λίγο μετά την τρομερή επιτυχία του μια έρευνα των New York Times αποκάλυψε ότι ολόκληρο το βιογραφικό του ήταν ένα πλήρως κατασκευασμένο οικοδόμημα. Ο Σάντος ισχυριζόταν ότι είχε αποφοιτήσει από το Baruch College και το New York University, ότι είχε διαπρέψει ως στέλεχος επενδυτικών κολοσσών όπως η Goldman Sachs και η Citigroup, ότι διαχειριζόταν μια επιτυχημένη οικογενειακή εταιρεία ακινήτων με πελώριο χαρτοφυλάκιο και πολλά, πολλά άλλα. Στην πραγματικότητα ούτε είχε σπουδάσει ποτέ σ’ αυτά ιδρύματα, ούτε εργάστηκε ποτέ του στις τρομερές αυτές τράπεζες, ούτε δούλευε στο real estate: για την ακρίβεια, του είχαν κάνει έξωση επειδή δεν είχε για να πληρώσει το νοίκι…
Αλλά δεν έφταναν αυτά! Έλεγε ακόμα ότι οι παππούδες του ήταν Εβραίοι επιζήσαντες από το Ολοκαύτωμα, ότι η μητέρα του πέθανε στους Δίδυμους Πύργους, ότι τέσσερις υπάλληλοί του σκοτώθηκαν σε ένα κλασικό αμερικανικό mass shooting κλπ. κλπ. Όταν τον πήραν μυρωδιά, του άσκησαν όσες διώξεις χωρούσαν σε έναν μεγάλο χαρτοφύλακα, και είχε την τιμή να γίνει μόλις ο έκτος βουλευτής στην ιστορία των ΗΠΑ που αποβλήθηκε από το Κογκρέσο. Και ο πρώτος που πήρε πόδι επειδή έλεγε ψέματα.
Στην πραγματικότητα ούτε είχε σπουδάσει ποτέ σ’ αυτά ιδρύματα, ούτε εργάστηκε ποτέ του στις τρομερές αυτές τράπεζες, ούτε δούλευε στο real estate: για την ακρίβεια, του είχαν κάνει έξωση επειδή δεν είχε για να πληρώσει το νοίκι…
Η ιστορία με τον Τζέισον Άρντεϊ είναι άλλου τύπου. Γεννημένος το 1985, κέρδισε τη διεθνή προσοχή το 2023, όταν σε ηλικία μόλις 37 ετών διορίστηκε Καθηγητής Κοινωνιολογίας της Εκπαίδευσης στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ, και δη ως ο νεότερος μαύρος καθηγητής στην ιστορία του ιδρύματος. Η προσωπική του διαδρομή προβλήθηκε με συγκίνηση από όλα τα Μέσα, καθώς μέχρι την ηλικία των 11 ετών δεν μιλούσε λόγω ενός αναπτυξιακού προβλήματος, δεν γνώριζε γραφή και ανάγνωση μέχρι τα 18, κ.ο.κ. Μα νά όμως που τα κατάφερε: ένα παράδειγμα προς μίμηση.
Ωστόσο, η εικόνα αυτή κατέρρευσε όταν αποκαλύφθηκε ότι η διδακτορική του διατριβή, αλλά και μεταγενέστερες δημοσιεύσεις του, ήταν σε μεγάλο βαθμό προϊόντα λογοκλοπής. Παράλληλα, διαπιστώθηκε ότι το βιογραφικό του περιλάμβανε άπειρα κατασκευασμένα στοιχεία: ότι ήταν εθελοντής, ότι είχε πάρει μέρος σε κάτι γνωστές τηλεοπτικές παραγωγές — διάφορα… Τίποτε από όλα αυτά δεν θα είχε τόσο μεγάλη σημασία αν, υπό το βάρος των αποκαλύψεων και της αβάσταχτης κατακραυγής από τα βρετανικά Μέσα ενημέρωσης, δεν αποφάσιζε —αυτός, μια ιδιαίτερη, πονεμένη ψυχή— να βάλει τέλος στη ζωή του… Πολύ μεγάλη αδικία, και μεγάλο κρίμα.
Η προσωπική του διαδρομή προβλήθηκε με συγκίνηση από όλα τα Μέσα, καθώς μέχρι την ηλικία των 11 ετών δεν μιλούσε λόγω ενός αναπτυξιακού προβλήματος, δεν γνώριζε γραφή και ανάγνωση μέχρι τα 18, κ.ο.κ.
¤ ¤ ¤
Όμως υπάρχουν άλλες δύο περιπτώσεις —μεταξύ κάμποσων δεκάδων παρόμοιων: ο κατάλογος είναι ατέλειωτος— που έχουν μεγάλο ενδιαφέρον, ξεχωριστό η καθεμιά τους. Και οι δύο αφορούν συγγραφείς. (Γενικά οι συγγραφείς το ’χουν με το ψέμα και την κατασκευασμένη πραγματικότητα: τα 9 από τα 10 «βιωματικά» που ανεβάζουν με φαν κ.τ.π. είναι καραμπινάτα ψέματα, και το δέκατο συνήθως είναι ακόμη χειρότερο). Αλλά ας δούμε τους δυο που λέγαμε.
Ο Dan Mallory, γεννημένος το 1979, στέλεχος εκδοτικού οίκου σε πολύ υψηλό επίπεδο, σημείωσε τεράστια εμπορική επιτυχία το 2018 εκδίδοντας με το ψευδώνυμο A. J. Finn το εκπληκτικό ψυχολογικό θρίλερ «Η Γυναίκα στο Παράθυρο» («The Woman in the Window», στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Ψυχογιός επίσης το 2018, σε μετάφραση του Αναστάσιου Αργυρίου). Φυσικά το βιβλίο έγινε μπεστ σέλερ, και τον Μάιο του 2021 ανέβηκε και στο Netflix, σε σκηνοθεσία του Τζο Ράιτ, η κινηματογραφική του μεταφορά, με την Έιμι Άνταμς, τον Γκάρι Όλντμαν, την Τζούλιαν Μουρ και τον Άντονι Μακί: τρομερό καστ. Μάλιστα, η παραγωγή προοριζόταν αρχικά να ανέβει στις αίθουσες το 2019, αλλά η κυκλοφορία της καθυστέρησε λόγω κάποιων απαραίτητων επαναληπτικών γυρισμάτων αρχικά, και στη συνέχεια και εξαιτίας της πανδημίας. Καλά ώς εδώ.
Όμως το 2019 ένα ρεπορτάζ του The New Yorker ξεσκέπασε το συστηματικό πλέγμα ψευδών που ο Μάλορι διατηρούσε επί χρόνια και χρόνια στον εκδοτικό χώρο. Ο άνθρωπος αυτός ισχυριζόταν συστηματικά σε συνεργάτες, αφεντικά και παντού ότι είχε διδακτορικό τίτλο από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, ότι είχε διαγνωστεί με επιθετικό όγκο στον εγκέφαλο (αγγειοσάρκωμα — μακριά από μας), ότι η μητέρα του είχε πεθάνει από καρκίνο, ότι ο αδελφός του είχε αυτοκτονήσει (και η μαμά του και ο αδερφός του είναι μια χαρά στην υγεία τους, χτύπα ξύλο) και λοιπά και λοιπά. Του ήταν αδύνατον να λέει την αλήθεια: ο άνθρωπος είχε θέμα. Μάλιστα, όταν αποκαλύφθηκε η αλήθεια, ο ίδιος απέδωσε τα ψέματά του στη διπολική διαταραχή από την οποία έσπευσε να δηλώσει ότι πάσχει, και ότι τα έλεγε και τα διέδιδε όταν είχε ψυχωσικά επεισόδια. Το μαντέψατε: κανείς δεν τον πίστεψε.
Ο Frank Abagnale Jr. πάλι —μεγαλύτερος αυτός, γεννημένος το 1948— είναι πιθανότατα η πιο χαρακτηριστική περίπτωση ανθρώπου με άλλη ταυτότητα από την πραγματική: ένας παθιασμένος και αμετανόητος ψεύτης. Κι αυτό, για δύο λόγους. Ο ένας είναι ο προφανής. Όπως θα θυμάστε αρκετοί, ο Φρανκ Άμπιγκνεϊλ έγινε παγκοσμίως γνωστός μέσα από την αυτοβιογραφία του «Catch Me If You Can» (1980· το «Πιάσε με αν μπορείς» κυκλοφόρησε στα ελληνικά από τις Εκδόσεις Bell το 2003 σε μετάφραση Παλμύρας Ισμυρίδου και επιμέλεια… δική μου) και φυσικά από την ομώνυμη απολαυστική ταινία του Στίβεν Σπίλμπεργκ με πρωταγωνιστή τον Ντι Κάπριο στον ρόλο του Φρανκ Άμπιγκνεϊλ, και με τον Τομ Χανκς στον ρόλο του ειδικού πράκτορα του FBI που τον καταδίωκε επί χρόνια σε όλο τον κόσμο.
Ο άνθρωπος αυτός ισχυριζόταν συστηματικά σε συνεργάτες, αφεντικά και παντού ότι είχε διδακτορικό τίτλο από το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης, ότι είχε διαγνωστεί με επιθετικό όγκο στον εγκέφαλο (αγγειοσάρκωμα — μακριά από μας), ότι η μητέρα του είχε πεθάνει από καρκίνο, ότι ο αδελφός του είχε αυτοκτονήσει (και η μαμά του και ο αδερφός του είναι μια χαρά στην υγεία τους, χτύπα ξύλο) και λοιπά και λοιπά.
Στο απίθανα διασκεδαστικό βιβλίο του, όπως άλλωστε βλέπουμε και στην ταινία, υποστήριξε με τρομερά στοιχεία και απίθανες λεπτομέρειες, ότι μεταξύ 16 και 21 ετών εξαπάτησε τις Αρχές πολλών χωρών, υποδυόμενος τον πιλότο τής Pan Am, τον γιατρό σε νοσοκομείο της Τζόρτζια, τον νομικό σύμβουλο σε εταιρείες, και τον καθηγητή κοινωνιολογίας σε πανεπιστήμια, ενώ παράλληλα πλαστογραφούσε επιταγές εκατομμυρίων δολαρίων με τρόπους που ο ίδιος είχε επινοήσει. Μέγας απατεώνας!
Ο άλλος λόγος για τον οποίο τού αποδίδουμε το βραβείο της Μακριάς Ξύλινης Μύτης είναι ότι όλα αυτά είναι… ψέματα! Βασικά, εκείνα τα χρόνια που υποτίθεται ότι πιλοτάριζε Boeing και έκανε τον γιατρό και τον καθηγητή πανεπιστημίου —και βέβαια τον κοσμικό εραστή—, ο καημένος ήταν έγκλειστος αρχικά σε αναμορφωτήριο και εν συνεχεία στις φυλακές Great Meadow της Νέας Υόρκης. Τα ελάχιστα διαστήματα που ήταν ελεύθερος, η δράση του περιοριζόταν σε μικροκλοπές στο μετρό, και σε κάτι ψιλοπλαστογραφίες επιταγών από μπακάλικα: συνολικά εισέπραξε έτσι κάτι λιγότερο από 1.500 δολάρια μέσα σε μία πενταετία… Και, όχι, η πολυετής καταδίωξή του από το FBI ήταν επίσης εξ ολοκλήρου κατασκευασμένη: μούφα — ποτέ δεν υπήρξε ο Τομ Χανκς. Ο άνθρωπος αυτός είναι ένα ίνδαλμα.
15°
