Σύγκρουση Ρωσίας-ΕΕ για τα παγωμένα κεφάλαια και τη χρηματοδότηση της Ουκρανίας

Η Ρωσία αντιδρά δυναμικά στο σχέδιο των ευρωπαίων συμμάχων της Ουκρανίας να αξιοποιήσουν τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία για τη χρηματοδότηση του ουκρανικού στρατού και της οικονομίας.

Η Κεντρική Τράπεζα της Ρωσίας κατέθεσε αγωγή κατά της βελγικής τράπεζας Euroclear σε δικαστήριο της Μόσχας, ενώ ρώσοι αξιωματούχοι κατηγορούν την Ευρωπαϊκή Ένωση για «κλοπή».

Η Ουκρανία αντιμετωπίζει σοβαρό δημοσιονομικό κενό μετά από σχεδόν τέσσερα χρόνια πολέμου. Για την Ευρώπη, η λύση για την κάλυψη του ελλείμματος των 135,7 δισ. ευρώ τα επόμενα δύο χρόνια βρίσκεται στα παγωμένα ρωσικά κεφάλαια που διατηρεί η Euroclear. Οι ευρωπαίοι ηγέτες επιδιώκουν να εγκρίνουν το σχέδιο στη σύνοδο κορυφής των Βρυξελλών την επόμενη εβδομάδα.

«Δίκαιο» να χρησιμοποιηθούν τα ρωσικά κεφάλαια, λέει το Κίεβο

Συνολικά, περίπου 210 δισ. ευρώ ρωσικών περιουσιακών στοιχείων έχουν παγώσει στην ΕΕ από τις πρώτες ημέρες της εισβολής του 2022, εκ των οποίων 185 δισ. ευρώ βρίσκονται στη Euroclear.

Η ΕΕ και η Ουκρανία υποστηρίζουν ότι τα χρήματα πρέπει να αξιοποιηθούν για την ανοικοδόμηση των καταστροφών του πολέμου. Η Κομισιόν προωθεί σχέδιο «δανείου αποζημιώσεων» ύψους 90 δισ. ευρώ.

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι δηλώνει ότι «είναι δίκαιο τα παγωμένα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία να χρησιμοποιηθούν για την αποκατάσταση όσων κατέστρεψε η Ρωσία».

Ο καγκελάριος της Γερμανίας Φρίντριχ Μερτς υποστηρίζει ότι τα κεφάλαια θα βοηθήσουν την Ουκρανία «να προστατευθεί από μελλοντικές ρωσικές επιθέσεις».

Οι ενστάσεις του Βελγίου

Η κίνηση της Ρωσίας ήταν αναμενόμενη στις Βρυξέλλες, όμως δεν είναι η μόνη που αντιδρά. Το Βέλγιο φοβάται ότι θα επωμιστεί τεράστιο οικονομικό βάρος αν το σχέδιο αποτύχει.

Η διευθύνουσα σύμβουλος της Euroclear, Βαλερί Ουρμπέν, προειδοποιεί ότι η χρήση των κεφαλαίων μπορεί να «αποσταθεροποιήσει το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα».

Η Euroclear έχει επίσης 16–17 δισ. ευρώ δικά της περιουσιακά στοιχεία δεσμευμένα στη Ρωσία.

Ο πρωθυπουργός του Βελγίου Μπαρτ ντε Βέβερ έχει θέσει σειρά «λογικών και δικαιολογημένων όρων» πριν εγκρίνει το σχέδιο, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο νομικών ενεργειών.

Το σχέδιο της ΕΕ

Η ΕΕ εργάζεται εντατικά για να καταλήξει σε λύση αποδεκτή από το Βέλγιο πριν από τη σύνοδο κορυφής.

Μέχρι σήμερα, η ΕΕ απέφευγε να αγγίξει τα ίδια τα κεφάλαια, αλλά αξιοποιούσε τα «απρόσμενα κέρδη» από αυτά, αποδίδοντας 3,7 δισ. ευρώ στην Ουκρανία το 2024.

Με τη διεθνή στρατιωτική βοήθεια προς την Ουκρανία να μειώνεται το 2025 και τις ΗΠΑ να περιορίζουν τη χρηματοδότηση, η Ευρώπη αναζητά εναλλακτικές.

Υπάρχουν δύο προτάσεις:

• Δανεισμός από τις αγορές, με εγγύηση τον προϋπολογισμό της ΕΕ — προτιμητέο από το Βέλγιο, αλλά απαιτεί ομοφωνία.
• Δάνειο προς την Ουκρανία από τα ρωσικά παγωμένα κεφάλαια, τα οποία έχουν πλέον μετατραπεί σε ρευστό.

Η Κομισιόν διαβεβαιώνει ότι το Βέλγιο θα προστατευθεί πλήρως μέσω εγγύησης που καλύπτει όλα τα 210 δισ. ευρώ.

Πίεση από κράτη-μέλη και ανησυχίες για τις ΗΠΑ

Επτά κράτη-μέλη, μεταξύ των οποίων οι Βαλτικές χώρες, η Φινλανδία και η Πολωνία, προειδοποιούν ότι «δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο».

Ο Γερμανός βουλευτής Νόρμπερτ Ρέτγκεν τονίζει ότι η επιτυχία του σχεδίου είναι «ζήτημα ευρωπαϊκής μοίρας».

Παράλληλα, υπάρχουν φόβοι ότι οι ΗΠΑ ενδέχεται να επιδιώξουν διαφορετική αξιοποίηση των ρωσικών κεφαλαίων στο πλαίσιο δικού τους ειρηνευτικού σχεδίου.

Πρώιμο προσχέδιο αμερικανικής πρότασης ανέφερε ότι 100 δισ. δολάρια ρωσικών περιουσιακών στοιχείων θα χρησιμοποιούνταν από τις ΗΠΑ για ανοικοδόμηση, με συμμετοχή και της Ευρώπης.

Η αναμενόμενη απόφαση της ΕΕ να «παγώσει επ’ αόριστον» τα ρωσικά περιουσιακά στοιχεία στην Ευρώπη καθιστά δυσκολότερη οποιαδήποτε αλλαγή πορείας.

(Πηγή: BBC News)