Κοσμος

Τσερνόμπιλ 40 χρόνια μετά: Το τρομακτικό σύμπτωμα που στοίχειωσε τους νοσηλευτές

Οι πρώτοι τραυματίες, τα λάθη και το «πυρηνικό μαύρισμα» μετά την έκρηξη στον Αντιδραστήρα 4

Μαρτυρία νοσηλεύτριας για το Τσερνόμπιλ περιγράφει το «πορφυρό» πρόσωπο των θυμάτων, ένα σημάδι μαζικής κυτταρικής καταστροφής από τη φονική ραδιενέργεια. — Ουκρανοί ανάβουν κεριά τοποθετημένα σε σχήμα συμβόλου ραδιενέργειας κοντά σε μνημείο για όσους πέθαναν κατά τις επιχειρήσεις καθαρισμού μετά το πυρηνικό δυστύχημα στο Τσέρνομπιλ © EPA/Maksim Kishka

27.04.2026, 14:09
Newsroom
1’ ΔΙΑΒΑΣΜΑ

Eπιλογές

Κινηματογραφος Αργύρης Γκαγκάνης: «Όταν πέσεις με τα μούτρα, μπορείς να καταφέρεις τα πάντα»

Δημήτρης Αθανασιάδης

Life in Athens An Offering to Athens: Οι PichiAvo μας μίλησαν για τη νέα εντυπωσιακή τοιχογραφία τους στου Ψυρρή

Κατερίνα Καμπόσου

More in Culture Vidcast Μακριά από το Πλήθος | Αύγουστος Κορτώ (και Τζέρι): Η δυστυχία είναι βαθιά αντιπαραγωγική

Κρυστάλλη Γλυνιαδάκη

Μαρτυρία νοσηλεύτριας για το Τσερνόμπιλ περιγράφει το «πορφυρό» πρόσωπο των θυμάτων, ένα σημάδι μαζικής κυτταρικής καταστροφής από τη φονική ραδιενέργεια.

Σαράντα χρόνια συμπληρώθηκαν από την έκρηξη στον Αντιδραστήρα 4 του Τσερνόμπιλ και οι μαρτυρίες όσων βρέθηκαν στην πρώτη γραμμή εξακολουθούν να σοκάρουν.

Οι πρώτοι τραυματίες άρχισαν να φτάνουν στο νοσοκομείο της Πριπιάτ μόλις μία ώρα μετά την έκρηξη του Αντιδραστήρα 4 στο Τσερνόμπιλ, κατά τη διάρκεια δοκιμής ασφαλείας, που εκτόξευσε τόνους ραδιενεργού υλικού στην ατμόσφαιρα της Ευρώπης.

Η νοσηλεύτρια Λουντμίλα Τζουλάι, που εργαζόταν στο νοσοκομείο του Πρίπιατ τη μοιραία νύχτα της 26ης Απριλίου 1986, περιγράφει στο ντοκιμαντέρ Chernobyl: 48 Hours to Escape τις πρώτες ώρες της βιβλικής καταστροφής.

Η άγνοια και το «πυρηνικό μαύρισμα»

Όταν οι πρώτοι πυροσβέστες και εργαζόμενοι έφτασαν στο νοσοκομείο στις 2 τα ξημερώματα, το προσωπικό δεν γνώριζε το μέγεθος του κινδύνου.

Οι νοσηλευτές προσπαθούσαν να ανακουφίσουν τους τραυματίες πλένοντάς τους με γάλα, μια παραδοσιακή σοβιετική μέθοδο για εγκαύματα, η οποία όμως ήταν ανίσχυρη απέναντι στη ραδιενέργεια.

Η Τζουλάι θυμάται ένα συγκεκριμένο, απόκοσμο σύμπτωμα: το «πορφυρό» ή «βυσσινί» πρόσωπο. Αν και έμοιαζε με έντονο μαύρισμα από τον ήλιο, στην πραγματικότητα ήταν η υπογραφή του θανάτου.

Αυτό που ονομάστηκε «πυρηνικό μαύρισμα» δεν ήταν θερμικό έγκαυμα, αλλά το αποτέλεσμα δισεκατομμυρίων σωματιδίων γάμμα και βήτα που διέλυαν το DNA των κυττάρων.

Η βιολογία της καταστροφής

Η ακτινοβολία προκαλούσε μαζικό κυτταρικό θάνατο. Το σώμα, σε μια απέλπιδα προσπάθεια να αντιδράσει, προκαλούσε διαστολή των αγγείων και απελευθέρωση ισταμινών, με αποτέλεσμα το πρόσωπο να πρήζεται και να παίρνει αυτό το βαθύ κόκκινο χρώμα.

Η φάση του «ζωντανού φαντάσματος»

Πολλοί από τους άνδρες, όπως ο επικεφαλής των πυροσβεστών Πετρ Χμελ, ένιωσαν παραδόξως μια πρόσκαιρη βελτίωση αφού έφτασαν στο νοσοκομείο. Στην ιατρική, αυτό είναι γνωστό ως η φάση του «ζωντανού φαντάσματος» (walking ghost phase).

Ήταν η τελευταία ηρεμία πριν την καταιγίδα: καθώς τα κύτταρα του δέρματος είχαν πεθάνει και δεν αντικαθίσταντο, το δέρμα άρχιζε να αποκολλάται από το σώμα, ενώ τα εσωτερικά όργανα κατέρρεαν οριστικά.

Η μαρτυρία της Τζουλάι υπενθυμίζει την αυτοθυσία των ανθρώπων που, χωρίς να το γνωρίζουν, δέχθηκαν θανατηφόρες δόσεις ακτινοβολίας σε λιγότερο από πέντε λεπτά, προσπαθώντας να περιορίσουν την πυρηνική πυρκαγιά.

(Με πληροφορίες Unilad)