Τα παιδιά της Ουκρανίας μαθαίνουν να πολεμούν καθώς ο πόλεμος μπαίνει στον πέμπτο χρόνο

Καθώς η ρωσική εισβολή μπαίνει στον πέμπτο χρόνο, η Ουκρανία μοιάζει να ζει σε δύο χρόνους ταυτόχρονα. Από τη μία υπάρχει η λαχτάρα για ειρήνη, από την άλλη η νηφάλια παραδοχή ότι οι απειλές δεν τελειώνουν εύκολα, ακόμη κι αν υπάρξει εκεχειρία. Οι σειρήνες συνεχίζουν να διακόπτουν τη νύχτα και οι διαπραγματεύσεις συνοδεύονται από επιμονή για «σιδερένιες» εγγυήσεις ασφαλείας. Μέσα σε αυτή τη συνθήκη, το κράτος χτίζει συστηματικά αυτό που περιγράφεται ως «νοοτροπία άμυνας» και η εκπαίδευση των παιδιών γίνεται μέρος της προετοιμασίας της κοινωνίας για μια μακρά απειλή.

Σε σχολεία σε όλη την Ουκρανία, περισσότερα από 385.000 παιδιά έχουν εγγραφεί σε ένα ανανεωμένο υποχρεωτικό πρόγραμμα με τίτλο «Protecting Ukraine», που περιλαμβάνει χειρισμό όπλων, τακτικές πεδίου, πρώτες βοήθειες, ασφάλεια ναρκών, ραδιοεπικοινωνίες και τρόπους αντίδρασης σε επιθέσεις κατά ενεργειακών υποδομών. Το πρόγραμμα αντικατέστησε ένα παλιότερο μάθημα που είχε μείνει ως κατάλοιπο σοβιετικών δεκαετιών, με θεωρίες για ιεραρχίες, παράταξη και πορεία, χωρίς να συνομιλεί με τη βίαιη πραγματικότητα του σήμερα. Πέρυσι, το υπουργείο Παιδείας επένδυσε 2,3 εκατ. δολάρια για την εκπαίδευση των εκπαιδευτικών που θα το διδάσκουν.

Στην τάξη της Κάτια, πολλά παιδιά κουβαλούν ήδη μνήμες κατοχής και διαφυγής. Θυμούνται διαδρομές που υποτίθεται πως ήταν «πράσινοι διάδρομοι» και τελικά ήταν ρίσκο ζωής, σπίτια που χτυπήθηκαν, νύχτες σε υπόγεια, ουρανούς που κοκκίνισαν. Ο εκπαιδευτής μιλά για το πόσο γρήγορα μια ασφαλής ζώνη μπορεί να γίνει επικίνδυνη, κι εκείνοι δεν χρειάζονται παραδείγματα. Το ξέρουν στο σώμα τους. Μαθαίνουν να δένουν τουρνικέ μέχρι να πονάει, να σημειώνουν την ώρα, να αναγνωρίζουν τύπους ναρκών, να κάνουν ΚΑΡΠΑ. Κάποιοι κάνουν χιούμορ, άλλοι κοιτούν με σοβαρότητα. Είναι μια εκπαίδευση που, σε «κανονικές» συνθήκες, κανείς δεν θα ήθελε να υπάρχει σε σχολικό ωρολόγιο πρόγραμμα.

Η ειρωνεία είναι ότι οι έφηβοι γνωρίζουν πως στην άλλη πλευρά των συνόρων, παιδιά στην ίδια ηλικία μαθαίνουν παρόμοιες δεξιότητες, με άλλο αφήγημα. Εκεί, τους λένε ότι η Ουκρανία είναι ο επιτιθέμενος και η Ρωσία «απελευθερώνει» καταστρέφοντας. «Εκείνοι μαθαίνουν να βάζουν νάρκες, εμείς μαθαίνουμε να μην τις πατάμε», λέει η Κάτια, συμπυκνώνοντας ένα είδος συμμετρίας που δεν έχει τίποτα το αθώο.

Το πιο βαρύ κομμάτι είναι το αίσθημα της χαμένης εφηβείας. Η Βασιλίσα, 16, θυμάται ότι ο πατέρας της την έβαλε να «ετοιμαστεί για το χειρότερο» πριν την εισβολή και σήμερα εκείνος υπηρετεί στον στρατό. Η μικρότερη αδελφή της, 12, μπορεί ήδη να συναρμολογεί και να αποσυναρμολογεί ένα καλάσνικοφ σε λιγότερο από ένα λεπτό. Η Βασιλίσα το λέει σχεδόν με θυμό και λύπη μαζί: οι χρονιές της εφηβείας της «γλιστρούν» και στη θέση τους μπαίνουν δεξιότητες επιβίωσης. Στο σπίτι κουβαλούν τουρνικέ στις τσάντες, σαν να είναι κλειδιά και πορτοφόλι.

Κι όμως, λίγες ώρες αργότερα, τα ίδια παιδιά μπορούν να είναι απλώς παιδιά. Μετά το σχολείο αγοράζουν μπισκότα, τσάι, κάθονται στο δωμάτιο μιας φίλης, γελούν με τη γάτα, μιλούν για σχέσεις και «κόντρες», παίζουν κιθάρα. Μια σειρήνα ακούγεται και την αγνοούν, σαν μικρή πράξη άρνησης. Για λίγο, μοιάζουν σαν να είναι οπουδήποτε αλλού. Μέχρι να ξαναχτυπήσουν οι σειρήνες τη νύχτα, να περάσουν πύραυλοι και drones πάνω από τις στέγες, να χτυπηθούν σπίτια και υποδομές, να υπάρξουν νεκροί και τραυματισμένα παιδιά. Και το πρωί να ελπίζουν απλώς ότι θα ξαναβρεθούν όλοι στο ίδιο σχολείο.

Πηγή: The Washington Post